تنشهای خاورمیانه و اختلال در زیرساختهای انرژی، بازارهای جهانی الانجی را به هم ریخته و بیشترین فشار را بر مصرفکنندگان آسیایی وارد کرده است.
جنگ در اطراف خلیج فارس که صادرات نفت و گاز طبیعی را مختل کرده و قیمتها را به شدت بالا برده است، تجارت جهانی انرژی را دستخوش آشوب کرده است.
آگهی
آگهی
انتظار میرود آسیا بیشترین تاثیر را احساس کند. این منطقه به شدت به سوخت وارداتی متکی است که بخش زیادی از آن از تنگه هرمز، گذرگاه باریکی که حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت خام و گاز طبیعی مایع (الانجی) از آن عبور میکند، حمل میشود.
به گفته اداره اطلاعات انرژی آمریکا، در سال ۲۰۲۴ بیش از ۸۰ درصد الانجی عبوری از این تنگه راهی بازارهای آسیایی شده است.
با این حال تحلیلگران میگویند موضوع فقط مسیرهای کشتیرانی نیست و خود ساختار بازار جهانی الانجی شوک را تشدید میکند.
یوسف الشماری رییس کالج اقتصاد انرژی لندن میگوید این بحران در زمانی رخ میدهد که بازارهای انرژی همین حالا هم با محدودیت عرضه، قیمتهای پرنوسان و تغییر الگوهای تقاضا دستوپنجه نرم میکنند.
او میگوید در حالی که بخش زیادی از توجهها بر تنگه هرمز متمرکز شده، بازار گاز نسبت به نفت واکنش شدیدتری نشان میدهد.
او گفت: «آنچه میبینیم بیشتر شبیه افزایش حدود ۵۰ درصدی قیمت گاز است».
بازارهای نفت به لطف عرضه قوی و ذخیرهسازی راهبردی مقاومتر عمل کردهاند.
الشماری گفت: «ایالات متحده اکنون روزانه بیش از ۱۳ میلیون بشکه نفت تولید میکند و به تازگی از ۱۳٫۵ میلیون بشکه نیز عبور کرده است».
او افزود: «چین ذخایر خود را به بیش از ۱٫۲ میلیارد بشکه رسانده که برای بیش از ۹۰ روز مصرف کافی است».
بازارهای آسیایی بیشترین فشار را متحمل میشوند
این اختلال بیش از همه در آسیا احساس میشود؛ منطقهای که در مرکز تجارت جهانی الانجی قرار دارد.
یوسف الشماری گفت: «اگر نگاه کنید میبینید نزدیک به ۸۰ درصد الانجی قطر راهی بازارهای آسیایی میشود».
این وابستگی باعث میشود هر شوک در عرضه خلیج فارس به سرعت در بازارهای انرژی آسیا منعکس شود.
چین و هند زیر فشار
دو اقتصاد بزرگ آسیا به ویژه در برابر تداوم جهش قیمت انرژی آسیبپذیرند.
چین بزرگترین واردکننده نفت خام جهان است و هند در جایگاه سوم قرار دارد. افزایش قیمت انرژی میتواند در هر دو اقتصاد اثر زنجیرهای بگذارد و هزینه حملونقل، صنعت و خانوارها را بالا ببرد.
هند از هماکنون خرید نفت خام ارزانقیمت روسیه را به طور موقت از سر گرفته که نشاندهنده فشار کشورها برای تامین منابع جایگزین است.
وابستگی شرق آسیا به الانجی
کمتر منطقهای به اندازه شرق آسیا به واردات انرژی وابسته است.
ژاپن در ماه ژانویه روزانه حدود ۲٫۳۴ میلیون بشکه نفت خام وارد کرده که به گفته وزارت اقتصاد، تجارت و صنعت این کشور تقریبا ۹۵ درصد کل واردات آن ماه را تشکیل میدهد. ژاپن همچنین از بزرگترین واردکنندگان الانجی در جهان است.
کره جنوبی تقریبا به طور کامل به واردات انرژی متکی است. بر اساس دادههای انجمن تجارت بینالمللی کره حدود ۷۰ درصد نفت خام و حدود ۲۰ درصد الانجی این کشور از خاورمیانه تامین میشود.
تایوان که تقریبا تمام الانجی خود را وارد میکند در تلاش است منابع تامین را متنوع کند، اما حدود یکسوم الانجی این جزیره به طور سنتی از قطر تامین شده؛ کشوری که پس از حمله به تاسیساتش تولید را متوقف کرده است.
آسیای جنوب شرقی در معرض نوسان قیمت الانجی
چند اقتصاد در آسیای جنوب شرقی نیز در برابر نوسان قیمت الانجی آسیبپذیرند.
برای مثال تایلند به جای قراردادهای بلندمدت تامین، به شدت به خرید الانجی از بازار لحظهای متکی است.
امی کونگ از گروه پژوهشی مستقر در بروکسل «زیرو کربن آنالیتیکس» میگوید این وضعیت تایلند را «به شدت در معرض نوسان قیمت و تحولات ژیوپلیتیک» قرار میدهد.
کشورهایی که به خریدهای لحظهای وابستهاند ممکن است هنگام محدود شدن عرضه ناچار به جنگ قیمتی بر سر محمولههای الانجی شوند و اغلب با کشورهای ثروتمندتر رقابت کنند.
مخاطرات گستردهتر اقتصادی
افزایش قیمت گاز و تنشهای ژیوپلیتیک میتواند پیامدهای اقتصادی گستردهتری به همراه داشته باشد.
الشماری گفت: «نوسان قیمت به جز معاملهگران به نفع هیچ کس نیست».
او هشدار داد: «قیمتهای بسیار بالای انرژی میتواند تورم را تشدید کند، به رکود تورمی بینجامد و خطر رکود را بالا ببرد».
نوسان شدید قیمت میتواند تقاضا را تضعیف و نااطمینانی اقتصادی را تشدید کند.
او افزود: «در نهایت این روند به تقاضای انرژی ضربه میزند و نوسان را تشدید میکند؛ به طوری که قیمتهای بسیار بالا میتواند جرقه رکود را بزند و قیمتهای بسیار پایین بازارها را بیثبات کند».
الشماری این وضعیت را با بحران نفتی سال ۱۹۷۳ مقایسه کرد.
او هشدار داد: «اگر این وضعیت طولانی شود ممکن است با رکود جهانی روبهرو شویم».