دونالد ترامپ، اکنون با یکی از دشوارترین پرسشهای جنگ با ایران روبهرو است؛ پرسشی که میتواند دوران ریاستجمهوری او را تعریف کند: آیا او برای خارج کردن چند صد کیلوگرم اورانیوم غنیشده ایران، نیروهای آمریکایی را به داخل خاک ایران اعزام خواهد کرد؟
خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی به بحثها در خصوص احتمال اعزام نیروی زمینی آمریکایی به ایران پرداخته و مینویسد: ترامپ دلایل متفاوتی برای آغاز این جنگ ارائه کرده، اما همواره بر یک هدف اصلی تاکید داشته است: اینکه ایران «هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نکند.»
آگهی
آگهی
با این حال، او درباره این که تا چه حد حاضر است برای تحقق این هدف پیش برود، محتاطتر بوده است؛ از جمله درباره این که آیا آمریکا باید مواد هستهای نزدیک به سطح ساخت بمب را که ایران در اختیار دارد، ضبط یا نابود کند یا نه.
گفته میشود بخش زیادی از این مواد در زیر آوار در نیروگاههای ایران باقی مانده است؛ نیروگاههایی که در حملات ژوئن گذشته آمریکا به ایران مورد هدف قرار گرفتند.
ماموریتی پیچیده و پرخطر
کارشناسان هستهای میگویند چنین ماموریتی بسیار پیچیده و پرریسک است و احتمالا بدون استقرار قابل توجه نیروهای آمریکایی در داخل ایران امکانپذیر نیست؛ اقدامی که هم از نظر نظامی خطرناک است و هم از نظر سیاسی برای ترامپ، که وعده داده آمریکا را وارد جنگهای طولانی و پرهزینه خاورمیانه نکند، چالشبرانگیز خواهد بود.
در عین حال، برخی قانونگذاران و تحلیلگران نگرانند که اگر نیروهای تندرو در ایران از این جنگ جان سالم به در ببرند، انگیزه بیشتری برای ساخت سلاح هستهای پیدا کنند تا در آینده از حملات آمریکا و اسرائیل جلوگیری کنند. در چنین شرایطی، کنترل ذخایر اورانیوم غنیشده اهمیت بیشتری پیدا میکند.
برآورد میشود این ذخایر در صورت تبدیل به سلاح، ظرفیت ساخت تا ۱۰ بمب هستهای را داشته باشند.
نگرانی در کنگره آمریکا
برخی از قانونگذاران، از جمله سناتور ریچارد بلومنتال، گفتهاند نگرانند که سیاستهای ترامپ آمریکا را به سمتی سوق داده باشد که ناچار به اعزام نیرو به داخل ایران شود.
او میگوید: «برخی از اهدافی که او مطرح میکند، بدون حضور فیزیکی در محل قابل دستیابی نیست. تامین امنیت اورانیوم بدون حضور نیرو در آنجا ممکن نیست.»
در مقابل، متحدان جمهوریخواه ترامپ تاکید دارند که برای این مسئله برنامههایی در نظر گرفته شده است. جیمز ریش، رئیس کمیته روابط خارجی سنا، به «چندین طرح» اشاره کرده، اما جزئیاتی ارائه نداده است.
برخی دیگر نیز به پیچیدگی این ماموریت اذعان دارند.
سناتور ریک اسکات گفته: «هیچکس به من توضیح نداده که چطور میتوان این کار را بدون حضور نیرو در محل انجام داد. البته این به این معنا نیست که غیرممکن است، اما چنین توضیحی داده نشده است.»
او در عین حال تاکید کرده که باقی ماندن این ذخایر قابل قبول نیست: «فکر میکنم بهتر است از بین بروند.»
ابهام در مواضع کاخ سفید
نزدیک به سه هفته از آغاز جنگی که صدها کشته برجای گذاشته و اقتصاد جهانی را تحت فشار قرار داده میگذرد، اما ترامپ و مشاورانش همچنان درباره برنامههایشان در قبال اورانیوم ایران موضعی مبهم دارند.
ترامپ هفته گذشته در پاسخ به سوالی درباره این موضوع گفت: «در این باره صحبت نمیکنم. اما ما ضرباتی به آنها زدهایم که تقریبا هیچ کشوری در تاریخ تجربه نکرده و هنوز کارمان تمام نشده است.»
او ساعاتی بعد در سخنرانی دیگری مدعی شد تهدید هستهای ایران از بین رفته است: «آنها دیگر ظرفیت هستهای ندارند.»
در همین حال، وزیر دفاع آمریکا، پیت هگست، گفته دولت قصد ندارد جزئیات اقدامات احتمالی خود را علنی کند، اما تاکید کرده: «گزینههای مختلفی روی میز است.»
نظر کارشناسان: شدنی اما دشوار
برخی کارشناسان معتقدند این عملیات از نظر فنی ممکن است، اما ساده نخواهد بود.
ریچارد گلدبرگ، مقام پیشین شورای امنیت ملی آمریکا، میگوید در صورت تصمیم ترامپ، امکان ضبط یا نابودی این مواد وجود دارد.
به گفته او، آمریکا و اسرائیل در حال ایجاد شرایطی مانند برتری کامل هوایی هستند که میتواند اجرای چنین عملیاتی توسط نیروهای ویژه را ممکن کند.
با این حال، او تاکید میکند این عملیات بسیار پیچیدهتر از ماموریتهای مشابه در سالهای اخیر خواهد بود؛ مانند عملیات کشتن اسامه بنلادن یا دستگیری نیکلاس مادورو.
یکی از چالشهای اصلی، دسترسی به مواد دفنشده در زیر آوار است که به تجهیزات سنگین مهندسی نیاز دارد.
او میگوید: «اگر کنترل کامل آسمان را در اختیار داشته باشید و پشتیبانی هوایی و پهپادی فراهم باشد، از نظر تئوریک امکان انجام این کار وجود دارد.»
وضعیت ذخایر اورانیوم
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، گفته برآوردها نشان میدهد بخش زیادی از اورانیوم غنیشده همچنان در سایتهای هدف قرار گرفته باقی مانده است.
به گفته او، عمده این مواد در تاسیسات اصفهان و مقادیر کمتری در نطنز و فردو قرار دارد.
در همین حال، تولسی گبرد، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، گفته حملات آمریکا برنامه غنیسازی ایران را «نابود» کرده، اما افزود که ساختار حاکمیتی ایران همچنان پابرجاست.
یک انتخاب دشوار
برخی تحلیلگران معتقدند عملیات برای خارج کردن یا نابودی این مواد به بیش از هزار نیروی نظامی در هر سایت نیاز دارد و زمانبر خواهد بود.
در عین حال، اقدام نکردن نیز ریسکهای خود را دارد. اگر حکومت ایران با حفظ این ذخایر باقی بماند، ممکن است انگیزه بیشتری برای ساخت سلاح هستهای پیدا کند.
یکی از تحلیلگران موسسه کاتو میگوید: «ترامپ خود را در موقعیتی دشوار قرار داده است. او اهداف حداکثری دارد، اما میخواهد با حداقل هزینه به آنها برسد.»
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
این وضعیت، به گفته ناظران، رئیسجمهور آمریکا را میان دو گزینه سخت قرار داده است: یا ورود به یک عملیات پیچیده و پرهزینه، یا پذیرش ریسک باقی ماندن مواد هستهای در ایران.