در حالی که حزب کارگر بریتانیا با یکی از سنگینترین شکستهای انتخاباتی سالهای اخیر روبهرو شده، کییر استارمر، نخستوزیر این کشور، تلاش میکند با نزدیکتر شدن به اتحادیه اروپا موقعیت سیاسی متزلزل خود را ترمیم کند.
اما در بروکسل نگرانیهای جدی درباره آینده سیاسی او و احتمال بازگشت جریانهای ضداتحادیه اروپا وجود دارد.
آگهی
آگهی
آقای استارمر روز جمعه و پس از انتشار نتایج انتخابات محلی که نشان داد میلیونها رایدهنده از حزب کارگر فاصله گرفتهاند، گفت: «قرار نیست کشور را در هرجومرج رها کنم و کنار بروم.»
این وضعیت فاصله زیادی با انتخابات سراسری کمتر از دو سال پیش دارد؛ انتخاباتی که حزب کارگر را با یکی از بزرگترین اکثریتهای پارلمانی تاریخ بریتانیا به قدرت رساند.
نخستوزیر بریتانیا پذیرفت نتایج انتخابات محلی برای حزبش «بسیار سخت» بوده است. او گفت: «نتایج سخت هستند، بسیار سخت، و هیچ راهی برای لاپوشانی آن وجود ندارد.»
حزب کارگر در این انتخابات صدها کرسی شوراهای محلی را از دست داد، در حالی که حزب راستگرای «رفرم یوکی» به رهبری نایجل فاراژ موفق شد پیشروی چشمگیری داشته باشد.
تلاش استارمر برای «بازتنظیم» رابطه با اروپا
آقای استارمر اکنون در حال برنامهریزی برای بازسازی دولت خود است و قرار است از روز دوشنبه این روند را با یک سخنرانی مهم آغاز کند؛ سخنرانیای که انتظار میرود در آن وعده روابط نزدیکتر با اتحادیه اروپا داده شود.
این رویکرد با فضای سیاسی کنونی بریتانیا همخوانی دارد. نزدیک به ده سال پس از همهپرسی برگزیت، اکنون رایدهندگان بریتانیایی با نسبت دو به یک معتقدند خروج از اتحادیه اروپا تصمیمی اشتباه بوده است.
در بروکسل، مقامهای اروپایی از بهبود روابط با لندن استقبال میکنند؛ روابطی که طی یک دهه گذشته تحت تاثیر جدایی پرتنش بریتانیا از اتحادیه اروپا قرار داشت.
تحولات جهانی، از جنگ اوکراین گرفته تا بازگشت دونالد ترامپ به قدرت در آمریکا، باعث شده بریتانیا و اتحادیه اروپا دوباره به یکدیگر نزدیک شوند.
آقای استارمر در شکلدهی به «ائتلاف داوطلبان» برای حمایت از اوکراین نقش مهمی ایفا کرده؛ ائتلافی که پس از کاهش حمایت آمریکا از کییف، وعده افزایش پشتیبانی از اوکراین را داد.
او همچنین در قبال جنگ ایران، موضعی نزدیک به اتحادیه اروپا اتخاذ کرده و با وجود انتقادهای شدید دونالد ترامپ، خواستار خویشتنداری شده است.
نگرانی بروکسل از ضعف سیاسی استارمر
با این حال، اتحادیه اروپا نسبت به وضعیت سیاسی استارمر محتاط است.
نظرسنجیهای سراسری نشان میدهد حمایت از حزب کارگر اکنون به زیر ۲۰ درصد سقوط کرده و در برخی نظرسنجیها حتی پایینتر از محافظهکاران و حزب سبز قرار گرفته است. در مقابل، حزب رفرم یوکی با حدود ۲۵ درصد آرا در صدر قرار دارد.
محبوبیت شخصی استارمر نیز بهشدت کاهش یافته است. نظرسنجیها نشان میدهد تنها ۱۹ درصد رایدهندگان عملکرد او را تایید میکنند و میزان محبوبیت خالص او به منفی ۴۵ درصد رسیده است.
بازارهای شرطبندی نیز اکنون احتمال کنار رفتن او پیش از پایان ماه ژوئن را تقریبا برابر با ماندنش ارزیابی میکنند.
در داخل حزب کارگر هم رقبای احتمالی در حال فعال شدن هستند. در وستمینستر شایعات زیادی درباره احتمال چالش چهرههایی مانند آنجلا راینر، معاون پیشین نخستوزیر، وس استریتینگ، وزیر بهداشت، و اندی برنهام، شهردار منچستر، علیه استارمر مطرح شده است.
این وضعیت برای بروکسل اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اتحادیه اروپا تمایلی ندارد وارد مذاکرات دشوار جدیدی با دولتی شود که ممکن است تحت فشار داخلی عقبنشینی کند یا خیلی زود سقوط کند.
یکی از دیپلماتهای اروپایی گفته است: «هر توافقی همچنان نیازمند مذاکره خواهد بود و اگر استارمر چند ماه دیگر از قدرت کنار برود، ما هم محتاط خواهیم بود که همه چیز را روی او شرطبندی نکنیم.»
سایه نایجل فاراژ بر آینده روابط لندن و بروکسل
نگرانی بزرگتر برای اروپا آینده سیاسی بریتانیاست.
حزب رفرم یوکی از ابتدای سال ۲۰۲۵ در صدر نظرسنجیها قرار دارد و بسیاری از شرکتهای شرطبندی اکنون این حزب را بخت اصلی پیروزی در انتخابات بعدی که باید تا سال ۲۰۲۹ برگزار شود میدانند.
اگرچه افکار عمومی بریتانیا نسبت به اتحادیه اروپا نرمتر شده، اما محتملترین نخستوزیر آینده ممکن است نایجل فاراژ باشد؛ سیاستمداری که پیشتر رهبری حزب برگزیت را بر عهده داشت.
فاراژ وعده داده در صورت رسیدن به قدرت، رویکرد سختگیرانهتری علیه اتحادیه اروپا در پیش بگیرد و حتی توافق تجاری پسابرگزیت را دوباره مذاکره کند تا برخی حقوق شهروندان اروپایی در بریتانیا لغو شود.
فابیان زولگ، مدیر مرکز سیاستگذاری اروپا، میگوید: «از زمان برگزیت، در بروکسل همیشه این نگرانی وجود داشته که بریتانیا تعهداتی بدهد که بعدا نتواند اجرا کند؛ بهویژه اگر دولت آیندهای به رهبری فاراژ روی کار بیاید.»
«بازتنظیم» کند و بیاعتمادی ماندگار
حتی فراتر از بحران سیاسی داخلی حزب کارگر، اتحادیه اروپا هنوز درباره میزان جدیت لندن در بازسازی روابط دچار تردید است.
با وجود وعدههای استارمر برای «بازتنظیم» روابط پس از ورود به داونینگ استریت، پیشرفت مذاکرات کند بوده و همچنان تحت تاثیر خطوط قرمز حزب کارگر قرار دارد: بازنگشتن به بازار واحد اروپا، اتحادیه گمرکی و آزادی رفتوآمد.
در برخی حوزهها مانند همکاری دفاعی، اتصالهای انرژی و توافقهای دامپزشکی برای کاهش موانع تجاری پسابرگزیت پیشرفتهایی حاصل شده، اما بسیاری از اهداف اصلی همچنان درگیر اختلافهای فنی بر سر تامین مالی، همراستایی مقررات و برنامههای جابهجایی جوانان است.
مذاکرات درباره مشارکت بریتانیا در صندوق دفاعی ۱۵۰ میلیارد یورویی SAFE اتحادیه اروپا نیز به اختلاف بر سر سهم مالی لندن برخورد کرده است.
همچنین موضوع شهریه دانشجویان و سقف جابهجایی نیروی انسانی در داخل بریتانیا به مسئلهای حساس و سیاسی تبدیل شده است.
در بروکسل این احساس وجود دارد که بریتانیا هنوز دقیقا نمیداند چه نوع رابطه بلندمدتی با اتحادیه اروپا میخواهد.
مقامهای اروپایی میگویند لندن نمیتواند همزمان خواهان دسترسی بیشتر به بخشهایی از بازار واحد باشد اما بسیاری از تعهدات مرتبط با آن را نپذیرد.
بیاعتمادی دوران برگزیت نسبت به تلاش بریتانیا برای «انتخاب گزینشی» مزایای اتحادیه اروپا همچنان در بروکسل باقی مانده است.
با این حال، رهبران اروپایی هنوز استارمر را فردی جدی، عملگرا و بسیار قابلاعتمادتر از بوریس جانسون میدانند.
اما در محافل خصوصی، مقامهای اروپایی نگراناند که ضعف سیاسی روزافزون او حتی دستیابی به توافقهای محدود را هم دشوار کند.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
در بروکسل کمتر کسی مایل است سرمایه سیاسی خود را صرف مذاکره با نخستوزیری کند که شاید فرصت اجرای توافقها را پیدا نکند یا جانشین او دوباره همه چیز را بر هم بزند.