یک مهره که دانشمندان بریتانیایی در سال ۱۹۸۵ پیدا کرده بودند، اکنون به عنوان نخستین فسیل دایناسور کشفشده در قطب جنوب شناسایی شده است. این کشف سرنخهای تازهای درباره گسترش این جانوران در قارههای نیمکره جنوبی میدهد.
استخوانی که نزدیک به ۴۰ سال پیش در جریان یک اکسپدیشن علمی بریتانیا کشف شده بود، اکنون رسما بهعنوان نخستین فسیل دایناسور پیداشده در قطب جنوب شناسایی شده است. این کشف یک مهره از تیتانوسور، از گروه دایناسورهای سوروپود، است که برخی از بزرگترین جانوران خشکیزی شناختهشده را دربرمیگیرد.
آگهی
آگهی
این فسیل در سال ۱۹۸۵ توسط مایک تامسون، زمینشناس در British Antarctic Survey (BAS)، در جریان یک اکسپدیشن به جزیره جیمز راس در شبهجزیره قطب جنوب کشف شد. هدف این ماموریت تهیه نقشه از لایههای سنگی بود تا امکان تاریخگذاری دقیقتر کشفیات بعدی دیرینهشناسی در منطقه را فراهم کند. تامسون در آن زمان این استخوان را بهعنوان بقایای یک خزنده بزرگ ثبت کرده بود، اما تازه اکنون تایید شده که متعلق به یک دایناسور است.
مارک اوانس، دیرینهشناس و مسئول مجموعههای زمینشناسی باس، توضیح داد که این فسیل چند سال پیش هنگام بازبینی مجموعه این موسسه توجهش را جلب کرده است. او گفت: «وقتی چند سال پیش برای نخستین بار این استخوان را در مجموعههایمان دیدم، حدس زدم دایناسور باشد. پس از بررسی دقیقتر، فکر کردم احتمالا یک مهره دمی از تیتانوسور است. وقتی دفترچه یادداشتهای میدانی مایک را مرور کردیم، دیدیم او همان موقع میدانست که این استخوان متعلق به یک خزنده بزرگ است و به همین دلیل، تایید کشف او پس از ۴۰ سال بسیار ویژه است.» او این توضیحات را در بیانیهای خبری از سوی باس ارائه کرد.
تیتانوسوری متعلق به ۸۲ میلیون سال پیش
پژوهشگران این فسیل را بهعنوان مهرهای متعلق به گروه تیتانوسوریا شناسایی کردند؛ گروهی که بزرگترین دایناسورهای خشکیپیما را دربرمیگیرد و وزن آنها معمولا از ۱۵ تن فراتر میرفت. با این حال، نمونه کشفشده در قطب جنوب احتمالا بین شش تا هفت متر طول داشته است.
این مهره در سازند سانتا مارتا، یک لایه دریایی از دوره کرتاسه پسین با قدمتی حدود ۸۲ میلیون سال، یافت شد. این تنها فسیل دایناسور کشفشده در قطب جنوب است که از این سازند زمینشناسی به دست آمده است. دانشمندان معتقدند حیوان پس از مرگ به دریا کشیده شده، در کف دریا مدفون و در نهایت فسیل شده است.
سرنخهای تازه درباره گسترش دایناسورها
پل برت، استاد و پژوهشگر موزه تاریخ طبیعی لندن و همنویسنده این مطالعه، میگوید این کشف سرنخهای تازهای درباره گسترش دایناسورها در قارههای نیمکره جنوبی ارائه میکند.
پل برت گفت: «این کشف اطلاعات بیشتری درباره چگونگی پراکندگی دایناسورها در قارههای نیمکره جنوبی در اختیار ما میگذارد. تا کنون هیچ تیتانوسوری در استرالیا پیدا نشده و شواهد در نیوزیلند بسیار محدود است. تایید حضور آنها در قطب جنوب این احتمال را تقویت میکند که این جانوران به گسترش خود در آن مناطق، که در آن زمان به هم متصل بودند، ادامه دادهاند.»
در دورهای که این دایناسور زندگی میکرد، یعنی حدود ۸۲ میلیون سال پیش، قطب جنوب تصویری کاملا متفاوت از امروز داشت. بهگفته باس، این قاره پوشیده از جنگلهای انبوه معتدل بود و آبوهوایی بسیار گرمتر داشت؛ آبوهوایی که فعالیت شدید آتشفشانی و رها شدن مقادیر زیادی دیاکسید کربن در جو آن را تقویت میکرد.
پژوهشگران یادآور میشوند که قطب جنوب همچنان قارهای است که کمترین رکورد فسیل دایناسورها را دارد؛ مسئلهای که ناشی از لایه عظیم یخی است که بیشتر سطح آن را میپوشاند. با این حال، آنها معتقدند هنوز فسیلهای زیادی برای کشف باقی مانده و عقبنشینی یخها میتواند شواهد تازهای از تنوع زیستی گذشته این سرزمین را آشکار کند.
این پژوهش با عنوان 'A titanosaurian sauropod dinosaur from the Late Cretaceous of Antarctica' در نشریه علمی 'Acta Palaeontologica Polonica' منتشر شده است.