شیوع جدید ابولا در کنگو تاکنون ۶۵ نفر را به کام مرگ کشانده و ۲۴۶ مورد مشکوک ابتلا ثبت شده است.
عالیترین مقامهای بهداشت عمومی آفریقا شیوع تازهای از ابولا را در کنگو تایید کردهاند.
آگهی
آگهی
مراکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آفریقا در بیانیهای در روز جمعه اعلام کردند که این شیوع تازه تاکنون ۶۵ مرگ و ۲۴۶ مورد مشکوک به دنبال داشته است.
آنچه باید درباره این بحران بهداشتی بدانید:
شیوع از کجا آغاز شد؟
بیشتر موارد مشکوک به ابولا در مناطق بهداشتی مونگوالو و روامپارای استان ایتوری ثبت شده است. موارد مشکوک همچنین در بونیا، پایتخت استان ایتوری، گزارش شده است.
استان ایتوری در شرق دورافتاده کنگو و در منطقهای با شبکه جادهای نامناسب قرار دارد و بیش از هزار کیلومتر با پایتخت این کشور، کینشاسا، فاصله دارد.
تا کنون تنها چهار مورد از مرگهای گزارششده به طور آزمایشگاهی تایید شده است اما پس از ثبت شمار زیادی مورد مشکوک، شیوع تازه رسما تایید شد.
نگرانی مقامها از خطر گسترش بیشتر بیماری
مراکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آفریقا اعلام کردهاند که یکی از نگرانیهای اصلی نزدیکی مناطق درگیر به اوگاندا و سودان جنوبی است. شهر بونیا، مرکز استان ایتوری، در نزدیکی مرز اوگاندا قرار دارد.
این نهاد همچنین اعلام کرده است که رفتوآمد شدید جمعیت از جمله به دلیل فعالیتهای معدنی و نیز بحرانهای امنیتی در مناطق درگیر، خطر گسترش بیشتر بیماری را افزایش میدهد. حملات گروههای مسلح در بخشهایی از استان ایتوری در یک سال گذشته دهها نفر را کشته و هزاران نفر را آواره کرده است.
مراکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آفریقا میگویند در فهرستبرداری از افراد در تماس با بیماران نیز خلاهایی وجود دارد زیرا مقامهای محلی در تلاشند افرادی را که ممکن است در معرض این ویروس قرار گرفته باشند شناسایی کنند.
ابولا چیست؟
این ویروس نخستین بار در سال ۱۹۷۶، در نزدیکی رود ابولا در منطقهای که امروز بخشی از کنگو است، شناسایی شد. نخستین شیوعها در روستاهای دورافتاده آفریقای مرکزی و نزدیک جنگلهای بارانی استوایی رخ داد. بیماری ابولا یک بیماری شدید و اغلب کشنده است که انسانها و سایر نخستیها را مبتلا میکند.
ویروس از طریق حیوانات وحشی مانند خفاشهای میوهخوار، خارپشتها و نخستیها به انسان منتقل میشود. ابولا از راه تماس مستقیم با خون، ترشحات، اندامها یا دیگر مایعات بدن افراد آلوده و نیز سطوح و موادی که با این مایعات آلوده شدهاند، گسترش مییابد.
علایم بیماری شامل تب، خستگی، سردرد، درد عضلانی، گلودرد، استفراغ و اسهال است. در موارد شدید، بیماری میتواند به خونریزی، نارسایی چند اندام و مرگ منجر شود.
به طور متوسط حدود ۵۰ درصد از مبتلایان به ابولا جان خود را از دست میدهند. به گفته سازمان جهانی بهداشت، در شیوعهای گذشته این نرخ مرگ و میر بین ۲۵ تا ۹۰ درصد متغیر بوده است.
آیا واکسن ابولا وجود دارد؟
دانیلا مانو، استادیار بالینی در دانشکده بهداشت و طب گرمسیری لندن، میگوید: «با آن که ابولا همچنان بیماری بسیار جدیای است، پیشگیری، واکنش و درمان در برابر شیوعهای آن در دهه گذشته به شکل چشمگیری بهبود یافته است.»
او اضافه میکند: «اکنون برای برخی از ویروسهایی که بیماری ابولا را ایجاد میکنند واکسن در دسترس است؛ واکسنهایی که اگر به سرعت در اطراف موارد تاییدشده و تماسهای نزدیک آنها و در قالب راهبردی موسوم به واکسیناسیون حلقهای استفاده شوند، میتوانند از کادر درمان محافظت کنند و انتقال بیماری را کاهش دهند.»
با این حال، به دلیل موانع ساختاری و کمبود منابع مالی، دسترسی به این واکسنها در کنگو همواره آسان نیست.
در جریان شیوع سال گذشته که سه ماه طول کشید، سازمان جهانی بهداشت در مراحل نخست با چالشهای جدی برای رساندن واکسنها روبهرو بود و یک هفته پس از تایید شیوع توانست آنها را به محل برساند.
کنگو از نظر مساحت دومین کشور بزرگ آفریقا است و به دلیل جادههای نامناسب و فاصلههای طولانی میان مراکز جمعیتی، در واکنش به شیوع بیماریها اغلب با مشکلات لجستیکی روبهرو میشود.
در جریان آخرین شیوع، مقامهای بهداشتی نسبت به پیامدهای کاهش کمکهای مالی اخیر ایالات متحده ابراز نگرانی کردند.
ایالات متحده در واکنش به شیوعهای پیشین ابولا در کنگو نقش پررنگی داشت؛ از جمله در سال ۲۰۲۱ که آژانس توسعه بینالمللی آمریکا (یواسایآیدی) تا ۱۱٫۵ میلیون دلار معادل ۹٫۸ میلیون یورو برای حمایت از تلاشها در سراسر آفریقا اختصاص داد.
هفدهمین شیوع ابولا در کنگو
این تازهترین شیوع، هفدهمین مورد ابولا در کنگو از زمان ظهور این بیماری در این کشور در سال ۱۹۷۶ است.
این شیوع حدود پنج ماه پس از آن رخ میدهد که آخرین همهگیری ابولا در کنگو پس از ثبت ۴۳ مرگ در ماه دسامبر پایانیافته اعلام شد. پیش از آن، شیوع قبلی در استان اکواتور در شمال شرق این کشور در سال ۲۰۲۲ جان شش نفر را گرفته بود.
یک شیوع ابولا بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰ در شرق کنگو بیش از هزار نفر را کشت؛ دومین مرگبارترین همهگیری پس از شیوع سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶ در کشورهای غرب آفریقا شامل گینه، سیرالئون و لیبریا که بیش از ۱۱ هزار قربانی گرفت.
چگونه میتوان شیوع را کنترل کرد؟
آن کوری از دانشکده بهداشت عمومی کالج امپریال لندن میگوید: «مداخلات غیر دارویی ستونهای اصلی پاسخ به شیوع ابولا هستند.»
او اضافه میکند: «این مداخلات شامل شناسایی فعال مبتلایان و ایزوله کردن آنها، ردیابی تماسها و دفن ایمن اجساد است، زیرا ابولا بیماری بسیار مرگباری است (حدود نیمی از مبتلایان جان میبازند) و درست در زمان مرگ بیشترین قدرت سرایت را دارد.»
سازمان جهانی بهداشت مشارکت جوامع محلی را عامل کلیدی برای کنترل موفق هر گونه شیوع میداند.
کنترل شیوع بر مجموعهای از اقدامات متکی است؛ از جمله مراقبت بالینی، پایش و ردیابی تماسها، خدمات آزمایشگاهی، پیشگیری و کنترل عفونت در مراکز درمانی، دفن امن و آبرومند، واکسیناسیون در صورت امکان و بسیج اجتماعی.