اروپا در پی جنگ خاورمیانه که تاسیسات قطری را مختل و قیمت گاز طبیعی مایع را بالا برده، محمولهها را به آسیا میبازد. ایتالیا، لهستان و بلژیک در بازار فوقرقابتی بهدنبال منابع جایگزین هستند.
اروپا در حالی به تدریج از بازار جهانی گاز طبیعی مایع (الانجی) کنار زده میشود که خریداران آسیایی برای تعداد محدود محموله ها قیمتهای بالاتری پیشنهاد میکنند و داده های رهگیری کشتی ها نشان میدهد چندین نفتکش حامل الانجی در میانه مسیر تغییر جهت داده اند و نزدیک به دوازده محموله اقیانوس اطلس به مسیرهای دیگری هدایت شده اند.
آگهی
آگهی
رقابت بر سر الانجی در حالی تشدید شده است که تنگه هرمز که یکی از گلوگاههای حیاتی تجارت انرژی و مسئول حدود ۲۰ درصد عرضه جهانی الانجی است، همچنان عملا در گروگان مقامهای ایرانی مانده است؛ اقدامی در تلافی حملات موشکی آمریکا و اسرائیل نزدیک به یک ماه پیش.
اختلال در عرضه پس از حملات به تاسیسات راس لفان قطر، بزرگترین تولیدکننده الانجی جهان، تشدید شده است؛ حملاتی که این تولیدکننده قطری را وادار کرد روز سه شنبه در قراردادهای خود با بلژیک، ایتالیا و لهستان اعلام فورس ماژور کند.
در حالی که سهم اروپا از عرضه این گلوگاه انرژی چندان زیاد نیست و این قاره بیشتر در تلاش است با جهش قیمتها کنار بیاید و در چند کشور اختلال در عرضه الانجی را مدیریت کند، کشورهای آسیایی ۸۰ درصد انرژی خود را از مسیر هرمز تامین میکنند و تایوان، یکی از تولیدکنندگان کلیدی تراشه، روز سه شنبه اعلام کرد ذخایر گازش تنها برای ۱۱ روز دیگر کفایت میکند.
به گفته شرکت اطلاعاتی کپلر، از زمان آغاز جنگ در خاورمیانه در ۲۸ فوریه، تعداد نفتکشهای الانجی که مسیرشان را تغییر داده اند پیوسته رو به افزایش بوده است و انتظار میرود آخرین محموله های قطری حداکثر تا ۲۷ مارس به بریتانیا و ایتالیا برسند.
لارا پیج، مدیر بخش اینسایت الانجی و گاز طبیعی در کپلر، به یورونیوز گفت: «تا کنون ۱۱ محموله الانجی که از اروپا به آسیا منحرف شده اند تایید شده است، به علاوه دو محموله که از اروپا به مصر و یک محموله که از اروپا به ترکیه تغییر مسیر داده اند.»
تشدید تنشها در بحبوحه نگرانی ها از محدودتر شدن عرضه همه محموله های الانجی که از اقیانوس اطلس عبور میکنند، قیمت جهانی الانجی را بالاتر برده است؛ آن هم در مقطعی حساس که اروپا فصل پر کردن دوباره مخازن گاز خود را آغاز میکند.
پیج گفت: «خوشبختانه اکنون در حال خروج از فصل گرمایش زمستانی هستیم و تقاضای گاز کاهش خواهد یافت، اما این بحران در فصل پیش رو برای پر کردن ذخایر، خطرهای بزرگی برای اروپا به همراه دارد و اگر سطح ذخیره سازی ها به میزان کافی بالا نرود میتواند زمستان آینده اروپا را هم با چالش روبه رو کند.»
شاخص مرجع گاز طبیعی TTF هلند که معیار کلیدی قیمت عمده فروشی گاز در اروپا است، روز سه شنبه در محدوده ۵۳ تا ۵۴ یورو به ازای هر مگاوات ساعت (MWh) تسویه شد؛ در حالی که اوایل همان روز برای مدتی از ۶۰ یورو هم فراتر رفته بود. با وجود کاهش اندک نسبت به اوج قیمتها در میانه هفته، نرخها همچنان به طور قابل توجهی بالاتر از سطح پیش از درگیری ها باقی مانده است.
خریداران آسیایی در حال حاضر برای محموله های نقدی الانجی بر اساس شاخص JKM حدود ۱ تا ۳ دلار به ازای هر میلیون واحد حرارتی بریتانیا (MMBtu) بیشتر از همتایان اروپایی خود میپردازند؛ پریمیومی نسبتا کوچک اما تعیین کننده که الگوی تجارت را تغییر میدهد.
بازده بالاتر معامله گران را ترغیب کرده محموله های انعطاف پذیر را به سمت شرق هدایت کنند؛ جایی که هزینه های حمل جذاب تر است، در حالی که اروپا همچنان برای دسترسی به عرضه محدود الانجی رقابت میکند.
ایتالیا، بلژیک و لهستان به دنبال منابع جایگزین
جورجا ملونی، نخست وزیر ایتالیا، روز چهارشنبه در حالی به الجزایر سفر میکند که رم برای جایگزینی گاز مختل شده قطر، که ۳۰ درصد نیاز سالانه گاز این کشور را تامین میکند، شتاب گرفته است.
در یک مطالعه (منبع به زبان انگلیسی) که روز سه شنبه از سوی اندیشکده محیط زیستی اکو منتشر شد، استدلال میشود که ایتالیا میتواند ظرف یک سال الانجی وارداتی از قطر را با انرژیهای تجدیدپذیر و افزایش بهره وری انرژی جایگزین کند.
اکو میگوید نصب سالانه ۱۰ گیگاوات ظرفیت جدید انرژی تجدیدپذیر، مصرف گاز را ۲.۵ میلیارد متر مکعب کاهش میدهد که معادل ۴۰ درصد واردات از قطر است.
از دیگر اقدامات پیشنهادی میتوان به افزایش بهره وری انرژی در بخشهای خانگی، تجاری و صنعتی و نیز برقی سازی اشاره کرد؛ در حالی که همچنان روی گاز الجزایر برای پر کردن شکاف حساب میشود.
در این مطالعه آمده است: «برای ۱۵ درصد باقی مانده، یعنی یک میلیارد متر مکعب در سال از مجموع ۶.۴ میلیارد متر مکعب، دولت میتواند روی زیرساختهای گازی موجود، به ویژه خط لوله هایی که ایتالیا را به الجزایر متصل میکند، حساب کند.»
در بلژیک، اختلال در تامین گاز قطر اندکی خفیف تر است و حدود ۸ درصد الانجی وارداتی در پایانه زیبرژ را تحت تاثیر قرار میدهد.
شرکت شبکه انتقال انرژی این کشور، فلاکسیس، اعلام کرده است به طور فعال در جستجوی منابع جایگزین برای جبران کمبود است و انتظار میرود محموله های الانجی از ایالات متحده، نیجریه و روسیه برسد. با این حال واردات از روسیه قرار است تا سال ۲۰۲۷ به طور کامل متوقف شود و این موضوع گزینه های بلندمدت را محدود میکند.
شرکت نفت و گاز اورلن لهستان اعلام کرد تعلیق بخشی از تولید الانجی توسط قطر انرژی که در سال ۲۰۲۵ کمتر از ۱۰ درصد نیاز آن را تامین میکرد، تهدیدی برای امنیت تامین گاز این کشور به شمار نمیرود.
اورلن با تمجید از سبد متنوع تامین و ابزارهای معاملاتی انعطاف پذیر، این موارد را امکانهایی دانست که میتواند در کنار مسیرهای جایگزین، برای متعادل کردن واردات الانجی و جبران کاهش عرضه به کار گرفته شود.
آمریکا اروپا را به محدود شدن دسترسی به الانجی تهدید میکند
در همین حال، ایالات متحده با بهره گیری از 脆弱یت این بلوک در بحبوحه جهش قیمت انرژی و احتمال کمبود عرضه، بار دیگر برای اتحادیه اروپا ضرب الاجل تعیین کرده است.
اندرو پازدر، سفیر آمریکا در اروپا، هشدار داد که اگر قانونگذاران اتحادیه اروپا شرایط توافق تجاری اتحادیه اروپا و آمریکا را که قرار است روز پنجشنبه به رای گذاشته شود نپذیرند، این بلوک ممکن است «دسترسی مطلوب» خود به الانجی از آن سوی اقیانوس اطلس را از دست بدهد.
پازدر روز دوشنبه به فایننشال تایمز گفت: «نمی دانم اگر آنها این توافق را پیش نبرند در حوزه انرژی چه اتفاقی میافتد.»
او افزود: «فکر میکنم ایالات متحده همچنان میخواهد با اروپا تجارت کند، اما شاید دیگر شرایط به این اندازه مطلوب نباشد، فضا هم قطعا به این اندازه مناسب نخواهد بود و خریداران دیگری هم در بازار هستند.»
در چارچوب توافق تجاری در آستانه تصویب میان اتحادیه اروپا و آمریکا، انتظار میرود ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا تا سال ۲۰۲۸ هر سال حدود ۲۵۰ میلیارد دلار (نزدیک به ۲۱۲ میلیارد یورو) نفت، گاز و انرژی هسته ای بخرند؛ رقمی که مجموع آن به ۷۵۰ میلیارد دلار (حدود ۷۰۰ میلیارد یورو) میرسد.