هاشم تاچی، نخست وزیر و رئیسجمهور پیشین کوزوو، در دادگاه ویژه به قتل، شکنجه و بازداشت خودسرانه محکوم شد، در حالی که دهها هزار نفر در پریشتینا امیدوار به تبرئه او جلسه دادگاه را زنده تماشا کردند.
دادگاه تخصصی کوزوو روز چهارشنبه هشیم تاچی، رئیسجمهور پیشین کوزوو را به اتهام چهار مورد جنایت جنگی ارتکابیافته در جریان جنگ استقلال این کشور از صربستان به ۲۵ سال زندان محکوم کرد.
آگهی
آگهی
تاچی که همراه با سه فرمانده سابق چریکی دیگر محاکمه شده بود، توسط هیئت قضات در لاهه بابت قتل، شکنجه، رفتار بیرحمانه و بازداشت خودسرانه مجرم شناخته شد.
تاچی با کت و شلوار و کروات در سکوت بهطورایستاده نظارهگربود و قاضی رئیس دادگاه، چارلز اسمیت، حکم را قرائت میکرد.
این رای پس از انتظار طولانی پس از سه سال رسیدگی به اتهامات چهار چهره ارتش آزادیبخش کوزوو (KLA) در پرونده جنایت جنگی صادر شد: تاچی، یاکوپ کراسنیکی، رژهپ سلیمی و کادری وسلی. دادستانها برای هر یک از آنها تقاضای ۴۵ سال حبس کرده بودند.
هر چهار نفر اتهامات را نپذیرفته و خود را بیگناه اعلام کرده بودند.
تاچی در فوریه و در پایان دادگاه، به قضات گفت: «در تمام دوران زندگیام در کنار مردم کوزوو ایستادم و از آزادی، زندگی و کرامت دفاع کردم. همواره ایدهآلهای غربی دموکراسی، برابری و عدالت راهنمای من بودهاند.»
او اواخر اوت در گفتوگو با یکی از رسانههای کوزوو گفته بود که انتظار دارد کاملا تبرئه شود.
امید حامیان به بازگشت تاچی
پس از جنگ، تاچی همچنان یکی از چهرههای اصلی سیاست کوزوو ماند و در اعلام استقلال این کشور در سال ۲۰۰۸ نقشی تعیینکننده داشت.
در طول این محاکمه، تصاویر این سیاستمدار ۵۸ ساله که پیشتر نخستوزیر هم بوده است، به طور مرتب روی بیلبوردهای عظیم در سراسر کشور دیده شده است.
نخستوزیر آلبین کورتی پیش از صدور رای گفت: «جنگ ما عادلانه بود؛ جنگی برای آزادی.»
او افزود: «ما باور داریم و امیدواریم که رهبران ارتش آزادیبخش کوزوو آزادانه به کشور و خانوادههایشان بازگردند.»
روز شنبه دهها هزار نفر در پایتخت، پریشتینا، گرد هم آمدند تا خواستار تبرئه آنان شوند؛ تازهترین مورد از چندین تجمع اعتراضی که از آغاز محاکمه برگزار شده است.
با وجود جدیت اتهاماتی از جمله قتل، شکنجه و دیگر بدرفتاریهای منسوب به نیروهای چریکی، حامیان تاچی انتظار داشتند او و دیگر متهمان آزاد شوند و برای احتمال بازگشتشان از پیش تدارک دیده بودند.
ساعتهای شمارش معکوس در میدانهای شهر نصب شده بود و لحظه صدور رای که قرار بود ساعت ۱۰ صبح به وقت لاهه اعلام شود را میشمرد و همزمان هزاران نفر گرد هم آمدند تا جلسات را به صورت زنده دنبال کنند.
پلیس کوزوو برای تامین امنیت تجمعهای بزرگ آماده شده بود و سفارت ایالات متحده در پریشتینا نیز به کارکنان خود توصیه کرده بود «تا حد امکان از هرگونه سفر غیرضروری در اطراف محل برگزاری تجمعها خودداری کنند».
دادگاه زیر آتش انتقادها
دادگاه تخصصی کوزوو (KSC) هرچند در هلند مستقر است و قضات بینالمللی در آن خدمت میکنند، اما بر اساس قوانین کوزوو و با هدف رسیدگی به جرایم ارتکابی توسط اعضای ارتش آزادیبخش کوزوو در دوران جنگ ایجاد شده است.
پیش از تشکیل این دادگاه، پروندههای قبلی در کوزوو عمدتا به دلیل تهدید شهود و دخالتهای سیاسی به نتیجه نرسیده بود.
این دادگاه که از همان ابتدا در میان افکار عمومی نهاد محبوبی نبود، با استفاده از مدارکی که توسط بلگراد، که همچنان استقلال استان سابق خود را به رسمیت نمیشناسد، ارائه شده است، بیش از پیش با اتهام جانبداری سیاسی روبهرو شده است.
دادستانها در جریان رسیدگی کوشیدهاند میان مبارزه این کشور برای استقلال و مردانی که در دادگاه محاکمه میشوند تمایز قائل شوند.
این چهار متهم به خاطر جرایمی که علیه زندانیان در بازداشتگاههای ارتش آزادیبخش کوزوو در خاک کوزوو و کشور همسایه آلبانی ارتکاب یافته و نیز به دلیل قتلهای با انگیزه سیاسی علیه غیرنظامیان صرب، آلبانیایی و رُما صورت گرفته، محاکمه شدند.
کیفرخواست طیفی از جرایم را در بر میگرفت که در جریان جنگ کوزوو و بلافاصله پس از آن رخ داده است؛ جنگی که حدود ۱۳ هزار کشته برجا گذاشت.
در مقابل، وکلای متهمان استدلال کردهاند که ارتش آزادیبخش کوزوو فاقد ساختار فرماندهی منسجم بوده و رهبران ارشد آن نه امکان کنترل و نه مسئولیت حقوقی در قبال مبارزانی داشتهاند که مرتکب جرم شدهاند.
تاچی همچنان با پرونده دومی روبهرو است که در آن به مانعتراشی در مسیر اجرای عدالت متهم شده است.
تاچی پس از صدور کیفرخواست در سال ۲۰۲۰ از مقام ریاستجمهوری کنارهگیری کرد و خود را در اختیار دادگاه گذاشت و از آن زمان تاکنون در بازداشت در لاهه به سر میبرد.