ماریانو راخوی، نخستوزیر پیشین اسپانیا با انتشار یادداشتی درباره جام جهانی بار دیگر جنجالساز شد. او نوشت: فرانسه «سطحی بسیار بالا، البته بدون فرانسویها» دارد. گروهی از سیاستمداران در دو کشور این سخنان را «نژادپرستانه» خواندند.
ماریانو راخوی از زمان آغاز جام جهانی پس از هر بازی تیم ملی اسپانیا در «ال دیباته» یادداشتی در مورد رقابتهای فوتبال مینویسد. آخرین یادداشت او که روز جمعه با عنوان «امروز نوبت جبران رسید» منتشر شد به پیروزی اسپانیا برابر بلژیک و رویارویی تیم اسپانیا در نیمهنهایی با فرانسه میپردازد.
آگهی
آگهی
رئیس پیشین دولت اسپانیا جملهای را در یادداشت خود آورده است که جنجال زیادی به پا کرد. او پس از آنکه اذعان کرد فرانسه «دو بار قهرمان جهان شده و در دوره قبلی به فینال رسیده»، «تمام بازیهایش در این جام جهانی را برده» و «در رتبه نخست ردهبندی فیفا قرار دارد»، افزود: «بهعلاوه، تیمی با سطح بسیار بالا دارد؛ البته بدون فرانسویها».
این سخنان نخستوزیر پیشین اسپانیا اعتراض زیادی را برانگیخت چراکه با واقعیت همخوانی ندارد. از میان ۲۶ فوتبالیستی که دیدیه دشان، سرمربی فرانسه به جام جهانی فراخوانده، تنها سه نفر خارج از فرانسه به دنیا آمدهاند: مایکل اولیسه، متولد لندن از پدری بریتانیاییـنیجریهای و مادری فرانسویـالجزایری؛ مارکوس تورام، متولد ایتالیا که پدرش، لیلیان تورام در آن زمان در ایتالیا بازی میکرد و بریس سامبا، متولد جمهوری دموکراتیک کنگو.
هر سه فوتبالیست تابعیت فرانسوی دارند و عمدتا در پیوند با فوتبال پایه این کشور رشد کردهاند.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
واکنش تند دولت اسپانیا
اظهارات ماریانو راخوی اعتراض دولت کنونی اسپانیا به رهبری پدرو سانچز را برانگیخت. اسکار پوئنته، وزیر حملونقل اسپانیا در شبکه اجتماعی ایکس با اشاره به یادداشت راخوی او را «احمق فاسد پسافرانکیستی که قوه قضاییه اسپانیا با استفاده از یک درِ فرعی از زندان نجات داده است» خواند.
اسکار پوئنته به طور خاص دو بخش از یادداشت ماریانو راخوی را برجسته کرد: یکی اشاره به «سرخها» که به تعبیر او هم به شیاطین سرخ بلژیک و هم به چپ اسپانیا برمیگردد و دیگری هم اشاره به تیم ملی فرانسه.
ماریانو راخوی که بین سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۸ ریاست دولت اسپانیا را بر عهده داشت، نخستین بار نیست که در یادداشتهای خود درباره این جام جهانی، فوتبال و سیاست را در هم میآمیزد. آنچه اما کمتر معمول است، تبدیل شدن یکی از دیدگاههای ورزشی او به موضوعی برای رویارویی سیاسی است. آن هم با وزیری که در قدرت است و مستقیما به رئیس پیشین دولت به خاطر اظهارنظری درباره ملیت بازیکنان حریف پاسخ میدهد.
پدرو سانچز، نخستوزیر کنونی اسپانیا تاکنون درباره اظهارات ماریانو راخوی اظهارنظری نکرده است.
از لوپن تا مطهری؛ بحثی با سابقه نزدیک به سه دهه
اظهارنظر راخوی البته بیپیشینه نیست. این سخنان به بحثی گره میخورد که از زمانی که زینالدین زیدان، لیلیان تورام، مارسل دسایی و پاتریک ویرا در سال ۱۹۹۸ نخستین جام جهانیرا برای فرانسویها بالای سر بردند، در فوتبال فرانسه جریان دارد.
این تیم که از فرزندان و نوههای مهاجرانی از مستعمرههای سابق فرانسه تشکیل شده بود، بهعنوان نماد فرانسهای متنوع از نظر اجتماعی و فرهنگی با شعار "black-blanc-beur" و الگویی برای زندگی مسالمتآمیز در جامعه چندفرهنگی ستایش شد. اما همه در همان زمان هم چنین نگاهی نداشتند.
ژانماری لوپن، رهبر راست افراطی فرانسه در آن زمان معتقد بود این تیم نماینده فرانسه نیست و این «مصنوعی است که بازیکنانی را از خارج بیاورند و آنها را تیم ملی فرانسه بنامند». رهبر راست افراطی در سالهای بعد بارها انتقادهای خود از «آبیهای رنگینپوست» را تکرار کرد.
سخنان ژان ماری لوپن که همان زمان بهعنوان اظهارنظرهایی نژادپرستانه مورد انتقاد قرار گرفت، ردپایی در جامعه فرانسه بر جا گذاشت که در بزنگاههای سیاسی و در پیوند با بحث مهاجرت و هویت ملی دوباره سر برآورده است. سخنان ماریانو راخوی، هرچند تقریبا سه دهه بعد مطرح شده است اما همان منطق را بازتولید میکند: به چالش کشیدن ملیت بازیکنانی که عمدتا در فرانسه به دنیا آمده و پرورش یافتهاند و تنها بهخاطر تبار خانوادگیشان فرانسوی دانسته نمیشوند.
علی مطهری، نایب رئیس وقت مجلس ایران نیز در سال ۲۰۱۸ همزمان با رقابتهای جام جهانی که با قهرمانی فرانسه پایان یافت گفته بود: «تیم فرانسه که در آن تعداد قابل توجهی از ملیتهای آفریقایی در آن حضور دارند در واقع تیم ملی فرانسه نیست بلکه تیم فرانسه و مستعمرات آفریقایی سابق اوست.»
او افزوده بود: «این که چند غول آفریقایی را در داخل تیم ملی خود قرار میدهند نشانه ضعف فوتبال آن کشور است. ضمنا این مطلب نشان میدهد که اگر کشورهای آفریقایی امکانات کشورهای اروپایی را داشتند قطعا قهرمان جام جهانی میشدند.فیفا باید این نقص و بیعدالتی را برطرف کند به طوری که تیم ملی هر کشوری فقط از همان ملیت تشکیل شده باشد و حتی شامل بازیکنان دو رگه نیز نباشد.»
واکنشها در فرانسه؛ انتقاد از «نژادپرستی مشمئزکننده»
اظهارات نخستوزیر پیشین اسپانیا واکنشهای فراوانی را در شبکههای اجتماعی برانگیخته و نخستین واکنشهای سیاسی به آن نیز در فرانسه در حال شکلگیری است.
فابین روسل، دبیر ملی حزب کمونیست فرانسه، در پیامی که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، خواستار آن شد که ماریانو راخوی "محکوم" شود و یادداشت او در نشریه «ال دیباته» را با اظهارات نژادپرستانه یک سناتور زن پاراگوئهای علیه کیلیان امباپه، کاپیتان تیم فرانسه مقایسه کرد.
سخنان سناتور پاراگوئهای منجر به آغاز تحقیق از سوی دادستانی پاریس به خاطر «توهینهای علنی» شد. فدراسیون فوتبال فرانسه نیز به مرکز ملی مبارزه با نفرت در اینترنت مستقر در پاریس شکایت کرد.
فابین روسل نوشت: «آنها نمیتوانند از نمایش یک نژادپرستی مشمئزکننده دست بردارند تا شاید به این ترتیب بتوانند تیم ملی شگفتانگیز فرانسه را عصبی کنند.»
یورونیوز از کاخ الیزه، دفتر ریاستجمهوری فرانسه خواسته است تا به سخنان ماریانو راخوی واکنش نشان دهد اما تا لحظه نگارش این خبر کاخ الیزه به این درخواست واکنش نشان نداده است.
پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا قرار است روز سهشنبه به مناسبت روز ملی فرانسه به پاریس سفر کند. این در حالی است که تیمهای فوتبال دو کشور ساعاتی بعد قرار است در مرحله نیمه نهایی جام جهانی فوتبال به مصاف یکدیگر بروند.
امانوئل ماکرون، رئیسجمهوری فرانسه برخلاف وعده اولیهاش به دلیل همزمانی مسابقه نیمه نهایی با روز ملی فرانسه به آمریکا سفر نخواهد کرد. با این حال گفته میشود که رئیسجمهوری فرانسه در صورت راهیابی تیم این کشور به فینال راهی ایالات متحده خواهد شد.