آیاهواسکا در سالهای اخیر به عنوان یکی از روشهای بهبود سلامت روان و جسم محبوبیت چشمگیری پیدا کرده است.
با فرارسیدن تاریکی، تایتا ایسایاس مونیوث ماکانییا، طبیب سنتی و فعال بومی اهل پوتومایو، محوطه باز احاطه شده با درختان و شرکت کنندگانی را که به شکل دایره نشستهاند برای برگزاری نخستین مراسم آیاهواسکای آنها پاکسازی میکند.
اما آنها در دل آمازون نیستند، بلکه در یک هتل بوتیک در بارسلون هستند.
آیاهواسکا، نوشیدنی گیاهی روانگردانی که در آمریکای جنوبی یافت میشود و در طب سنتی و شمنباوری به کار میرود، در سالهای اخیر به عنوان یکی از شیوههای تندرستی با استقبال گسترده روبهرو شده است.
با این حال، چون این جوشانده حاوی ماده دیامتی است که در مصرفکنندگان باعث توهمات شدید، پاکسازی جسمی و تجربههای قدرتمند روانی میشود، در بیشتر کشورهای اروپایی ممنوع است.
اسپانیا و پرتغال اما از این قاعده مستثنا هستند و همین موضوع به رشد تعداد دورههای آیاهواسکا در این دو کشور انجامیده که دسترسی اروپاییها به آنها را بسیار سادهتر کرده است.
چرا مسافران آیاهواسکا آمریکای جنوبی را با اسپانیا عوض میکنند
امروز دهها مرکز برگزاری دورههای اقامتی مسافرانی را که به دنبال شیوههای جایگزین تندرستی هستند به نقاط دورافتاده پرو و برزیل دعوت میکنند تا با سنتهای ریشهدار آیاهواسکا آشنا شوند.
آلخاندرو کاربو، بنیانگذار دورههای اقامتی آوالون، میگوید این آیین بومی در غرب بیش از پیش کنجکاوی برانگیخته است؛ موضوعی که رشد گردشگری معنوی، افشاگریهای علنی چهرههای مشهور درباره استفاده از روانگردانها و گفتوگوهای گستردهتر فرهنگی درباره سلامت روان و معنویت آن را تشدید کرده است.
برنامههای کاربو مهمانان را به شفادهندگان سنتی آیاهواسکا متصل میکند، اما این برنامهها بخشی از مجموعه روبهرشدی از تجربهها هستند که برای اروپاییها در نزدیکی محل زندگیشان برگزار میشود.
دورههای اقامتی او در اسپانیا و پرتغال برگزار میشود؛ کشورهایی که به گفته او مسافران به دلایل ترکیبی عملی، فرهنگی و ادراکی هرچه بیشتر به آنها جذب میشوند.
کاربو میگوید: «کاهش زمان و هزینه سفر این دورهها را بسیار در دسترستر کرده است و در عین حال استانداردهای اروپایی در زمینه اقامت، غذا، بهداشت و خدمات سطحی از آسایش را فراهم میکند که بسیاری از شرکتکنندگان انتظارش را دارند.»
برای مثال، در دورههای اقامتی آوالون، پزشکان، روانشناسان و راهنمایان ادغام تجربه در دسترس هستند.
کاربو میگوید: «آشنایی با فرهنگ، سرزمین، غذا و هنجارهای اجتماعی همچنین باعث اعتماد بیشتر میشود و در نتیجه آستانه روانی برای شرکت در این مراسم را پایین میآورد.»
این دو کشور از دیرباز از مقصدهای محبوب تعطیلات برای اروپاییها بودهاند و علاوه بر آن، در این دورههای اقامتی معمولا فعالیتهای تندرستی دیگری مانند یوگا، هنردرمانی و مدیتیشن گنجانده میشود که با سلیقه جاافتاده غربی سازگار است.
اسپانیا و پرتغال «محیطهایی منحصربهفرد و سهلگیر» برای آیاهواسکا هستند
همزمان با افزایش علاقه به دورههای آیاهواسکا در اروپا، نگرانیها درباره ایمنی و تصاحب فرهنگی نیز بیشتر میشود.
کاربو میگوید: «به نظر من، بنیانگذاران دورههای اقامتی اروپایی باید نقش پلی میان دو جهان، یعنی آمازونی و غربی، را بازی کنند.»
او اضافه میکند: «آنها باید با سنتهای بومی، که وارثان مشروع این حکمت نیاکانی هستند، در شراکت کار کنند و در عین حال آیین را برای شرکتکنندگان غیربومی، نیازهای آنها و زمینهای متفاوت از (سرزمین، وضعیت حقوقی و ایمنی) محل خاستگاه این مراسم، سازگار کنند.»
کاربو توضیح میدهد که به دلیل مسائل حقوقی، اجرای آیین آیاهواسکا در بیشتر کشورهای اروپایی عملا ممنوع است، اما اسپانیا و پرتغال اغلب به عنوان محیطهایی «سهلگیر» و منحصربهفرد توصیف میشوند.
او میگوید: «این به آن معنا نیست که آیاهواسکا به صراحت قانونی شده است، بلکه ناشی از نحوه عمل چارچوبهای حقوقی این کشورها در عمل است. در هر دو کشور، آیاهواسکا به عنوان یک جوشانده به طور مشخص در فهرست مواد ممنوعه قرار نگرفته و به همین دلیل در یک منطقه خاکستری حقوقی، و نه تحت یک ممنوعیت صریح، جای میگیرد.»
در اسپانیا، این سهلگیری تا حد زیادی نتیجه رویه قضایی است؛ جایی که دادگاهها معمولا میان استفاده خصوصی و غیرتجاری و قاچاق یا آسیب عمومی تفاوت قائل شدهاند.
به گفته کاربو، در پرتغال شهرت این کشور به سهلگیری به طور مستقیم با جرمزدایی از نگهداری مواد مخدر برای مصرف شخصی در سال ۲۰۰۱ و رویکرد پس از آن مبتنی بر سلامت عمومی در اجرای قانون گره خورده است.
او اضافه میکند: «با این همه، این سهلگیری ذاتا شکننده است، زیرا به جای تکیه بر حمایت حقوقی صریح، بر تفسیر و زمینه متکی است و میتواند در واکنش به فشار سیاسی یا رویدادهای نامطلوب به سرعت تغییر کند.»