با قرار گرفتن ایر اکسپرس الجزایر در فهرست ایمنی هوایی اتحادیه اروپا و ممنوعیت پرواز آن در آسمان اروپا، مسافران باید بدانند این فهرست چگونه تنظیم میشود.
ناظران اروپایی نظارت سختگیرانهای اعمال میکنند تا مطمئن شوند شرکتهای هواپیمایی فعال در حریم هوایی اتحادیه اروپا استانداردهای بینالمللی ایمنی، از جمله استانداردهای سازمان هوانوردی غیرنظامی بینالمللی (ایکائو) را رعایت میکنند.
شرکتهایی که از این معیارها تخطی کنند با ممنوعیت فعالیت در آسمان اروپا روبهرو میشوند. تا ۹ ژوئن، این فهرست اکنون ۱۵۴ شرکت هواپیمایی را در بر میگیرد. در تازهترین بهروزرسانی فهرست ایمنی هوایی اتحادیه اروپا (ASL) که چهلوهشتمین نسخه آن است، نام شرکت ایر اکسپرس الجزایر نیز به فهرست اضافه شدهاست.
کمیسیون اروپا در بیانیهای خبری اعلام کرد که این تصمیم بر پایه «نگرانیهای جدی ایمنی» گرفته شده زیرا «نقصهایی در پایبندی این شرکت هواپیمایی به استانداردهای بینالمللی ایمنی» شناسایی شدهاست.
ایر اکسپرس اکنون در کنار ۱۲۶ شرکت هواپیمایی دیگر از ۱۶ کشور مختلف در فهرست ASL قرار دارد؛ شرکتهایی که به دلیل نظارت ناکافی نهادهای ملی مسئول هوانوردی بر ایمنی در این فهرست جا گرفتهاند.
در افغانستان، ارمنستان، کنگو، جمهوری دموکراتیک کنگو، جیبوتی، گینه استوایی، اریتره، لیبریا، لیبی، نپال، سائوتومه و پرنسیپ، سیرالئون، سودان، سورینام و تانزانیا، همه شرکتهای هواپیمایی که از سوی مقامات محلی گواهی گرفتهاند از فعالیت در اروپا ممنوع شدهاند.
در آنگولا نیز همه شرکتهای هواپیمایی از پرواز در آسمان این قاره منع شدهاند، به جز خطوط هوایی تاگ آنگولا و هلی مالونگو.
علاوه بر این، ۲۲ شرکت هواپیمایی دارای گواهی روسیه، و همچنین ایر زیمبابوه از زیمبابوه، هواپیمایی اویور از ونزوئلا، هواپیمایی ایران آسمان از ایران، فلای بغداد و عراق ایرویز از عراق نیز پس از شناسایی «نقصهای جدی ایمنی» مشمول ممنوعیت شدهاند.
در مورد هواپیمایی ایرانایر از ایران و جمهوری دموکراتیک خلق کره نیز محدودیتهای عملیاتی به این معناست که آنها فقط در صورت استفاده از برخی هواپیماهای مشخص اجازه پرواز در اروپا را خواهند داشت.
در مقابل، همه شرکتهای هواپیمایی دارای گواهی قرقیزستان از فهرست ممنوعه خارج شدهاند. کمیسیون اروپا این اقدام را به رسمیت شناختن «پیشرفت قرقیزستان در تقویت نظام نظارت بر ایمنی هوانوردی در طول ۲۰ سال گذشته» میداند.
فهرست ایمنی هوایی اتحادیه اروپا چیست؟
فهرست ASL مجموعهای از نام شرکتهای هواپیمایی است که یا با ممنوعیت یا با محدودیت عملیاتی در قلمرو اتحادیه اروپا، و همچنین برای پرواز از یا بر فراز قلمرو این اتحادیه روبهرو هستند. با این حال، اگر کشوری در قالب توافقی کوتاهمدت یا میانمدت هواپیماهای شرکت هواپیماییای را اجاره کند که نامش در این فهرست نیست، در صورت رعایت استانداردهای ایمنی، اجازه ورود به حریم هوایی اتحادیه اروپا را خواهد داشت.
کمیسیون اروپا برای بهروزرسانی این فهرست از تخصص کمیته ایمنی هوایی اتحادیه بهره میگیرد؛ کمیتهای متشکل از کارشناسان ایمنی هوانوردی همه کشورهای عضو که آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیه اروپا نیز از آن پشتیبانی میکند. این فهرست اکنون وارد بیستمین سال خود شدهاست.
اگر شرکت هواپیماییای نتواند استانداردهای بینالمللی ایمنی را برآورده کند با ممنوعیت یا محدودیت مواجه خواهد شد. افزون بر این، در صورتی که ثابت شود نهاد محلی ناظر بر ایمنی هوانوردی به تعهدات بینالمللی خود در زمینه نظارت ایمنی پایبند نیست، همه شرکتهای هواپیمایی یک کشور در معرض آن قرار میگیرند که نامشان در فهرست ASL ثبت شود.
کمیسیون اروپا میگوید این فهرست میتواند نقش بازدارنده هم داشته باشد: «این ابزاری پیشگیرانه و بسیار قدرتمند است، زیرا کشورها هنگامی که زیر ذرهبین قرار میگیرند، برای آنکه نام شرکتهای هواپیماییشان در این فهرست دیده نشود، تمایل دارند نظارت بر ایمنی را بهبود دهند».
زمان ثابتی برای بهروزرسانی فهرست ASL تعیین نشده و این فهرست هر زمان که کمیسیون لازم بداند یا در پی درخواست یک کشور عضو اتحادیه اروپا بهروزرسانی میشود. با این حال، کمیته ایمنی هوایی حدود دو تا سه بار در سال تشکیل جلسه میدهد تا به بررسی بهروزرسانیها بپردازد.
قبرس، مالت و لوکزامبورگ در میان کشورهای اروپایی با بالاترین سطح آشنایی عمومی با فهرست ASL قرار دارند؛ فهرستی که ثابت شده بر تصمیمگیری مسافران تاثیر میگذارد.
یک نظرسنجی یوروبارومتر که از سوی کمیسیون انجام شده نشان میدهد ۸۱ درصد پاسخدهندگان اگر نام یک شرکت هواپیمایی در این فهرست موسوم به «فهرست سیاه» دیده شود اقدامی انجام میدهند و ۳۶ درصد گفتهاند که در چنین حالتی به طور کامل از خرید بلیت آن شرکت خودداری میکنند.