بدن انسان با فرا رسیدن روزهای بسیار گرم سال برای حفظ دمای طبیعی خود از طریق تعریق، مقدار قابل توجهی آب و املاح مانند سدیم و پتاسیم از دست میدهد. اگر این مایعات به اندازه کافی جایگزین نشوند، کمآبی یا دهیدراتاسیون ایجاد میشود.
وضعیتی که میتواند عملکرد بسیاری از اندامها، بهویژه کلیهها را تحت تاثیر قرار دهد. کلیهها برای تصفیه خون و دفع مواد زائد به جریان خون کافی نیاز دارند و زمانی که حجم مایعات بدن کاهش مییابد، خونرسانی به این اندامها نیز کمتر میشود. در چنین شرایطی، مصرف برخی داروها ممکن است خطر آسیب کلیوی را افزایش دهد.
آگهی
آگهی
مصرف کدام داروها در هوای بسیار گرم میتواند مشکلساز شود؟
یکی از مهمترین گروههای دارویی که در هوای بسیار گرم میتواند برای کلیهها مشکلساز شود، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن، دیکلوفناک و ناپروکسن هستند. این داروها با کاهش تولید برخی مواد طبیعی در بدن که به حفظ جریان خون کلیه کمک میکنند، میتوانند خونرسانی به کلیه را کاهش دهند. در فردی که به دلیل گرمای هوا دچار کمآبی شده است، این اثر میتواند احتمال بروز نارسایی حاد کلیه را به طور قابل توجهی افزایش دهد.
داروهای ادرارآور یا دیورتیکها نیز از جمله داروهایی هستند که در فصل گرما نیازمند توجه بیشتری هستند. این داروها برای درمان فشار خون بالا، نارسایی قلبی و برخی بیماریهای دیگر تجویز میشوند و با افزایش دفع آب و نمک از طریق ادرار عمل میکنند. اگر فرد در روزهای گرم به اندازه کافی مایعات دریافت نکند، مصرف این داروها ممکن است کمآبی بدن را تشدید کرده و فشار بیشتری بر کلیهها وارد کند.
برخی داروهای کاهنده فشار خون، از جمله مهارکنندههای آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE inhibitors) و مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین (ARBs)، نیز در شرایط کمآبی شدید ممکن است باعث کاهش بیشتر توانایی کلیه در تصفیه خون شوند. البته این داروها برای بسیاری از بیماران مبتلا به فشار خون بالا، بیماری قلبی یا بیماری مزمن کلیه بسیار ضروری هستند و نباید بدون نظر پزشک مصرف آنها قطع شود.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
چرا خطر عوارض جانبی داروها یا مسمومیت دارویی در دوره گرما بیشتر است؟
کمآبی بدن همچنین میتواند باعث کاهش توانایی کلیه در دفع برخی داروها شود. در نتیجه، غلظت این داروها در خون افزایش یافته و خطر بروز عوارض جانبی یا مسمومیت دارویی بیشتر میشود. برای مثال، داروی لیتیوم که در درمان برخی اختلالهای روانپزشکی استفاده میشود، در صورت کمآبی میتواند به سطح خطرناکی در خون برسد.
همچنین در افرادی که دچار نارسایی حاد کلیه شدهاند، مصرف متفورمین ممکن است خطر بروز عارضه نادر اما جدی اسیدوز لاکتیک را افزایش دهد. برخی آنتیبیوتیکها نیز در صورت کاهش عملکرد کلیه نیاز به تنظیم دوز دارند.
سالمندان بیش از دیگران در معرض خطر هستند
افراد سالمند بیش از دیگران در معرض این خطر قرار دارند، زیرا با افزایش سن، احساس تشنگی کاهش مییابد و توانایی کلیهها برای حفظ تعادل آب و املاح نیز کمتر میشود. همچنین بیماران مبتلا به دیابت، بیماری مزمن کلیه، نارسایی قلبی و افرادی که همزمان چند دارو مصرف میکنند، باید در روزهای گرم سال مراقبت بیشتری انجام دهند.
متخصصان توصیه میکنند در روزهای بسیار گرم، مصرف مایعات کافی، پرهیز از قرار گرفتن طولانیمدت در معرض گرما و توجه به علائم کمآبی مانند تشنگی شدید، کاهش حجم ادرار، سرگیجه، ضعف و خستگی در اولویت قرار گیرد.
با این حال، نکته بسیار مهم این است که هیچ دارویی نباید صرفا به دلیل گرمای هوا و بدون مشورت با پزشک یا داروساز قطع یا دوز آن تغییر داده شود. در برخی شرایط، مانند ابتلا به تب، اسهال، استفراغ یا کمآبی شدید، ممکن است پزشک به طور موقت تغییراتی در برنامه دارویی ایجاد کند، اما این تصمیم باید بر اساس وضعیت پزشکی هر فرد و با نظر متخصص گرفته شود.
آگاهی از تاثیر گرمای هوا بر عملکرد کلیهها و نحوه اثر داروها میتواند از بروز بسیاری از موارد نارسایی حاد کلیه که قابل پیشگیری هستند، جلوگیری کند. نوشیدن مایعات کافی، رعایت توصیههای پزشکی و پرهیز از مصرف خودسرانه داروها، مهمترین راهکارها برای حفظ سلامت کلیهها در فصل گرما به شمار میروند.