منطقه شهری هلسینکی با حدود یک میلیون و چهارصد هزار نفر جمعیت به دستاوردی انکارناپذیر در ایمنی جاده رسیده است. دیگر پایتختهای اتحادیه اروپا و شهرهای بزرگ چه میتوانند از این موفقیت یاد بگیرند؟
حدود ۴۰ سال پیش، پایتخت فنلاند طراحی راه حل های تازه برای کاهش تصادفات مرگبار جاده ای و در نهایت حذف آنها را آغاز کرد. این تلاش ها حالا نتیجه داده است. در فاصله سال های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ برای ۱۲ ماه پیاپی حتی یک مورد مرگ در سوانح ترافیکی ثبت نشد. برای مقایسه، در دوره ای مشابه در پاریس ۳۱ نفر از جمله رانندگان، عابران پیاده، موتورسواران و دوچرخه سواران در خیابان ها جان خود را از دست دادند. تا زمان تهیه این گزارش، ۹ ماه دیگر هم در هلسینکی بدون حتی یک کشته بر اثر تصادف جاده ای سپری شده بود.
آگهی
آگهی
برنامه ریزی جامع شهری یکی از محورهای کلیدی بوده، اما تنها عامل موفقیت نیست. رونی اوتریاینن، مهندس ترافیک در اداره محیط شهری شهرداری هلسینکی، توضیح میدهد: «البته ارتقای ایمنی محیط ترافیکی ما مهم است، اما رفتار ایمن تر استفاده کنندگان راه، ایمنی بیشتر وسایل نقلیه و قانون گذاری یا اعمال قانون در حوزه ترافیک هم اهمیت دارد.» او اضافه میکند: «شهرداری سرعت مجاز را کاهش داده، مسیرهای پیاده روی و دوچرخه سواری را بهبود بخشیده، عرض خیابان ها را کم کرده و دوربین های ثبت سرعت نصب کرده است. حمل و نقل عمومی هم بسیار خوب است و همین به کاهش سفرهای با خودروی شخصی و تصادفات کمک میکند.»
پایتخت فنلاند در ۲۰ سال گذشته به طور گسترده در زیرساخت های ارتقای ایمنی ترافیک سرمایه گذاری کرده؛ از جمله ساخت تونل ها در گره های پررفت و آمد مرکز شهر و پل هایی که محله های مجاور را به هم وصل میکند؛ سازه هایی که به طور انحصاری برای عابران پیاده و دوچرخه سواران ساخته شده اند. مارتتی تولنهایمنو، کارشناس ارشد در فدراسیون دوچرخه سواران فنلاند، میپذیرد: «احساس کلی امنیت در دهه گذشته به شکل قابل توجهی بهتر شده است.» ماتی هیرونن، دیگر کارشناس ارشد از شبکه شهرداری های دوچرخه محور فنلاند، تایید میکند: «هلسینکی سال گذشته حدود ۳۵ میلیون یورو در زیرساخت های دوچرخه سواری و پیاده روی سرمایه گذاری کرد؛ رقمی که شاید بزرگ به نظر برسد اما هنوز تنها ۱۳ درصد کل بودجه سرمایه گذاری ترافیکی را تشکیل میدهد.»
پاسی آنترویینن، مدیرعامل لیکننتوروا، شورای ایمنی راه های فنلاند، توضیح میدهد که این شهر اکنون به دنبال بهبود هرچه بیشتر سابقه ایمنی خود است و از سال ۲۰۳۰ قرار است تردد خودروهای شخصی در خیابان های پرتردد اطراف ایستگاه مرکزی راه آهن ممنوع شود. او میگوید: «مسئله بزرگ تر پذیرش عمومی است. در یک کشور یا یک شهر چه چیزی قابل قبول است؟ انتظار ما چیست؟ مردم هلسینکی تصمیم گرفته اند که خیابان های امن تری داشته باشند.»
شهرداری حدود ۲۰ سال پیش حداکثر سرعت مجاز در خیابان های شهر را ۳۰ کیلومتر در ساعت تعیین کرد. در اینجا فرهنگی دیرپا و فراگیر از عدم مدارا با سرعت غیرمجاز یا رانندگی تحت تاثیر مواد مخدر و الکل وجود دارد. دنیس پاسترستین، رئیس عملیات کنترل ترافیک در اداره پلیس هلسینکی، توضیح میدهد: «شهرداری نظارت خودکار را افزایش داده است. ما ۷۰ دوربین ثبت سرعت خودکار داریم و علاوه بر آن، طرح های کنترل ترافیک را اجرا میکنیم که در آن سرعت مجاز و میزان الکل به دقت بررسی میشود. طبیعی است که همه شیوه های جابه جایی تحت کنترل هستند.» او ادامه میدهد: «اقدام مهم دیگر کارزارهای اطلاع رسانی است. ما در شبکه های اجتماعی بسیار فعالانه اطلاع رسانی میکنیم. سال گذشته مثلا تنها حساب های ما در شبکه های اجتماعی ۳۰ میلیون بار دیده شد. این کارزارها میزان دیده شدن پیام های ما را صدها و هزاران برابر بیشتر از یک جریمه ساده رانندگی میکند و تاثیر آن بر رفتار رانندگی مردم بسیار زیاد است.»
راهبرد «چشم انداز صفر» اتحادیه اروپا هدف دارد تا سال ۲۰۵۰ شمار تلفات در حمل و نقل جاده ای را تا حد ممکن به صفر نزدیک کند. ایده بنیادی این است که مرگ و جراحت های شدید در جاده ها قابل پیشگیری است. پایتخت ها و شهرهای بزرگ دیگر اروپا از تجربه موفق هلسینکی چه میتوانند بیاموزند؟
مارتتی تولنهایمنو میگوید: «هدف ۴۰ سال پیش در اینجا تعیین شد و حالا به واقعیت پیوسته است. مهم است که اهداف خود را مشخص کنید و به آینده نگاه کنید.» رونی اوتریاینن، مهندس ترافیک، توضیح میدهد: «اگر بخواهم فقط یک چیز را نام ببرم، آن کاهش سرعت مجاز است. این موضوع اهمیت دارد و میتواند نقطه آغاز باشد.» پاسی آنترویینن، مدیرعامل شورای ایمنی راه های فنلاند، جمع بندی میکند: «البته هر شهری متفاوت است. بعضی پایتخت های اروپایی ده برابر هلسینکی جمعیت دارند، اما آنها هم میتوانند هر روز برای بهتر شدن تلاش کنند.»