سفرهای گردشگری به ازبکستان از ۶.۶۳ میلیون در سال ۲۰۲۳ به ۱۱.۷ میلیون در ۲۰۲۵ افزایش یافته است. مقامها این رشد را نتیجه مسیرهای هوایی جدید، بستههای سفر آسیای مرکزی و درآمد بالاتر گردشگری میدانند.
ازبکستان تلاش میکند رشد شمار گردشگران را به اقامتهای طولانیتر و درآمد بیشتر از گردشگری تبدیل کند، در حالی که مسیرهای تازه هوایی به محور برنامههای سفر این کشور تبدیل میشود.
آگهی
آگهی
طی سه سال گذشته رشد شتاب گرفته است. دادههای رسمی نشان میدهد سفرهای ورودی شهروندان خارجی از 6.63 میلیون در سال 2023 به 7.96 میلیون در 2024 (منبع به زبان انگلیسی) رسیده است. دادههای رسمی اولیه رقم سال 2025 را 11.68 میلیون سفر (منبع به زبان انگلیسی) اعلام کرده است؛ افزایشی معادل 46.8 درصد نسبت به سال قبل.
ارزش اقتصادی گردشگری نیز افزایش یافته است. صادرات خدمات گردشگری از 2.14 میلیارد دلار (1.88 میلیارد یورو) در سال 2023 به 3.52 میلیارد دلار (3.09 میلیارد یورو) در 2024 (منبع به زبان انگلیسی) رسیده است. در سال 2025 صادرات خدمات گردشگری به 4.8 میلیارد دلار (4.2 میلیارد یورو) رسید، بنابر ارقامی که از سوی ریاست جمهوری ازبکستان منتشر شده است (منبع به زبان انگلیسی).
این ارقام نشان میدهد چرا مقامها رشد گردشگری را به پروازهای دوربرد، برنامههای منطقهای و افزایش هزینهکرد هر گردشگر گره میزنند.
از افزایش ورود گردشگران تا گردشگری پرارزشتر
عبدالعزیز اککولوف، رئیس کمیته گردشگری ازبکستان، به یورونیوز گفت: «یکی از اولویتهای راهبردی ما جذب بیشتر مسافران دوربرد از اروپا، آسیا و قاره آمریکا و همچنین توسعه بستههای مشترک گردشگری منطقهای همراه با کشورهای همسایه است.»
اککولوف گفت این راهبرد بر ارزش اقتصادی هر سفر تمرکز دارد.
اککولوف گفت: «امروز اولویت ما صرفا افزایش تعداد گردشگران نیست. به همان اندازه بر جذب گردشگران با ارزش بیشتر تمرکز داریم؛ کسانی که از طریق هزینهکرد خود سهم بیشتری در اقتصاد دارند.»
این رویکرد نشاندهنده گذار از صرفا شمارش ورودها به سمت افزایش ارزش هر سفر است. این کشور پیشتر به خاطر مقاصد جاده ابریشم مانند سمرقند، بخارا و خیوه شناخته شده است اما مسئولان گردشگری میخواهند شمار بیشتری از گردشگران فراتر از شناختهشدهترین مسیرهای میراث فرهنگی سفر کنند و مناطق دیگر را هم در برنامههای طولانیتر خود بگنجانند.
اککولوف گفت ازبکستان خود را در دوره نااطمینانی جهانی به عنوان مقصدی امن معرفی میکند، در حالی که تازهترین آمارهای رسمی از تداوم رشد گردشگری ورودی حکایت دارد.
دولت با مشوقهای مالی از این بخش حمایت میکند. براساس فرمانی که در ژوئن تصویب شد، برای آژانسهای گردشگری و شرکتهای هواپیمایی یارانههایی در نظر گرفته شده تا به جذب بیشتر گردشگران بینالمللی کمک کند. شرکتهای گردشگری و هتلها همچنین در فصل تابستان واجد دریافت بازپرداخت 50 درصدی مالیات بر ارزش افزوده هستند.
مسیرهای هوایی در مرکز برنامه گردشگری قرار میگیرند
برای ازبکستان جذب بیشتر مسافران دوربرد به شدت به دسترسی هوایی بینالمللی وابسته است.
شوخرات یدگارف، معاون رئیس هیات مدیره برای بازرگانی و گردشگری در شرکت هواپیمایی ازبکستان ایرویز، گفت: «پنج سال پیش 26 هواپیما در اختیار داشتیم. امروز ناوگان ما به 45 هواپیما رسیده که مقاصد بینالمللی و منطقهای را پوشش میدهد.»
این شرکت هواپیمایی ملی در حال گسترش ناوگان و شبکه مسیرهای خود است و میکوشد ارتباطاتش را با اروپا، آسیا، خاورمیانه و آمریکای شمالی تقویت کند.
ازبکستان ایرویز قرارداد قطعی برای 14 فروند بوئینگ 787-9 دریملاینر امضا کرده و گزینه خرید هشت هواپیمای دیگر را نیز دارد. تحویل این هواپیماها از سال 2031 آغاز میشود و این سفارش را به بخشی از برنامه بلندمدت توسعه ناوگان پهنپیکر شرکت تبدیل میکند.
این شرکت هماکنون هواپیماهای بوئینگ 787-8 را در مسیرهای دوربرد به کار میگیرد. انتظار میرود هواپیماهای جدید ظرفیت بیشتری اضافه کنند و از ارتباطات بینالمللی آینده پشتیبانی کنند، نه این که بلافاصله خدمات فعلی را دگرگون کنند.
برای متولیان گردشگری، پروازهای مستقیم بیشتر اهمیت دارد؛ زیرا میتواند زمان سفر را کاهش دهد و ازبکستان را برای گردشگران بازارهای دوردست در دسترستر کند.
اککولوف گفت: «ما همکاری مستقیم خود با کشورهای اروپایی را تقویت میکنیم، ظرفیتهای گردشگری ازبکستان را در نمایشگاههای بزرگ بینالمللی گردشگری معرفی میکنیم و برای افزایش تعداد پروازهای مستقیم به ازبکستان با هم کار میکنیم.»
بستههای منطقهای برای آسیای مرکزی
برای مسافران دوربرد، دسترسی هوایی مستقیم با سفرهای چندکشوری نیز گره خورده است. ازبکستان میخواهد گردشگرانی که از بازارهای دور میآیند این کشور را بخشی از یک برنامه گسترده آسیای مرکزی ببینند، نه تنها یک توقفگاه در یک کشور.
چنین برنامهای میتواند مسیرهایی را در بر گیرد که میان سایتهای مهم فرهنگی، پایتختهای منطقهای، مقاصد کوهستانی و شهرهای تاریخی جاده ابریشم در چند کشور پیوند برقرار میکند.
اککولوف گفت کشورهای همسایه همچنان بازارهای اصلی مبدا خواهند ماند، اما در عین حال اروپا، آسیا و قاره آمریکا را به عنوان مناطق اولویتدار برای رشد آینده معرفی کرد.
آسانتر شدن سفر در داخل ازبکستان
بهبود دسترسی به خود کشور تنها بخشی از چالش است. پس از ورود گردشگران، سفرهای داخلی هنوز میتواند شامل مسافتهای طولانی باشد؛ به ویژه در مسیرهای تاشکند به مناطقی مانند قرهقالپاقستان.
اککولوف گفت افزایش سریع شمار گردشگران توسعه حملونقل را فوریتر کرده است.
او گفت: «حملونقل یکی از بخشهایی است که در دهه گذشته پیشرفت چشمگیری داشته است. با این حال در همین مدت تعداد گردشگران چند برابر شده است. این رشد سریع یعنی باید در توسعه زیرساختهای حملونقل و اجرای راهحلهای تازه با سرعت بیشتری حرکت کنیم.»
مقامها در حال کار روی کریدورهای جدید حملونقل پرسرعت، گسترش ناوگان قطارهای تندرو و ایجاد فرودگاههای تازه در سراسر کشور هستند.
هدف آن است که سفر گردشگران فراتر از مراکز اصلی گردشگری آسانتر شود و آنها بتوانند به طیف گستردهتری از مقاصد دسترسی پیدا کنند.
نقش تاشکند به عنوان نقطه ترانزیت
همین تلاش برای گسترش ارتباطات، جاهطلبیهای بینالمللی شرکت هواپیمایی را نیز شکل میدهد. ازبکستان ایرویز همچنین میخواهد تاشکند فراتر از یک فرودگاه مقصد باشد.
یدگارف گفت: «هدف ما این است که تاشکند را به یک هاب راهبردی میان اروپا و آسیا و میان آمریکا و آسیا تبدیل کنیم.»
این شرکت هواپیمایی مسافران ترانزیتی را یکی از حوزههای رشد آینده میبیند و تاشکند را به عنوان نقطه اتصال میان اروپا، جنوب شرق آسیا، آمریکای شمالی و خاورمیانه جای میدهد.
یدگارف گفت تقویت ارتباطات هوایی میتواند به سفرهای کاری و سرمایهگذاری نیز کمک کند.
او گفت: «هواپیمایی یعنی سرعت، راحتی و کارایی. اگر این سفرها از ازبکستان عبور کند، فقط سودش نصیب ما خواهد شد.»