کاردیولوژیست اسپانیایی خوسه آبلان توضیح میدهد چرا استرس و فشار احساسی فینال جام جهانی ۲۰۲۶ خطر قلبیعروقی را بالا میبرد و سه نشانه حمله قلبی که نباید در جریان بازی نادیده گرفته شوند، کداماند.
اسپانیا تنها یک بازی تا لمس کردن افتخار فاصله دارد.
آگهی
آگهی
در حالی که میلیونها هوادار فینال جام جهانی را با دلِ توی مشت دنبال میکنند، متخصصان قلب هشدار میدهند که این تنش میتواند برای بعضی افراد پیامدهایی داشته باشد.
شواهد علمی نشان میدهد که مسابقات بسیار پرتنش میتواند خطر سکته قلبی، آریتمی و دیگر رویدادهای قلبیعروقی را در کسانی که از قبل بیماری قلبی یا عوامل خطر دارند افزایش دهد.
ماجرا فقط در حد تئوری نیست. یکی از مطالعات مرجع که پس از جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان در نشریه 'The New England Journal of Medicine' منتشر شد نشان داد که در جریان بازیهای تیم ملی آلمان، موارد اورژانسی قلبیعروقی تا ۲٫۷ برابر افزایش پیدا کرده است.
دو دهه بعد، پژوهشی در دانشگاه بیلفلد که امسال در مجله 'Scientific Reports' منتشر شد دوباره تایید کرد که فوتبال سطح بالای حرفهای حتی در هوادارانی که فقط روی مبل بازی را تماشا میکنند ضربان قلب و سطح استرس را بالا میبرد.
وقتی بدن بازی را بهعنوان تهدید تجربه میکند
به گفته خوسه آبِیان، متخصص قلب اسپانیایی، بدن به فینال جام جهانی درست همان واکنشی را نشان میدهد که در برابر یک موقعیت خطر بروز میدهد.
آبِیان میگوید: «این موقعیتی هیجانانگیز و استرسزا است. هورمونهایی آزاد میشود که ما را فعال میکند، هورمونهای استرس؛ اوجهای کورتیزل و کاتکولامینها آزاد میشود... و این ما را در وضعیت استرس قرار میدهد».
این تخلیه هورمونی فشار خون را بالا میبرد، ضربان را تند میکند و تشکیل لخته را تسهیل میکند. در بیشتر افراد مشکلی ایجاد نمیکند اما زمانی که قلب از قبل ضعیف شده باشد میتواند به جرقه یک رویداد قلبیعروقی تبدیل شود.
آبِیان توضیح میدهد: «اگر سلامت قلبیعروقی من عالی یا خوب باشد چیزی برایم پیش نمیآید. اما تردیدی نیست که یک رویداد استرسزا میتواند برای کسی که سلامت قلبیعروقیاش مختل است همان عامل محرک باشد».
چه کسانی باید بیش از دیگران احتیاط کنند
بیشترین خطر متوجه کسانی است که از پیش سکته قلبی داشتهاند، در رگهایشان استنت گذاشته شده، دچار پرفشاری خون، دیابت، کلسترول بالا یا سابقه آریتمی هستند.
اما دکتر آبِیان تاکید میکند که مشکل فقط خود بازی نیست.
آبِیان توضیح میدهد: «چیزی که باید مراقبش بود آن چیزی است که دور و بر بازی اتفاق میافتد. اینها روزهای شادی ملی است که فقط خود مسابقه مطرح نیست، من بازی را بعد از یک پرخوری، با فستفود، با الکل یا با سایر مواد مخدر تماشا میکنم».
در واقع این متخصص قلب یادآوری میکند که حتی سندرومی به نام «Holiday Heart» یا «سندروم قلبِ مهمانی» وجود دارد که با آریتمیهای ناشی از زیادهروی در مصرف الکل ارتباط دارد.
در این حالت ریتم قلب مختل میشود؛ معمولا فیبریلاسیون دهلیزی که میتواند پس از مصرف زیاد الکل، اتفاقی رایج در آخر هفتهها، جشنها یا رویدادهای بزرگ ورزشی، بروز کند. اگر به این زیادهروی استرس احساسی ناشی از یک فینال اضافه شود خطر بهویژه برای کسانی که سابقه مشکلات قلبیعروقی دارند بیشتر میشود.
چه زمانی باید نگران شد
تندتر زدن قلب در جریان یک فینال میتواند طبیعی باشد. چیزی که نباید صرفا به حساب هیجان گذاشته شود، دردِ فشاری در قفسه سینه، تنگی نفس ناگهانی یا تپشهایی است که حتی وقتی هیجان لحظه فروکش میکند ادامه پیدا میکند.
آبِیان میگوید: «علامت سوم، و بهگمان من مهمترین علامت، دردِ فشاری در قفسه سینه است. اگر ناگهان احساس کنم انگار یک سنگ اینجا روی سینهام گذاشتهاند که دردش به شانه، به گردن، به پشت میزند و با تعریق همراه است... این دیگر از سرِ اعصاب نیست».
توصیه این متخصص هیچ جای تردیدی باقی نمیگذارد: آبِیان تاکید میکند: «در صورت بروز هر یک از این سه علامت، حتما به پزشک مراجعه کنید، مراجعه کنید».
لذت بردن از بازی، اما با عقلانیت
خبر خوب این است که خودِ فوتبال بهتنهایی باعث سکته قلبی نمیشود. خطر واقعی زمانی ظاهر میشود که یک بیماری قلبیعروقی قبلی با ترکیبی از استرس شدید، الکل، پرخوری، سیگار یا کمبود خواب همراه شود.
به همین دلیل توصیه آبِیان ساده است: بازی را همانطور که هست ببینیم، یعنی یک نمایش ورزشی.
او در پایان میگوید: «باید درک کنند که این ورزش است، یک رقابت است... بازی را با آرامش، کنار خانواده و دوستان تماشا کنند. و در مورد غذا، الکل و همه اینها، با اعتدال مصرف کنیم».
همه ما میخواهیم این ۹۰ دقیقه را همراه با اسپانیا نفسگیر پشت سر بگذاریم. اما بهترین پایان آن خواهد بود که اگر ستاره دوم روی پیراهن رسید، بتوانیم آن را با قلب سالم جشن بگیریم.