بر اساس یک مرور نظاممند جدید که بیش از ۱.۹ میلیون نفر را در بر میگیرد، افراد مبتلا به اختلال کمتوجهی/بیشفعالی به طور قابل توجهی بیشتر دچار طیفی از علایم گوارشی میشوند.
یک مرور پژوهشی جدید نشان میدهد اختلال نقص توجه و بیشفعالی با بار قابل توجهی از علائم عملکردی دستگاه گوارش همراه است؛ مشکلاتی که بر نحوه کارکرد دستگاه گوارش اثر میگذارند بدون آنکه لزوما نشاندهنده بیماری ساختاری قابلتشخیص باشند.
آگهی
آگهی
پژوهشگران بیش از ۹ هزار رکورد را غربال کردند و ۲۳ مطالعه را وارد بررسی کردند و دریافتند اختلال نقص توجه و بیشفعالی با افزایش احتمال همه علائم گوارشی بررسیشده همراه است؛ از جمله سندرم روده تحریکپذیر، یبوست، درد شکم، اسهال، سوءهاضمه و بیاختیاری مدفوع.
سارا بلیک، نویسنده همکار اصلی و دانشجوی پزشکی در دانشکده پزشکی وارویک، گفت: «تقریبا همه علائم گوارشی که بررسی کردیم به نظر میرسید با اختلال نقص توجه و بیشفعالی مرتبط باشند. این علائم میتوانند تاثیر قابلتوجهی بر زندگی روزمره داشته باشند، اما اگر تمرکز صرفا بر خود این اختلال باشد، بهسادگی ممکن است نادیده گرفته شوند.»
پژوهشگران دریافتند در مجموع، احتمال تجربه علائم گوارشی در افراد مبتلا به اختلال نقص توجه و بیشفعالی ۴۸ درصد بیشتر است. این ارتباط در مورد یبوست بهویژه قوی بود؛ جایی که احتمال بروز آن تقریبا دو برابر بود، و در مورد بیاختیاری مدفوع، یعنی از دست دادن کنترل روده، بیش از چهار برابر.
دلیل این ارتباط چیست؟
پژوهشگران میگویند چند توضیح احتمالی برای این ارتباط وجود دارد، اما این مطالعه نشان نمیدهد خود اختلال نقص توجه و بیشفعالی باعث بروز مشکلات گوارشی میشود.
یک امکان مربوط به رفتار است. بیثباتی هیجانی و حساسیت بیشتر نسبت به استرس که هر دو با این اختلال مرتبطاند، ممکن است بر حساسیت روده اثر بگذارند و به درد عملکردی شکم دامن بزنند. الگوهای نامنظم غذا خوردن، جا انداختن وعدهها و پرخوری نیز میتواند بر علائمی مثل سوءهاضمه، نفخ، یبوست و درد شکم تاثیر بگذارد.
حساسیتهای حسی مرتبط با غذا نیز میتواند نقش داشته باشد. افراد مبتلا به این اختلال ممکن است نسبت به بافت و بوی غذا حساسیت متفاوتی را تجربه کنند، که میتواند به رژیمهای غذایی گزینشی با فیبر کمتر منجر شود و بر عادات دفع تاثیر بگذارد.
پژوهشگران همچنین به تفاوتها در درونادراکی، یعنی توانایی تشخیص علائم درونی بدن، بهعنوان یک عامل احتمالی اشاره میکنند. آگاهی کمتر از نیاز به دفع مدفوع میتواند به یبوست یا بیاختیاری مدفوع دامن بزند.
داروها نیز ممکن است عامل دیگری باشند. محرکهایی مانند متیل فنیدیت شناخته شدهاند که عوارضی از جمله کاهش اشتها، درد شکم، تهوع و یبوست ایجاد میکنند. اختلالات خواب که در میان افراد مبتلا به این اختلال شایع است نیز میتواند بر حرکات و حساسیت دستگاه گوارش اثر بگذارد.
ارتباط روده و مغز
پژوهشگران همچنین میکروبیوم رودهای را بهعنوان یک مسیر زیستی احتمالی برجسته میکنند.
پژوهشهای پیشین تفاوتهایی را در ترکیب میکروبی روده بین بزرگسالان مبتلا به این اختلال و افراد سالم از نظر عصبی نشان دادهاند. مطالعات دیگری نیز تغییرات میکروبیوم رودهای را به علائم گوارشی مرتبط کردهاند.
یکی از فرضیهها این است که این تفاوتها میتواند بر التهاب و ارتباط میان روده و مغز اثر بگذارد. عوامل ژنتیکی نیز ممکن است نقش داشته باشند.
سارَن شانتیکومار، دانشیار بالینی در دانشکده پزشکی وارویک، گفت: «هنوز نمیتوانیم بگوییم اختلال نقص توجه و بیشفعالی باعث این مشکلات گوارشی میشود یا دقیقا چه چیزی این ارتباط را هدایت میکند، اما الگویی که میبینیم آنقدر چشمگیر است که باید مورد توجه قرار گیرد. پزشکانی که از افراد مبتلا به این اختلال مراقبت میکنند شاید بخواهند درباره علائم گوارشی نیز سوال کنند، بهویژه اگر این علائم بر کیفیت زندگی تاثیر بگذارند.»