جشنواره بینالمللی جاز تاشکند هنرمندانی از اروپا، آمریکا و آسیای مرکزی را در اجراهای رایگان روباز گرد هم آورد. برگزارکنندگان میگویند شمار تماشاگران و توجه بینالمللی رو به افزایش است.
در یکی از شبهای گرم آوریل در تاشکند، هزاران نفر برای نخستین روزهای برگزاری جشنواره بینالمللی جاز در بیرونِ کاخ مجامع بینالمللی گرد هم آمدند.
آگهی
آگهی
گروهی نزدیک صحن ایستاده بودند و بعضی دیگر همراه دوستان و اعضای خانواده روی چمن نشسته بودند که در فضای بازِ پشتسرشان گسترده شده بود.
روی پردههای غولپیکری که دو سوی صحن را گرفته بود، نماهای درشت از گروه استنلی کلارک پخش میشد و نوازندگان را نشان میداد که غرق اجرا بودند.
در میان جمعیت، شنوندگان کهنهکار جاز در کنار کسانی ایستاده بودند که برای نخستین بار با این سبک روبهرو میشدند؛ فاصله آنها در سن و آشنایی با موسیقی بود، اما همه یک صحنه را تماشا میکردند.
کلارک چهار جایزه گرمی در کارنامه دارد، بیش از پنج دهه موسیقی ضبط کرده و با هنرمندانی چون مایلز دیویس و رولینگ استونز همکاری داشته است.
محیتدین جلالف هنگام کنسرت استنلی کلارک روی چمن نشسته بود و دو نوهاش کنارش بودند. او گفت: «میخواستم به آنها نشان بدهم موسیقی برای روح چه صدایی دارد.»
کلارک این را خوب درک میکرد.
او گفت: «وقتی ۱۹ ساله بودم با نوازندگان مسنتر ساز میزدم و درسهای زیادی گرفتم. حالا من نوازنده مسنتر هستم؛ درامر از ۱۶ سالگی با من مینوازد و پیانیست از ۱۸ سالگی. موسیقی ما این طور در گذر زمان حرکت میکند.»
این جشنواره به ابتکار بنیاد توسعه هنر و فرهنگ ازبکستان و با حمایت یونسکو برگزار میشود.
در ترکیب امسال نامهایی چون استنلی کلارک، اینکوگنیتو، گوگو پنگوین، تیگران هاماسیان و کوارتت کورت الینگ دیده میشد و در کنار آنها گروههایی که سفارتهای رومانی و اسرائیل دعوت کرده بودند روی صحنه رفتند. شب پایانی به طور کامل به موسیقیدانان ازبکستان اختصاص داشت و رهبری آن را منصور تاشماتوف، هنرمند مردم ازبکستان، بر عهده داشت.
شبی زیر باران
شب پیش از کنسرت اینکوگنیتو، هنگام اجرای گونهیلد کارلینگ باران گرفت. بلوی مونیک در میان تماشاگران بود و هیچکس نرفت.
آن شب در میان تماشاگران، ساگا المن، گردشگر سوئدی که به شهرهای تاریخی ازبکستان سفر کرده بود، هم حضور داشت. جشنواره دلیل اصلی سفرش نبود، اما بخشی از تجربه او شد.
او گفت: «وقتی شنیدم در تاشکند جشنواره جاز برگزار میشود، خواستم آن را امتحان کنم. خوششانس بودم که توانستم اجرای گونهیلد کارلینگ را بشنوم؛ از کودکی طرفدار او بودهام. ما هر دو اهل سوئد هستیم و این که در تاشکند همدیگر را ملاقات کردیم برایم فوقالعاده است.»
تاشکند روی صحنه و بیرون از آن
برای بلوی مونیک، بنیانگذار گروه اینکوگنیتو، این نخستین سفر به تاشکند بود. اما تونی مومرله، خواننده گروه، برای سومین بار به این شهر برمیگشت.
مومرله به یورونیوز گفت: «سفر موسیقایی من مرا دور دنیا برده و با انسانها و فرهنگهای زیبای بسیاری آشنا کرده است. اما این مردم هستند که یک شهر را میسازند و مردم تاشکند تا امروز فقط عشق نشان دادهاند.»
مونیک همچنین از کیفیت فنی اجراها تمجید کرد.
او گفت: «گروه اجرایی، تجهیزات، همه چیز اینجا درجهیک است.»
او درباره اهمیت این اجرا هم به همین صراحت سخن گفت.
او گفت: «هر روز جایی در دنیا کسی به انرژی موسیقی نیاز دارد و این بار نوبت تاشکند است. موسیقی سرگرم میکند، شفا میدهد و میآموزد. برای ادامه آفرینش هنری به تجربههای تازه نیاز دارید و برای ما این یکی از همان تجربههاست.»
شهری برای بازگشت
مدینه عظیموا، معلم بازنشسته پیانو که نزدیک محل برگزاری جشنواره زندگی میکند، از نخستین دوره تا امروز در همه دورهها حضور داشته است.
او که در میان جمعیتی ایستاده بود که نزدیک صحنه جمع شده بودند، گفت: «سالهای اول تنها میآمدم، اما حالا با دوستانی میآیم که همینجا با آنها آشنا شدهام. برای ما بهار حالا با جشنواره جاز گره خورده است. بسیاری از هنرمندان بینالمللی را میشناسم، اما هر سال گروههای محلی تازهای هم کشف میکنم.»
به گفته بنیاد، استقبال تماشاگران پیوسته رو به افزایش بوده و هم شمار حاضران بالا رفته و هم گردشگران بیشتری از خارج از کشور به جشنواره میآیند.
فراتر از ازبکستان
جشنواره بینالمللی جاز در سال ۲۰۱۶ راهاندازی شد؛ همان سالی که ازبکستان در حوزههای گردشگری، دیپلماسی و فرهنگ سیاست درهای بازتر به روی جهان را در پیش گرفت.
بنیاد توسعه هنر و فرهنگ ازبکستان میگوید قالب جشنواره، از جمله ورود رایگان، اجراهای روباز و ترکیب بینالمللی هنرمندان، نقش محوری در جذب هم هنرمندان و هم تماشاگران دارد.
بنیاد افزود: «برای بسیاری از نوازندگان، این جشنواره فرصتی یگانه است تا آثار خود را برای مخاطبانی گسترده و متنوع اجرا کنند.»
بنیاد تاکید کرد: «با گذشت زمان، هنرمندان هر چه بیشتر شرکت در آن را نه صرفا یک کنسرت، بلکه رویدادی فرهنگی و معنادار میبینند.»
بنیاد اضافه کرد که تاثیر گردشگری جشنواره همگام با شهرت بینالمللی آن افزایش یافته است.