کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا پس از شکست سنگین حزب کارگر در انتخابات شوراهای محلی وعده داد دولت متزلزل خود را بازسازی کند؛ اما همزمان فشارها برای کنارهگیری او رو به افزایش است. در این انتخابات چه اتفاقی افتاد که دولت بریتانیا را این چنین متزلزل کرد؟
با اعلام نتایج نهایی در روز شنبه، حزب کارگر بیش از هزار و ۱۰۰ کرسی شوراهای محلی در سراسر انگلستان را از دست داد، کنترل چندین شورای محلی را که دههها در اختیار داشت واگذار کرد و پس از ۲۷ سال از قدرت در در پارلمان محلی ولز کنار رفت. در مقابل، حزب ضد مهاجرت «اصلاح بریتانیا» بیش از هزار و ۳۰۰ کرسی در انگلستان به دست آورد و در انتخابات قانونگذاری ولز و اسکاتلند نیز پیشروی چشمگیری داشت.
آگهی
آگهی
این نتایج که بسیاری آن را نوعی همهپرسی غیررسمی درباره عملکرد استارمر میدانستند، پیام روشنی از سوی رایدهندگان بود؛ نخستوزیری که محبوبیتش از زمان پیروزی حزب میانهچپ کارگر در انتخابات سراسری دو سال پیش، بهشدت کاهش یافته است.
استارمر در موقعیتی متزلزل قرار گرفته است
استارمر میگوید قصد کنارهگیری ندارد و نمیخواهد کشور را «دچار هرجومرج» کند. با این حال نتایج انتخابات فشارها بر او را افزایش داده، هرچند فعلا در حزب کارگر بحث جدی درباره کنار گذاشتن او مطرح نیست.
او روز شنبه گفت: «کار درست این است که دوباره اعتمادسازی کنیم و مسیر پیش رو را نشان دهیم؛ این کار را در روزهای آینده انجام خواهم داد.»
اعضای کابینه او در حال حاضر از استارمر حمایت کردهاند و چهرههای سرشناس حزب کارگر که از آنها بهعنوان جانشینان احتمالی نام برده میشود، تاکنون اقدامی نکردهاند.، فعلاً سکوت اختیار کردهاند.
اعضای کابینه فعلا از استارمر حمایت کردهاند. وس استریتینگ، وزیر بهداشت، آنجلا رینر، معاون پیشین نخستوزیر و اندی برنهام، شهردار منچستر چهرههای مطرح حزب کارگر که نامشان بهعنوان جانشین احتمالی او مطرح شده تاکنون موضعی نگرفتهاند.
با این حال شمار زیادی از نمایندگان حزب کارگر از نخستوزیر خواستند که برای کنارهگیری خود در سال جاری جدول زمانی تعیین کند. در نظام سیاسی بریتانیا احزاب میتوانند بدون برگزاری انتخابات سراسری رهبر خود را در میانه دوره تغییر دهند.
کلایو بتس، نماینده پارلمان به بیبیسی گفت: «باید جدول زمانی مشخصی وجود داشته باشد.» تونی وان، دیگر نماینده حزب کارگر نیز خواستار «انتقال رهبری» شد.
استارمر روز شنبه در تلاش برای نشان دادن تغییر در سیاستهایش، دو چهره از دولتهای پیشین حزب کارگر را دوباره وارد صحنه کرد. او گوردون براون، نخستوزیر سابق بریتانیا را بهعنوان نماینده ویژه در امور مالی جهانی منصوب کرد و هریت هارمن را مشاور امور زنان کرد.
قرار است استارمر روز دوشنبه سخنرانی مهمی انجام دهد تا ابتکار عمل سیاسی را دوباره به دست بگیرد. این سخنرانی پیش از ارائه برنامههای قانونگذاری دولت در روز چهارشنبه و در مراسم افتتاح رسمی پارلمان توسط پادشاه چارلز سوم انجام میشود.
صعود چشمگیر حزب راستگرای «اصلاح بریتانیا»
این انتخابات نقطه عطفی برای حزب راستگرای «اصلاح بریتانیا» به رهبری نایجل فاراژ، سیاستمدار ملیگرای بریتانیا بود.
این حزب با شعارهای ضد ساختار حاکم و ضد مهاجرت توانست صدها کرسی شوراهای محلی را در مناطق کارگری شمال انگلستان از جمله ساندرلند که دههها پایگاه سنتی حزب کارگر بودند، به دست آورد. این حزب همچنین در مناطقی مانند اسکس در شرق لندن که از پایگاههای سنتی محافظهکاران محسوب میشود، پیشروی کرد و در ولز و اسکاتلند نیز سهم آرای خود را افزایش داد؛ دو منطقهای که تا پیش از این نفوذ چندانی در آنها نداشت.
فاراژ نتایج انتخابات را «تغییری تاریخی در سیاست بریتانیا» توصیف کرد و گفت مطمئن است رأیدهندگان این کار را صرفا از سر اعتراض موقت انجام ندادهاند.
با این حال «اصلاح بریتانیا» در حال حاضر تنها هشت کرسی از مجموع ۶۵۰ کرسی مجلس عوام را در اختیار دارد و هنوز مشخص نیست که آیا میتواند این موفقیت را در انتخابات سراسری نیز تکرار کند یا نه.
بریتانیا بیش از پیش چندپاره شده است
نتایج انتخابات در اسکاتلند و ولز به شکلگیری دولتهای محلی نیمهمستقلی انجامید که احزاب طرفدار استقلال در آنها دست بالا را دارند؛ هرچند مسئله جدایی از بریتانیا فعلا در اولویت فوری آنها نیست.
حزب ملی اسکاتلند که از سال ۲۰۰۷ اداره دولت محلی این کشور را در دست دارد، بار دیگر در انتخابات پیروز شد، اما نتوانست اکثریت مطلق کرسیها را به دست آورد؛ موضوعی که احتمال برگزاری همهپرسی استقلال را کمرنگتر کرده است. حزب کارگر و «اصلاح بریتانیا»» نیز بهطور مشترک در رتبه دوم قرار گرفتند.
در ولز حزب ملیگرای «پلاید کامری» بیشترین کرسیها را در پارلمان محلی این کشور کسب کرد. این حزب که از استقلال ولز حمایت میکند به اکثریت نرسید اما احتمالا دولت بعدی را تشکیل خواهد داد.
حزب «اصلاح بریتانیا» دوم شد و حزب کارگر در یکی از سنتیترین پایگاههای خود به رتبه سوم سقوط کرد.
اقتصاد همچنان مهمترین بحران دولت بریتانیا است
مشکلات اقتصادی در قلب بحران حزب کارگر قرار دارد؛ همانطور که بسیاری از دولتهای مستقر در جهان با چنین چالشی روبهرو هستند.
حزب کارگر پس از پایان دادن به ۱۴ سال حکومت محافظهکاران دورانی که با ریاضت اقتصادی و همهگیری کووید همراه بود، نتوانسته هزینههای سنگین زندگی را کاهش دهد یا اقتصاد کمرمق بریتانیا را احیا کند. جنگ اوکراین و در ماههای اخیر تنشها با ایران نیز شرایط اقتصادی را دشوارتر کرده است.
استارمر همچنین با تلاش برای کاهش هزینههای رفاهی، بخشی از حامیانش را خشمگین کرد؛ بهطوری که دولت او پس از اعتراض نمایندگان حزب کارگر، ناچار شد از برخی از این برنامهها عقبنشینی کند.
برخی در حزب کارگر معتقدند دستاوردهای دولت از جمله حمایت بیشتر از مستأجران و افزایش حداقل دستمزد، آنطور که باید دیده نشده است. عدهای نیز شخص استارمر را مقصر میدانند؛ رهبری که بهگفته منتقدان، کاریزماتیک نیست و درگیر حاشیههایی مانند تصمیم جنجالی برای انتصاب پیتر مندلسون ــ از دوستان جفری اپستین ــ بهعنوان سفیر بریتانیا در واشنگتن شده است.
برخی در حزب کارگر میگویند دستاوردهای دولت از جمله حمایت بیشتر از مستاجران و افزایش حداقل دستمزد، آنطور که باید مورد توجه قرار نگرفته است. در مقابل عدهای نیز استارمر را عامل مشکلات میدانند و میگویند او رهبری کاریزماتیک نیست.
اما استیون هاتون، رئیس سابق شورای بارنزلی در شمال انگلستان میگوید مشکل «بسیار عمیقتر از شخص نخستوزیر» است.
او گفت: «این روند ۳۰ سال است که در مناطق صنعتی سابق و شهرهای ساحلیِ رهاشده در جریان است. میتوانید هر روز نخستوزیر را عوض کنید اما اگر سیاستها تغییر نکند چیزی عوض نخواهد شد.»
نظام سنتی دوحزبی بریتانیا در حال فروپاشی است
نتایج انتخابات نشان میدهد سیاست بریتانیا پس از دههها سلطه حزب کارگر و محافظهکار بیش از پیش پراکنده شده است؛ بهویژه آنکه حزب محافظهکار نیز در این انتخابات شکستهای سنگینی متحمل شد.
رایدهندگان این بار گزینههای متنوعی پیش رو داشتند؛ از لیبرالدموکراتهای میانهرو گرفته تا احزاب ملیگرای اسکاتلند و ولز.
اما برندگان اصلی جریانهای پوپولیستی بودند؛ از جمله «اصلاح بریتانیا» و حزب سبزها که تمرکز خود را از مسائل صرفا زیستمحیطی به موضوعاتی مانند عدالت اجتماعی و حمایت از فلسطینیها گسترش داده است. این حزب تحت رهبری زک پولانسکی که خود را «پوپولیست سبز» معرفی میکند، صدها کرسی شوراهای محلی را در شهرهای بزرگ و شهرهای دانشگاهی از حزب کارگر گرفت و کنترل چند شورای محلی را نیز به دست آورد.
تونی تراورز، استاد علوم سیاسی در مدرسه اقتصاد لندن میگوید نتایج این انتخابات نشان میدهد که انتخابات سراسری بعدی که باید تا سال ۲۰۲۹ برگزار شود، احتمالا هیچ حزبی را به اکثریت نخواهد رساند.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
او گفت: «در آن صورت وارد مرحلهای میشوید که پس از انتخابات دو یا سه حزب بزرگ اقلیت باید تلاش کنند راهی برای اداره کشور پیدا کنند»؛ وضعیتی که در سیاست بریتانیا چندان مرسوم نبوده است.