سن این درخت تا ۹۰۰ سال میرسد، قطرش نزدیک به ۱۰ متر است و هنوز حلقه گردن آهنی قدیمی به تنه آن آویزان است. درخت نمدار «پرنگرلینده» در گروسپرترن ساکسن-آنهالت یادمانی استثنایی طبیعی و تاریخی است.
در روستای کوچک گروسپرتهن، حدود پنج کیلومتر جنوب شرقی زایتس در ایالت زاکسن‑آنهالت، درختی ایستاده که قرنها تاریخ را پشت سر گذاشته است. این درخت نمدار زمستانی تنومند کنار کلیسای روستا را ۷۰۰ تا ۹۰۰ ساله برآورد میکنند. محیط تنه آن حدود ۹٫۸۵ متر و ارتفاعش نزدیک به ۱۲ متر است. به همین دلیل احتمالا ضخیمترین درخت نمدار زمستانی شناختهشده در آلمان بهشمار میرود.
آگهی
آگهی
اما تنها سن این درخت نیست که آن را ویژه کرده است. نام خود را از نقش احتمالیاش بهعنوان درخت دادگاه و محل مجازات در ملاء عام گرفته است. بر تنه آن هنوز هم طوق آهنی زنگزدهای دیده میشود. این طوق یادآور زمانی است که مجازاتهای علنی بخشی از روال معمول دادرسی بود.
قرون وسطی: بستن محکومان با طوق آهنی
طوق آهنی حلقهای فلزی بود که دور گردن فرد محکوم قرار میدادند و آن را قفل میکردند. استفاده از طوق آهنی در مجازاتهای علنی بر سر چوب دار در سرزمینهای آلمانیزبان دستکم از قرن چهاردهم میلادی مستند شده است.
این شیوه از آنچه بهاصطلاح مجازاتهای ننگآور یا حیثیتی نامیده میشود، در اواخر قرون وسطی و اوایل دوران جدید بهویژه رواج داشت. با اینحال چند قرن دیگر هم به حیات خود ادامه داد و در منابع حقوقی آلمان تا اواخر قرن هجدهم به آن اشاره شده است. هدف اصلی این مجازات، رسوا کردن فرد در ملاء عام و در نتیجه نابودی آبرو و حیثیت او بود و بسته به محل و رای دادگاه، با تنبیههای بدنی نیز همراه میشد.
گاه روی سینه فرد محکوم تابلویی میآویختند که جرم او روی آن نوشته شده بود.
از مجازات قرار دادن بر سر چوب دار برای انواع بسیار متفاوتی از تخلفات استفاده میشد. در منابع تاریخی، از جمله به دزدیهای کوچک، توهین، افترا، بر هم زدن آرامش عمومی، نقض هنجارهای اخلاقی یا تقلب در اوزان و مقیاسها اشاره شده است.
درخت نمدار دادگاه نزدیک به هزار سال سن دارد
سن دقیق این درخت نمدار را نمیتوان بهطور قطعی تعیین کرد. برای درختانی با این سن و سال، تاریخگذاری دقیق دشوار است؛ از جمله به این دلیل که تنه درخت در گذر قرنها دستخوش تغییر میشود. موقعیت غیرمعمول درخت روی شیب باعث شده در ناحیه تنه و ریشهها برجستگیها و ضخیمشدنهای شدیدی شکل بگیرد. کارشناسان انجمن دندروژیک آلمان سن این درخت را بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ سال برآورد میکنند.
این درخت همچنین آسیبهای شدیدی را پشت سر گذاشته است. گفته میشود بخشی بزرگ از تنه آن حدود میانه سده بیستم شکسته و جدا شده است. با اینحال درخت نمدار دوباره جان گرفته و امروز درختی سالم و پرتوان بهحساب میآید.
دومین درخت کهنسال آلمان اکنون در روستای آپشتت در ایالت نیدرزاکسن قرار دارد. جایگاه نخست را بهتازگی یک درخت سرخدار حدود ۱۱۰۰ ساله در یک ییلاق کوهستانی در آلگاو از آن گرفته است. در مورد درخت نمدار آپشتت نیز با یک درخت نمدار روبهرو هستیم؛ دقیقتر بگوییم، یک نمدار تابستانی که در مقایسه با گونه زمستانی کمدوامتر بهحساب میآید. میدان تاریخی در مرکز روستا که این درخت در آن قرار دارد، از اوایل هزاره دوم میلادی بهعنوان محل گردهمایی استفاده میشد و در قرن سیزدهم این نمدار به درخت محل قضاوت تبدیل شد.
با اینحال نشانهای در دست نیست که این درخت، مانند نمدار زمستانی گروسپرتهن، برای مجازاتهای علنی بر سر چوب دار هم بهکار رفته باشد.