پژوهشگران در ایالات متحده با استفاده از هوش مصنوعی ویروسهایی ایجاد کردهاند که راه را برای توسعه داروهای جدید باز میکند و نگرانیهای امنیت زیستی را برانگیخته است.
دانشمندان از نوعی جدید از هوش مصنوعی مولد برای طراحی ویروسهای تخصصی استفاده میکنند که میتوانند باکتریهای مضر را شکار و نابود کنند. این پیشرفت ممکن است منجر به نسل جدیدی از آنتیبیوتیکها شود که قادر به مقابله با «سوپر باکتریهای» مقاوم به دارو باشند.
آگهی
آگهی
دانشمندان دانشگاه استنفورد با استفاده از مدل هوش مصنوعی Evo 2 که قادر به خلق DNA جدید است، زنجیرهای از ویروسهای موسوم به باکتریوفاژ را ساختند؛ میکروارگانیسمهایی که قادر به کشتن باکتریها هستند.
در آزمایشهای آزمایشگاهی، مخلوطی از ۱۶ ویروس «بسیار موثر» طراحی شده توسط Evo 2 توانست باکتریهای ای کولای را که در برابر فاژهای طبیعی مقاوم بودند، به سرعت نابود کند.
ای کولای گروهی از باکتریهاست که میتواند عفونتهای گوارشی ایجاد کند و بهطور فزایندهای به آنتیبیوتیکهای موجود مقاوم شده است.
مقاومت آنتیبیوتیکی در سراسر جهان در حال افزایش است، که عمدتاً به دلیل استفاده نادرست و بیش از حد از این نوع آنتیبیوتیکهاست؛ عاملی که باعث میشود باکتریها راههایی برای بقا پیدا کنند و داروهای فعلی بیاثر شوند.
برایان های مهندس شیمی در استنفورد و نویسنده همکار مطالعه گفت «اگر باکتریها نسبت به یک فاژ خاص مقاومت پیدا کنند، دیگر درمان بیاثر خواهد بود.»
او افزود «اما اگر در یک مخلوط چند فاژ ژنتیکی متفاوت داشته باشید، باکتریها برای اینکه نسبت به کل ترکیب مقاومت پیدا کنند، کار بسیار دشواری خواهند داشت.»
محققان اشاره کردند که این فناوری میتواند در آینده برای هدف قرار دادن باکتریهای مضر دیگر مانند عامل بیماری سل یا عفونتهای بیمارستانی شایع (MRSA) نیز استفاده شود.
مدل در دسترس همه
محققان مدل هوش مصنوعی Evo 2 را بهصورت آزاد و رایگان در دسترس عموم قرار دادهاند که این موضوع نگرانیهایی درباره ایمنی به همراه داشته است.
نویسندگان مطالعه اذعان کردند انتشار متن باز این ابزار بحثهایی درباره ایمنی برانگیخته است و یکی از نگرانیهای اصلی این است که «افراد بداندیش» ممکن است نسخههای دستکاری شده این ابزار را برای طراحی عوامل بیولوژیکی مضر بهکار گیرند.
سایمون کلارک، دانشیار میکروبیولوژی سلولی در دانشگاه ریدینگ انگلستان که در این مطالعه شرکت نداشت، گفت «چنین کاری نگرانیهای جدی قانونی و ایمنی ایجاد میکند، دست کم باید اینطور گفت.»
او افزود «با وجود اینکه معمولاً چنین پژوهشهایی تحت کنترل شدید قرار دارند، خوشحالکننده است که این دانشمندان در فراهم کردن محدودیتهای ایمنی مهم خودداری نکردهاند؛ اما تضمینی وجود ندارد که همه دانشمندان دیگر که میخواهند کار مشابه انجام دهند، اینقدر مراقب باشند.»
او معتقد است که عوامل بیماریزای طبیعی در حال حاضر خطر بیشتری نسبت به عوامل طراحی شده توسط هوش مصنوعی دارند، زیرا دسترسی و تولید آنها آسانتر از خلق نمونههای جدید از ابتدا است.
نویسندگان خاطرنشان کردند مزیت زیستشناسی طراحی شده توسط هوش مصنوعی نسبت به فرگشت طبیعی توانایی تعبیه مستقیم چکهای ایمنی در روند آن است.
آینده مدلهای هوش مصنوعی زیستی
مدل Evo 2 بر اساس میلیونها ژنوم طبیعی از سراسر جهان آموزش دیده است تا قوانین و «گرامر» پیچیدهای که باعث عملکرد یک توالی DNA میشود را بیاموزد.
مانند سایر مدلهای هوش مصنوعی زیستی، این مجموعه دادهها شامل اطلاعات زیستی مانند توالیهای ژنتیکی و ویژگیهای پاتوژن است.
در حال حاضر هیچ چارچوب جهانی برای تنظیم این مجموعه دادهها وجود ندارد و در حالی که برخی توسعهدهندگان داوطلبانه دادههای پرخطر را حذف میکنند، پژوهشگران معتقدند قواعد شفاف و یکسان باید برای همه اعمال شود.
در فوریه ۲۰۲۵، تیم Evo 2 اعلام کرد بهدلیل ملاحظات اخلاقی و ایمنی، پاتوژنهای آلودهکننده انسان و دیگر موجودات پیچیده را از دادههای خود حذف کردهاند تا «از سوءاستفاده از Evo برای توسعه سلاحهای بیولوژیک پیشگیری شود.»
اوایل امسال، بیش از ۱۰۰ پژوهشگر از سراسر جهان نامهای سرگشاده منتشر کردند و گفتند در حالی که دسترسی آزاد به دادههای علمی سرعت کشفها را افزایش داده، بخش کوچکی از دادههای زیستی جدید اگر بهدرستی استفاده نشوند میتوانند تهدیدات زیستی ایجاد کنند.
نویسندگان نوشتند «حکمرانی دادههای زیستی اهمیت بالایی دارد زیرا مدلهای هوش مصنوعی ممکن است به خلق تهدیدات زیستی شدید کمک کنند.»
محققان گفتند یافتن تعادل مناسب بین شفافیت و محدودیتهای ایمنی لازم برای دادههای پرخطر ضروری است چون سیستمهای هوش مصنوعی قویتر و در دسترستر میشوند.