این درخت نمدار تا ۹۰۰ سال قدمت دارد، تنهاش نزدیک به ۱۰ متر قطر دارد و هنوز یقه آهنی قدیمی از آن آویزان است. پرانگرلینده در روستای گروسپرتن در ایالت زاکسن آنهالت، یادمان کمنظیر طبیعی و تاریخی است.
در روستای کوچک گروسپرترن، حدود پنج کیلومتر جنوبشرقی شهر زایتس در ایالت زاکسن-آنالت، درختی ایستاده که طی قرنها شاهد رویدادهای تاریخی بودهاست. زیرفون زمستانی نیرومند کنار کلیسای روستا بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ سال قدمت دارد. محیط تنهاش حدود ۹.۸۵ متر است و ارتفاعش به حدود ۱۲ متر میرسد. از این رو احتمالا قطورترین زیرفون زمستانی شناختهشده در آلمان بهشمار میرود.
آگهی
آگهی
اما تنها قدمتش نیست که این زیرفون را ویژه کردهاست. نامش را بنا بر گمان غالب از کارکردش بهعنوان درخت دادگاه و درخت تنبیه در ملاء عام گرفتهاست. هنوز هم بر تنه آن حلقه فلزی زنگزدهای برای بستن گردن محکومان دیده میشود. این حلقه یادآور دورانی است که مجازاتهای علنی بخشی از رویه معمول حقوقی بهشمار میرفتند.
قرون وسطی: زنجیر شدن به حلقه گردن برای تنبیه
حلقه گردن، حلقهای فلزی بود که دور گردن فرد محکوم قرار میگرفت و بسته میشد. استفاده از این حلقه برای مجازات در ملاء عام در سرزمینهای آلمانیزبان دستکم از قرن ۱۴ میلادی ثبت شدهاست.
این شکل از مجازات موسوم به «مجازات ننگآور» یا «مجازات حیثیتی» در اواخر قرون وسطی و آغاز دوران جدید بهویژه رایج بود. با این حال چندین قرن دیگر نیز ادامه یافت و در منابع حقوقی آلمان تا اواخر قرن ۱۸ ثبت شدهاست. هدف اصلی این مجازات رسوا کردن فرد در انظار عمومی و در نتیجه از بین بردن اعتبار او بود و بسته به محل و حکم دادگاه با تنبیههای بدنی همراه میشد.
گاه روی محکومان تابلوهایی نصب میکردند که جرم ارتکابی روی آنها نوشته میشد.
از این نوع مجازات در طول تاریخ برای طیف گستردهای از جرائم استفاده میشد. در منابع تاریخی، از جمله به سرقتهای کوچک، توهین، افترا، برهم زدن آرامش و نظم عمومی، تخطی از هنجارهای اخلاقی و تقلب در اندازهگیریها و اوزان اشاره شدهاست.
زیرفون دادگاه نزدیک به هزار سال قدمت دارد
سن دقیق این زیرفون را نمیتوان مشخص کرد. تعیین تاریخ دقیق برای درختانی با این قدمت دشوار است؛ از جمله به این دلیل که تنه آنها در طول قرنها دستخوش تغییر میشود. شیب غیرمعمول محل رویش این زیرفون زمستانی باعث شده بخشهای تنه و ریشه شدیدا ضخیم و برآمده شوند. کارشناسان انجمن دندروژیک آلمان قدمت آن را بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ سال برآورد میکنند.
این درخت همچنین آسیبهای جدی را پشت سر گذاشتهاست. گفته میشود بخش بزرگی از تنه آن حدود میانه قرن بیستم شکسته و جدا شدهاست. با این حال زیرفون دوباره جان گرفته و امروز درختی سالم و سرحال بهحساب میآید.
دومین درخت کهنسال آلمان در حال حاضر در آپشتت در ایالت نیدرزاکسن قرار دارد. جایگاه نخست را اخیرا سرخدار حدودا ۱۱۰۰ سالهای در یکی از چراگاههای کوهستانی آلگاو از آن گرفتهاست. زیرفون آپشتت نیز از گونه زیرفون است؛ دقیقتر آنکه زیرفون تابستانی که نسبت به گونه زمستانی کمدوامتر بهشمار میرود. میدان تاریخی در مرکز روستا که این درخت در آن قرار دارد، از اوایل هزاره دوم محل گردهمایی ساکنان بوده و در قرن ۱۳ زیرفون به درخت دادگاه تبدیل شدهاست.
با این حال هیچ نشانهای در دست نیست که نشان دهد این درخت، مانند زیرفون زمستانی گروسپرترن، برای قرار دادن محکومان در معرض تحقیر عمومی نیز به کار گرفته شده باشد.