آژانس بینالمللی انرژی میگوید بازار نفت احتمالا تا سهماهه پایانی سال در وضعیت کمبود میماند، چون اختلال در تنگه هرمز عرضه را محدود و خطر نوسان دوباره قیمتها را بیشتر میکند.
بیش از ده هفته از آغاز جنگ در خاورمیانه گذشته و در حالی که اختلال در جریان عبور نفت از تنگه هرمز همچنان عرضه را محدودتر میکند، آژانس بین المللی انرژی (IEA) روز چهارشنبه اعلام کرد که ذخایر جهانی نفت با سرعتی بی سابقه در حال کاهش است.
آگهی
آگهی
بر اساس داده های اولیه آژانس، ذخایر جهانی نفت در ماه مارس ۱۲۹ میلیون بشکه و در آوریل، پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و اختلال بعدی در صادرات خلیج فارس، ۱۱۷ میلیون بشکه دیگر کاهش یافته است.
بیشترین کاهش در کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) ثبت شده است؛ جایی که ذخایر زمینی ۱۴۶ میلیون بشکه کم شده است. ذخایر قابل رصد در اقتصادهای غیرعضو OECD نیز ۲۴ میلیون بشکه کاهش یافته است.
این آژانس اعلام کرد مجموع کاهش عرضه نفت خام از سوی تولیدکنندگان خلیج فارس اکنون از یک میلیارد بشکه فراتر رفته و روزانه بیش از ۱۴ میلیون بشکه نفت نمیتواند از این منطقه خارج شود؛ وضعیتی که به گفته آژانس یک «شوک بی سابقه در عرضه» به شمار میرود.
آژانس بین المللی انرژی در ماه مارس اعلام کرده بود برای حمایت از بازارهای جهانی، ۴۰۰ میلیون بشکه از ذخایر اضطراری اعضا را روانه بازار میکند که تاکنون حدود ۱۶۴ میلیون بشکه آن برداشت شده است.
در بحبوحه بلاتکلیفی درباره تلاشهای دیپلماتیک آمریکا و ایران برای بازگشایی تنگه و پایان دادن به درگیری، بازارهای نفت با نوسانهای شدید روبهرو شدهاند.
بهای نفت خام شاخص دریای شمال (North Sea Dated) که معیار تحویلهای فیزیکی در کوتاه مدت است، از اوج ۱۴۴ دلار برای هر بشکه به کمتر از ۱۰۰ دلار سقوط کرد و سپس دوباره افزایش یافت.
همزمان، تولیدکنندگان نفت برای کاستن از اثر این بحران بر بازارهای جهانی دست به اقدام زدهاند. عربستان سعودی و امارات متحده عربی بخشی از صادرات خود را از طریق پایانههایی خارج از تنگه هرمز هدایت کردهاند و تولیدکنندگان حوزه آتلانتیک، از جمله آمریکا، نیز صادرات خود به آسیا را افزایش دادهاند.
صادرات روسیه نیز پس از حملات مکرر به پالایشگاههای داخلی که تقاضای محلی را کاهش داده است، افزایش یافته و معافیتهای موقت آمریکا از تحریمها، امکان ورود محمولههای بیشتری از نفت روسیه به بازارهای جهانی را فراهم کرده است.
کاهش تقاضا و نوسان بیشتر قیمت
در همین حال، ضعف فعالیتهای اقتصادی و قیمتهای بالای سوخت بر مصرف فشار وارد کرده است. همزمان با کاهش مصرف نهایی، پالایشگاهها نیز میزان تولید و واردات نفت خام را به شدت پایین آوردهاند.
آژانس بین المللی انرژی اکنون انتظار دارد که تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ روزانه ۴۲۰ هزار بشکه کاهش یابد و به ۱۰۴ میلیون بشکه در روز برسد. این برآورد ۱٫۳ میلیون بشکه در روز کمتر از پیشبینی این آژانس پیش از جنگ با ایران است.
به گفته آژانس، بخشهای پتروشیمی و هوانوردی بیشترین ضربه را خوردهاند و انتظار میرود قیمتهای بالاتر و سیاستهای صرفهجویی در مصرف، استفاده از سوخت را در ماههای آینده بیش از پیش محدود کند.
آژانس بین المللی انرژی اعلام کرده است که اگر توافقی برای از سرگیری تدریجی جریان عبور نفت از تنگه هرمز از سه ماهه سوم امسال حاصل شود، تقاضا میتواند در ادامه سال دوباره رو به بهبود بگذارد.
با این حال، انتظار میرود عرضه با سرعت کمتری احیا شود و بازار تا سه ماهه پایانی سال با کسری روبهرو بماند.
این آژانس در گزارش چشم انداز خود پیشبینی کرده است که در صورت دستیابی به توافقی برای پایان جنگ که طبق فرض این گزارش از سه ماهه سوم ۲۰۲۶ امکان ازسرگیری تدریجی جریان نفت از تنگه هرمز را فراهم کند، تقاضا ممکن است در ماههای پایانی سال دوباره وارد مسیر رشد شود، اما احیای عرضه احتمالا کندتر خواهد بود.
آژانس بین المللی انرژی اعلام کرد: «با توجه به اینکه ذخایر جهانی نفت هماکنون با سرعتی بی سابقه در حال کاهش است، به نظر میرسد پیش از فرارسیدن دوره اوج تقاضای تابستان، نوسانهای بیشتری در قیمت رخ دهد.»