یورونیوز بیزنس حداقل دستمزد ناخالص و متوسط اجاره مسکن را در کشورهای اتحادیه اروپا و پایتختهایشان بررسی میکند؛ در بسیاری از پایتختها این دستمزد حتی اجاره را هم پوشش نمیدهد.
هزینه مسکن و قبوض خدمات شهری بزرگترین سرفصل هزینه برای خانوارهای اروپایی است. بر اساس تازهترین آمار یورواستات، ۲۳.۶ درصد از مخارج خانوار در اتحادیه اروپا صرف مسکن، آب، برق، گاز و دیگر سوختها میشود. در شهرهای بزرگ، اجارهبها سهم بهمراتب بیشتری از این هزینهها را به خود اختصاص میدهد.
آگهی
آگهی
مهمتر اینکه اجاره مسکن برای دریافتکنندگان حداقلدستمزد بار سنگینی است و در بسیاری از پایتختهای اروپایی از کل درآمد ماهانه آنها هم فراتر میرود.
اما در کدام پایتختها اجارهبها از سطح حداقلدستمزد ناخالص بالاتر است و در سراسر پایتختهای اروپا چه سهمی از حداقلدستمزد صرف اجاره میشود؟
بر اساس تحلیلی که کنفدراسیون اتحادیههای کارگری اروپا (ETUC) با تکیه بر دادههای اتحادیه اروپا انجام داده، متوسط اجاره یک آپارتمان دوخوابه در پایتختهای اکثریت کشورهای عضو، از حداقلدستمزد ناخالص بالاتر است.
فقط در پنج کشور عضو اتحادیه اروپا که نظام حداقلدستمزد دارند، اجاره ماهانه کمتر از حداقلدستمزد است. با این حال، از آنجا که آمار یورواستات و ETUC هر دو بر پایه حداقلدستمزد ناخالص محاسبه شدهاند، اگر دستمزد خالص را در نظر بگیریم، فشار واقعی بر کارگران احتمالا حتی بیشتر است.
پراگ و لیسبون زیر سنگینترین فشار اجارهبها
کارگرانی که در پایتخت جمهوری چک حداقلدستمزد میگیرند، در بدترین وضعیت قرار دارند. در پراگ متوسط اجاره ۱٬۷۱۰ یورو است، در حالی که حداقلدستمزد در این کشور ۹۲۴ یورو تعیین شده است. به این ترتیب برای اجاره یک آپارتمان دوخوابه، معادل ۱۸۵ درصد حداقلدستمزد لازم است.
لیسبون با نسبت ۱۶۸ درصدی در جایگاه دوم قرار دارد. در پرتغال حداقلدستمزد ناخالص ماهانه (که در قالب ۱۴ قسط سالانه پرداخت میشود) ۱٬۰۷۳ یورو است، در حالی که متوسط اجاره در پایتخت ۱٬۷۱۰ یورو است.
سهمی از حداقلدستمزد ناخالص که باید صرف اجاره شود، در بوداپست (۱۵۹ درصد)، براتیسلاوا (۱۵۸ درصد)، صوفیه (۱۵۴ درصد)، آتن (۱۵۳ درصد) و ریگا (۱۵۱ درصد) نیز از ۱۵۰ درصد فراتر میرود. این ارقام یعنی دریافتکنندگان حداقلدستمزد باید تمام حقوق خود را برای اجاره کنار بگذارند و باز هم بیش از نیمی از یک حقوق دیگر کم میآورند.
این سهم در والتا (۱۴۳ درصد)، پاریس (۱۳۸ درصد)، تالین (۱۳۱ درصد)، مادرید (۱۲۵ درصد)، بخارست (۱۲۲ درصد)، ورشو (۱۱۷ درصد)، دوبلین (۱۱۳ درصد)، لیوبلیانا (۱۰۵ درصد) و ویلنیوس (۱۰۵ درصد) نیز از ۱۰۰ درصد عبور میکند؛ یعنی حتی حداقلدستمزد ناخالص هم برای پرداخت اجاره کافی نیست.
برای نمونه، در پاریس متوسط اجاره یک آپارتمان دوخوابه ۲٬۵۲۳ یورو است، در حالی که حداقلدستمزد در فرانسه ۱٬۸۲۳ یورو است. در مادرید نیز این رقم ۱٬۷۲۱ یورو در برابر حداقلدستمزد ۱٬۳۸۱ یورویی است.
بروکسل و برلین؛ بهترین پایتختها برای دریافتکنندگان حداقلدستمزد
در مقابل، بروکسل به عنوان بهترین پایتخت اتحادیه اروپا برای پرداخت اجاره با حداقلدستمزد شناخته میشود. در این شهر حداقلدستمزد ناخالص ۷۰ درصد هزینه اجاره را پوشش میدهد. متوسط اجاره یک آپارتمان دوخوابه در بروکسل ۱٬۴۷۶ یورو و حداقلدستمزد ۲٬۱۱۲ یورو است.
برلین با نسبت ۷۶ درصدی در رتبه دوم قرار دارد. سهمی از حداقلدستمزد ناخالص که باید صرف اجاره شود در نیکوزیا ۸۵ درصد، در لوکزامبورگ ۸۷ درصد و در لاهه ۹۶ درصد است.
استر لینچ، دبیرکل کنفدراسیون اتحادیههای کارگری اروپا (ETUC)، گفت: «هزینههای بالای مسکن و دستمزدهای پایین، مردم را به فقر و اقتصاد را به سمت رکود میبرد.»
او افزود: «گسست میان اجارهبها و دستمزد کاملا غیرقابلدوام است. وقتی افزایش هزینه انرژی و غذا را هم اضافه کنیم، کارگران ناچار میشوند برای تامین ضروریات زندگی قرض بگیرند و عملا هیچ درآمد قابلتصرفی برایشان نمیماند؛ در نتیجه پسانداز برای تعویض لوازم ضروری خانه یا حتی مراجعه به دندانپزشک ناممکن میشود.»
اجاره مسکن در سطح کشور ارزانتر از پایتختها است
در مقایسه با پایتختها، میانگینهای ملی تصویر بهتری ارائه میدهند. در بسیاری از کشورها حداقلدستمزد ناخالص برای پرداخت اجاره کافی است. با این حال، سهمی که اجاره از درآمد میبلعد همچنان بهمراتب بالاتر از میانگین ۲۳.۶ درصدی اتحادیه اروپا برای هزینههای خانوار در بخش مسکن و خدمات عمومی است.
در نمونهای متشکل از ۱۶ کشور عضو اتحادیه اروپا که در این مقایسه ETUC بررسی شدهاند، سهم حداقلدستمزد ناخالص لازم برای پرداخت اجاره از ۳۳ درصد در لهستان تا ۶۱ درصد در مالت در نوسان است.
در لهستان حداقلدستمزد ناخالص ۱٬۱۳۹ یورو است و متوسط اجاره به ۳۷۶ یورو میرسد. وضعیت در فرانسه نیز بهتر است؛ ۱٬۸۲۳ یورو در برابر اجاره ۶۹۵ یورویی. در یونان هم خارج از آتن، شرایط برای دریافتکنندگان حداقلدستمزد مناسبتر است؛ ۱٬۰۲۷ یورو در برابر اجاره ۴۰۸ یورویی.
در اسپانیا حداقلدستمزد ۱٬۳۸۱ یورو و متوسط اجاره ۶۶۰ یورو است.
پیشنهادهای ETUC
ETUC چند سیاست را پیشنهاد میکند، از جمله:
- اجرای کامل دستورالعمل حداقلدستمزد از سوی همه کشورهای عضو اتحادیه اروپا، از جمله تدوین برنامههای عملی قدرتمند برای تقویت واقعی چانهزنی جمعی تا کارگران بیشتری دستمزد منصفانه بگیرند.
- ملزم کردن دولتها به در نظر گرفتن هزینه مسکن هنگام ارزیابی کفایت سطح حداقلدستمزد.
- افزایش سرمایهگذاری عمومی در بخش مسکن اجتماعی، از جمله از طریق ابزارهای سرمایهگذاری اتحادیه اروپا و بازنگری در مقررات کمکهای دولتی.
حداقلدستمزدها در سال ۲۰۲۶ چه از نظر اسمی و چه از نظر قدرت خرید در اروپا بسیار متفاوت است. بر اساس آمار یورواستات، حدود ۱۳ میلیون کارگر در ۲۱ کشور عضو اتحادیه اروپا حداقلدستمزد یا کمتر از آن را دریافت میکنند و این سهم در چند کشور بهمراتب بالاتر است.