این هفت مکان با توجه به ارزش فرهنگی و اجتماعی شان برای هویت مشترک اروپا برگزیده شدند.
اروپا از نظر جاذبههای تاریخی تماشایی برای گنجاندن در برنامه سفر کمبودی ندارد. اما با وجود این همه گنجینه که نیازمند مراقبت است، بعضی از آنها از توجه و بودجهای که سزاوارش هستند بینصیب میمانند.
آگهی
آگهی
اروپا ناسترا (منبع به زبان انگلیسی)، شبکه پیشرو جامعه مدنی میراث در اروپا، هر سال فهرستی از مکانهایی را که بیشترین نیاز به حمایت دارند تهیه میکند و در فهرست «۷ مکان میراثی در بیشترین معرض خطر اروپا در سال ۲۰۲۶» نام شهر باستانی مینوا در یونان و سربازخانههای بریتانیایی در مالت هم دیده میشود.
این برنامه که از سال ۲۰۱۳ و بر پایه نامزدی اجرا میشود، به کاتالیزوری برای بسیج تخصص، متوقف کردن طرحهای توسعه نامناسب و تضمین تامین مالی عمومی و خصوصی تبدیل شده است.
هر پرونده در فهرست نهایی میتواند برای دریافت کمکهزینه میراثی بانک سرمایهگذاری اروپا (EIB Heritage Grant) به مبلغ ۱۰ هزار یورو برای حمایت از اقدامات نجات آن واجد شرایط باشد.
نجات میراثهای در معرض خطر اروپا
این هفت مکان بر اساس ارزش فرهنگی و اجتماعیشان در سطح اروپا و نیز خطری جدی که با آن روبهرو هستند انتخاب شدهاند. معیار دیگر، ظرفیت آنها برای تبدیل شدن به موتور توسعه پایدار اقتصادی و اجتماعی بوده است.
گام بعدی تشکیل گروههای کارشناسی برای هر مکان است تا اطلاعات گردآوری کنند، با ذینفعان کلیدی دیدار کنند و با انجام ماموریتهای میدانی، وضعیت را در محل ارزیابی کنند.
نتیجه این بررسیها گزارشی خواهد بود که توصیههای عملی را ارائه میکند و پایه تدوین یک طرح اختصاصی برای هر مکان میشود؛ طرحی که در دو سال آینده با استفاده از کمکهزینه میراثی بانک سرمایهگذاری اروپا اجرا خواهد شد.
اینها هفت مکانی هستند که در معرض خطر قرار گرفتهاند.
روستای کاتاپولا و شهر باستانی مینوا، یونان
اروپا ناسترا میگوید روستای کاتاپولا و شهر باستانی مینوا که در جزیره آمورگوس در مجمعالجزایر سیکلاد قرار دارند، به شکلی استثنایی تداوم سکونت انسان از دوران باستان تا امروز را ثبت کردهاند.
طرحهای توسعه بندری در مقیاس بزرگ، تهدیدی مستقیم برای چشمانداز فرهنگی و تاریخی شکننده منطقه به شمار میرود و خطر وارد آمدن آسیبهای جبرانناپذیر به محوطه باستانی و نیز جامعه زندهای را به همراه دارد که با آن پیوند خورده است.
اروپا ناسترا میگوید حفاظت از این جاذبهها میتواند «فرصتی قوی برای ایجاد الگویی قابل تکرار برای دیگر جزایر مدیترانه باشد و نشان دهد حفاظت از میراث، زندگی جامعه محلی و توسعه پایدار میتوانند و باید در کنار هم وجود داشته باشند».
آسیاب آبی فابری، فِکِد، مجارستان
آسیاب آبی فابری در روستای فکد در جنوب مجارستان قرار دارد و در سال ۱۷۸۸ به دست مهاجران آلمانی بر کرانه نهر کاراسیکا ساخته شد.
اروپا ناسترا میگوید این آسیاب «قرنها انتقال دانش، مهارت فنی و سنتهای جامعه» را در خود مجسم کرده است: «مدیریت چندنسلی آن، از برادران تربرت تا خانوادههای فابری و گِرست، بازتابدهنده پیوندی مداوم با زندگی کشاورزی و صنعتگری محلی است.»
این آسیاب و ساختمانهای وابسته به آن سرشار از جزئیات فرهنگی است و تصویری از زندگی جوامع آسیابانی پیشاصنعتی ارائه میکند.
کمیته میگوید این آسیاب بر اثر فرسودگی سازه، سیلاب و بلااستفاده ماندن در معرض تهدید است. حفظ این بنا میتواند به احیای «نمونهای زنده، فعال و مولد از خلاقیت روستایی اروپا، حافظه جمعی و ارزش ماندگار میراث محلی و بومی» بینجامد.
سالن بلوئر، اش-سور-آلزِت، لوکزامبورگ
سالن بلوئر در مجموعه بِلوال در لوکزامبورگ نمونهای کمیاب و عظیم از میراث صنعتی اروپا است که اکنون در سراسر قاره هر چه بیشتر در معرض خطر قرار میگیرد.
این سالن که در سال ۱۹۱۰ برای فرآوری سنگ آهن ساخته شد، امروز در محدوده ذخیرهگاه زیستکره «مینهت» ثبتشده در یونسکو قرار گرفته است.
به گفته اروپا ناسترا، با وجود حفاظت حقوقی در سطح ملی، این بنا به فوریت به مرمت نیاز دارد تا بتواند تمام ظرفیت خود را به عنوان یک مرکز شهری پویا که آموزش دانشگاهی، علم، فرهنگ و زندگی اجتماعی را در هم میآمیزد آزاد کند.
سربازخانههای بریتانیایی در دژ شامبری، گوتسو، مالت
سربازخانههای بریتانیایی دژ شامبری در جزیره گوتسو تنها نمونه بازمانده از واحدهای مسکونی ارتش بریتانیا در این جزیره مالتی است.
این سربازخانهها که در قرن نوزدهم در درون استحکامات قرن هجدهمی ساخته شدهاند، بازتابی از اصلاحات گسترده در شرایط زندگی سربازان است و نگاهی کمنظیر به زندگی خانوادگی در دوران حاکمیت بریتانیا ارائه میکند.
امروز این مجموعه با خطر ویرانی فوری روبهرو است؛ مجوزی که اداره برنامهریزی در سال ۲۰۲۴ صادر کرده اجازه میدهد تا ۸۵ درصد سازه برای ساخت مجتمعهای بزرگ مسکونی و هتل تخریب شود.
سازمانهای مردمنهاد محلی، رسانهها و کارزارهای سرمایهگذاری جمعی برای مخالفت با این طرحها بسیج شدهاند.
اروپا ناسترا میگوید: «قرار گرفتن این مجموعه در فهرست ۷ مکان در بیشترین معرض خطر میتواند فرصتی سرنوشتساز برای نجات سربازخانهها، پیوند دوباره جامعه با میراث خود و ترویج بازتوسعهای پایدار و حساس به فرهنگ، در برابر منافع کوتاهمدت اقتصادی فراهم کند».
کارخانه باروت واله د میلهاسوش، سیشال، پرتغال
مجموعه کارخانه باروت «واله د میلهاسوش» در شهر سیشال پرتغال یکی از کاملترین و استثناییترین سایتهای صنعتی حفظشده در اروپا به شمار میرود.
این کارخانه از اواخر قرن نوزدهم تا سال ۲۰۰۲ با نیروی بخار کار میکرد و هنوز ساختمانها، کارگاهها و ماشینآلات بخار صدسالهای را که برای تولید ایمن باروت سیاه، عمدتا برای معدنکاری و ساختوساز و نه مصارف جنگی، طراحی شده بود در خود حفظ کرده است.
فراتر از ارزش صنعتی، این مجموعه کارخانه یک پناهگاه کمنظیر زیستمحیطی نیز هست و از سال ۲۰۲۰ تاکنون ۶۸۲ گونه در آن شناسایی شده است.
اروپا ناسترا میگوید برای مقابله با فرسودگی سازهها، خرابکاری و گسترش پوشش گیاهی مهاجم در این مکان، اقدام فوری لازم است.
کمیته میگوید: «این مجموعه که مورد حمایت جوامع محلی، کارگران پیشین و نهادهای میراثی است، ظرفیت بسیار بالایی برای بهرهبرداری مجدد پایدار به عنوان یک مرکز فرهنگی، آموزشی و علمی دارد و برنامههایی برای تبدیل آن به موزه در دست است».
کلیسای اصلاحشده سانتوماریا اورلیا، رومانی
کلیسای اصلاحشده سانتوماریا اورلیا در ترانسیلوانیا یکی از قدیمیترین کلیساهای سنگی این منطقه است. این بنا نمونه گذار از معماری رمانسک به گوتیک است و توالی کمنظیری از نقاشیهای دیواری مرمتنشده را در خود جای داده که از سال ۱۳۱۱ تا میانه قرن پانزدهم تاریخگذاری شدهاند.
با وجود بیش از ۷۰۰ سال استفاده پیوسته برای برگزاری آیینهای مذهبی، این کلیسا اکنون با تهدیدهای جدی از جمله رطوبت صعودی، ترکهای سازهای، ورقهورقه شدن فِرِسکوها و تعمیرات نامناسب گذشته سقف روبهرو است.
اروپا ناسترا میگوید: «مداخله به موقع نه تنها میتواند این مکان منحصر به فرد را نجات دهد، بلکه میتواند سانتوماریا اورلیا را به الگویی منطقهای برای حفاظت مبتنی بر میراث، گردشگری فرهنگی پایدار و تداوم زندگی اجتماعی تبدیل کند».
آبجوسازی وایفرت، پانچوو، صربستان
آبجوسازی وایفرت در شهر پانچوو یکی از بناهای کلیدی میراث صنعتی و آبجوسازی اروپا است که در سال ۱۷۲۲ بنیان گذاشته شد. این قدیمیترین کارخانه آبجوسازی در بالکان و پیشگام تولید آبجو با نیروی بخار در جنوب شرق اروپا به شمار میرود.
این مجموعه که پیوندی تنگاتنگ با توسعه فرهنگی و اقتصادی منطقه بانات در چارچوب امپراتوری اتریش-مجارستان داشته، نه تنها نشانهای صنعتی بلکه کانونی پرجنبوجوش برای زندگی اجتماعی و فرهنگی نیز بوده است.
امروز این مجموعه وسیع به دلیل سالها غفلت، فرسودگی سازهای، سرقت ماشینآلات، سیلاب و رخدادهای شدید جوی در معرض خطر قرار دارد.
اروپا ناسترا میگوید احیای این آبجوسازی میتواند به نمونه شاخصی بدل شود از اینکه چگونه میتوان سایتهای صنعتی بزرگ و بلااستفاده را در سراسر جنوب شرق اروپا به شیوهای پایدار به مراکز فرهنگی و خلاقِ متکی بر جامعه محلی تبدیل کرد.