متخصصان هشدار میدهند موجهای گرما میتوانند خطرناک باشند، اما با چند اقدام ساده میتوان خطر بیماریهای ناشی از گرما را به طور چشمگیری کاهش داد.
در روزهای آینده پیشبینی میشود شهرهای سراسر اروپا با دماهای بیسابقه تابستانی روبهرو شوند و در برخی مناطق دما به حدود ۴۰ درجه سانتیگراد برسد.
تیگو ویلانووا، پزشک خانواده و رئیس اتحادیه پزشکان عمومی و پزشکان خانواده اتحادیه اروپا، به یورونیوز سلامت میگوید: «موجهای گرما فقط ناراحتکننده نیستند؛ آنها از مرگبارترین پدیدههای جوی در اروپا به شمار میآیند، اما بیشتر بیماریهای مرتبط با گرما با اقدامات ساده قابل پیشگیری است.»
در دورههای طولانی گرما، توانایی بدن برای تنظیم دمای داخلی و دفع حرارت اضافه کاهش پیدا میکند و این امر خطر خستگی ناشی از گرما و گرمازدگی را افزایش میدهد.
تلاشی که بدن برای خنک شدن انجام میدهد همچنین فشار بیشتری بر قلب و کلیهها وارد میکند، به این معنا که گرمای شدید میتواند بیماریهای زمینهای را بدتر کند.
در حالی که اروپا خود را برای موج گرمای دیگری آماده میکند، در ادامه چند توصیه برای خنک و ایمن ماندن آمده است.
خنک ماندن در گرمترین ساعات روز
پیشبینی میشود این تابستان در بخش بزرگی از اروپا دما از ۳۰ درجه سانتیگراد فراتر برود و بسیاری مناطق نیز شبهای موسوم به «شبهای استوایی» را تجربه کنند.
شب استوایی زمانی رخ میدهد که دما به زیر ۲۰ درجه سانتیگراد نمیرسد و در نتیجه بدن فرصت بازیابی از گرمای روز را پیدا نمیکند.
کمبود خنک شدن هوا در طول شب میتواند فشار شدیدی بر دستگاه قلبیعروقی وارد کند، خواب ترمیمی را برهم بزند و آمار مرگومیر را افزایش دهد.
در طول روز، کارشناسان توصیه میکنند در گرمترین ساعات در خانه بمانید، پنجرهها و پردهها را برای جلوگیری از ورود آفتاب بسته نگه دارید و در ساعات خنکتر صبح و شب خانه را تهویه کنید.
سازمان جهانی بهداشت توصیه میکند از پنکه برقی فقط زمانی استفاده شود که دما زیر ۴۰ درجه سانتیگراد است؛ بالاتر از این حد، پنکه تنها هوای داغ را جابهجا میکند و بدن را بیشتر گرم میکند.
تا حد ممکن در گرمترین ساعات روز از بیرون رفتن خودداری کنید. اگر ناچار به بیرون رفتن هستید، پوشیدن لباسهای گشاد و روشن از پارچههای خنک مانند پنبه یا کتان توصیه میشود. این مواد برای ملحفه و روکش تخت هم مناسباند و به خنک ماندن بدن در شبهای گرم کمک میکنند.
علاوه بر خنک نگه داشتن بدن، لباس از پوست در برابر پرتوهای مضر فرابنفش محافظت میکند.
از خود در برابر آفتاب محافظت کنید
از قرار گرفتن مستقیم در معرض آفتاب، بهویژه در میانه روز، خودداری کنید و هر دو ساعت یک بار ضدآفتاب بزنید.
این کار به حفظ سد محافظ پوست کمک میکند و خطر آفتابسوختگی و سرطان پوست را کاهش میدهد.
به نشانههایی توجه کنید که نشان میدهد باید دوباره ضدآفتاب بزنید؛ مثلا وقتی پوست خشک میشود، قرمز به نظر میرسد یا احساس سوختگی میکنید.
اگر قصد دارید در ساعات میانی روز زیر آفتاب باشید، برای جلوگیری از برخورد مستقیم نور خورشید، حتما سرتان را با کلاه لبهدار یا کلاه کپ بپوشانید.
چشمها و پلکها نیز نسبت به پرتوهای فرابنفش حساساند. برای جلوگیری از تماس خطرناک با این پرتوها و کاهش خطر آسیب چشمی، عینک آفتابی بزنید.
به سراغ عینکهای آفتابی بروید که روی آنها میزان محافظت در برابر UV مشخص شده است. به گفته برایس سن کلیر در مرکز درمانی جانز هاپکینز، رنگ شیشهها هم مهم است: عدسیهای قهوهای، سبز و خاکستری بهترین محافظت را دارند، در حالی که لنزهای زرد محافظت کمتری فراهم میکنند.
بدن خود را هیدراته نگه دارید
نوشیدن منظم آب و دیگر مایعات در روزهای بسیار گرم برای حفظ آب بدن ضروری است. سازمان جهانی بهداشت توصیه میکند روزانه دستکم دو تا سه لیتر آب بنوشید.
ویلانووا تاکید میکند که نباید منتظر احساس تشنگی بمانید. او همچنین توصیه میکند از مصرف زیاد الکل و کافئین خودداری کنید، زیرا میتوانند خاصیت ادرارآوری داشته باشند و کمآبی بدن را بدتر کنند.
به علائم هشداردهنده توجه کنید
حتی اگر همه اقدامات احتیاطی لازم را انجام دهید، باز هم ممکن است در گرمای شدید احساس ناخوشی کنید.
کارشناسان توصیه میکنند مراقب علائم هشداردهنده اولیه باشید که میتواند نشاندهنده خستگی ناشی از گرما یا شروع گرمازدگی باشد.
این علائم شامل سرگیجه، تهوع، خستگی، ضعف و گیجی است.
اگر کسی چنین علائمی دارد، زمان آن است که خنک شود؛ دوش یا حمام بگیرد، روی پوستش آب اسپری کند، مایعات بنوشد و اگر علائم بدتر شد، با پزشک مشورت کند.
چه کسانی بیشتر در معرض خطرند؟
همه افراد به یک اندازه در برابر دماهای بسیار بالا آسیبپذیر نیستند.
ویلانووا میگوید: «افراد در معرض خطر بیشتر شامل سالمندان، بهویژه بالای ۶۵ سال، افراد مبتلا به بیماریهای مزمن، نوزادان و کودکان خردسال، افراد منزوی از نظر اجتماعی، کارگران فضای باز و افراد بیخانمان میشوند.»
کودکان به ازای هر کیلوگرم وزن بدن کمتر عرق میکنند و سوختوساز بالاتری دارند؛ موضوعی که باعث میشود در دورههای دمای بسیار بالا خیلی سریعتر گرم شوند.
افرادی که دارو مصرف میکنند نیز بیشتر در معرض خطر قرار دارند. برخی داروهای نسخهای یا بدون نسخه میتواند در توانایی بدن برای تنظیم دما، عرق کردن یا حفظ آب بدن اختلال ایجاد کند.