در نزدیکی پراهوو در صربستان، با پایین آمدن سطح آب بقایای جنگ جهانی دوم از آب بیرون میزنند؛ در بستر رودخانه لاشههای بسیاری از ناوهای جنگی آلمان قرار دارد که در سال ۱۹۴۴ هنگام عقبنشینی از ارتش سرخ توسط خدمه خود غرق شدند.
گرمای پایدار باعث شده سطح آب دانوب در بسیاری نقاط پایین بیاید. در نتیجه بقایای دوران گذشته از زیر آب سر بر میآورند. در نزدیکی پراهوو در صربستان هر سال تعداد زیادی از لاشههای کشتیهای جنگی آلمان دیده میشوند؛ قرار است برخی از آنها در سالهای آینده از رودخانه خارج شوند و برخی دیگر پیشتر به خشکی منتقل شدهاند. در آغاز هفته جاری نشریه «فوکوس» درباره این موضوع گزارش داده بود.
آگهی
آگهی
شاهدان پیشروی ارتش سرخ
داستان این لاشهها به بیش از ۸۰ سال پیش و روزهای پایانی جنگ جهانی دوم برمیگردد. پاییز ۱۹۴۴ نیروهای «ورماخت» در برابر پیشروی ارتش سرخ عقبنشینی کردند؛ هم در خشکی و هم در آب. سربازان هیتلر دستور داشتند هیچ گونه تجهیزات قابل استفاده نظامی را به دست دشمن نسپارند. این دستور شامل اسکادرانهای نیروی دریایی آلمان در دومین رود بلند اروپا نیز میشد. به همین خاطر خدمه کشتیها، آنها را در دانوب غرق کردند.
قرار بود با استفاده از همین لاشهها مسیر کشتیرانی در رودخانه مسدود شود و راه پیشروی ارتش سرخ در امتداد دانوب بسته بماند. این محاصره هنوز هم اثرات خود را نشان میدهد.
در سالهای گذشته و در تابستانهای بسیار گرم، کاهش سطح آب دانوب پیش از این هم شماری از این لاشهها را نمایان کرده بود؛ از جمله در اوت ۲۰۲۲. پس از آن پروژهای که با حمایت اتحادیه اروپا و در چارچوب «چارچوب سرمایهگذاری برای بالکان غربی»(WBIF) اجرا میشود، کار خارج کردن ۲۱ لاشه بهویژه مشکلساز را آغاز کرد.
۲۰۰ لاشه کشتی، عملیات خارجسازی پرخطر
شریک راهبردی این چارچوب سرمایهگذاری، بانک سرمایهگذاری اروپا (EIB) است. به گفته این بانک، بخشی از بقایا در گلوگاهی به طول پنج کیلومتر در دانوب، پیش از این در سال ۲۰۲۴ از آب خارج شدهاند. این لاشهها با استفاده از طناب از رودخانه بیرون کشیده و از گل و لای پاک شدهاند. در مقالهای که همان سال در وبسایت بانک سرمایهگذاری اروپا منتشر شد، از معاون وقت وزیر ساخت و ساز، حمل و نقل و زیرساخت صربستان نقل قول شده است:
بر اساس اطلاعات همان زمان بانک سرمایهگذاری اروپا، قرار است این عملیات تا سال ۲۰۲۸ به پایان برسد. به گفته این بانک، پیش از آغاز کار خارجسازی، حدود ۲۰۰ شناور در بستر دانوب قرار داشتند که شامل کشتیهای باری تخریبشده، یدککشها و بارجها میشدند.
بیش از همه، خارج کردن کشتیهای مسلح متعلق به نیروهای مختلف کاری بسیار دشوار تلقی میشود. به گفته بانک سرمایهگذاری اروپا، احتمال دارد روی برخی از این قایقها هنوز مهمات باقی مانده باشد؛ موضوعی که میتواند هنگام عملیات خارجسازی به انفجار منجر شود.
لاشهها هر سال میلیونها یورو خسارت به بار میآوردند
به گفته این بانک، خارج کردن نخستین ۲۱ لاشه کشتی دلایل اقتصادی نیز داشته است. این بقایا باعث تاخیرهای قابل توجه در حملونقل کالا شده بودند. صربستان برآورد کرده بود که هر سال حدود پنج میلیون یورو از این بابت زیان میبیند.
به گفته بانیاچ، قرار بود برای خارجسازی کشتیها از غواصان استفاده شود و همچنین پمپهایی برای خارج کردن شن و گل و لای به کار گرفته شود. او برخی از لاشهها را برای چنین عملیات خارجسازی بیش از حد بزرگ توصیف کرد. شماری از آنها در بستر رودخانه باقی گذاشته و عمیقتر دفن شدهاند تا دیگر مزاحم حرکت کشتیها نباشند.
در ژوئیه ۲۰۲۴، بانک سرمایهگذاری اروپا برای این پروژه کمک بلاعوضی به ارزش ۱۶ میلیون یورو اختصاص داد تا کشتیرانی داخلی در صربستان و منطقه در آینده رقابتیتر شود. این پروژه بخشی از برنامه اقتصادی و سرمایهگذاری برای بالکان غربی به ارزش ۳۰ میلیارد یورو است؛ برنامهای که به گفته بانک سرمایهگذاری اروپا قرار است به انتقال بخش بیشتری از حملونقل کالا از جاده به آب کمک کند.