شاخصهای سهام در آمریکا، ژاپن و کرهجنوبی با وجود پیامدهای اقتصادی جنگ ادامهدار ایران به رکوردهای تاریخی تازهای رسیدهاند. سرمایهگذاران ریسکهای ژئوپلیتیک فوری را نادیده گرفتهاند، اما محرک اصلی این جهش چیست؟
جهان مالی این روزها شاهد یک تناقض چشمگیر است: قیمت ها در «وال استریت»، یعنی بازارهای سهام، رو به افزایش است، در حالی که در «مین استریت»، یعنی اقتصاد واقعی، پیش بینی های رشد رو به پایین بازنگری می شود.
آگهی
آگهی
در حالی که جنگ ایران همچنان ادامه دارد و به شدت بازارهای جهانی انرژی و مسیرهای کشتیرانی را برهم می زند و در نتیجه به اقتصاد جهانی آسیب می زند، شاخص های سهام در ایالات متحده، ژاپن و کره جنوبی همگی به رکوردهای تاریخی تازه ای رسیده اند.
در آغاز هفته، شاخص اس&پی ۵۰۰ با ثبت رکورد تازه ای به ۷٬۲۷۳ واحد رسید و همزمان شاخص فناوری محور نزدک ۱۰۰ نیز روز سه شنبه تا کمی بالاتر از ۲۸ هزار واحد اوج گرفت و رکورد تاریخی تازه ای ثبت کرد.
در آسیا، شاخص کوسپی کره جنوبی روز چهارشنبه نزدیک به ۷ درصد جهش کرد و به رکوردی تازه رسید و در تایوان نیز شاخص تایکس به اوج ۴۱٬۵۷۵ واحدی صعود کرد. شاخص نیکی ۲۲۵ ژاپن هم در پایان آوریل به رکورد ۶۰٬۹۰۹ واحدی دست یافت.
این شاخص ها به اقتصادهایی گره خورده اند که شاید بیش از همه در برابر اختلال های تنگه هرمز آسیب پذیرند. حدود ۸۰ درصد نفت خام و فرآورده های نفتی که به طور معمول از این آبراه عبور می کند راهی آسیا می شود. با مختل شدن برآوردی ۱۰ تا ۱۲ میلیون بشکه در روز، اقتصادهای وابسته به واردات مانند کره جنوبی و ژاپن با ریسک های بالاتر انرژی روبه رو شده اند.
در واقع، زمانی که جنگ ایران برای نخستین بار شعله ور شد، شاخص کوسپی در کره جنوبی در طول چند هفته نخست تا پایان مارس نزدیک به ۲۰ درصد سقوط کرد و شاخص نیکی ۲۲۵ در ژاپن نیز در همین دوره بیش از ۱۴ درصد افت داشت. هر دو بازار در هفته های ابتدایی این درگیری و در بحبوحه موج گسترده فروش سهام در جهان زیر فشار ویژه ای قرار گرفتند اما از آن زمان تاکنون به طور کامل جبران کرده اند.
در اروپا، شاخص یورو استاکس ۵۰ و شاخص گسترده تر استاکس یوروپ ۶۰۰ از زمان آغاز جنگ ایران دیگر رکورد تازه ای ثبت نکرده اند؛ هرچند هر دو در همان هفته نخستین حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به اوج تاریخی خود رسیده بودند. با این حال، هر دو شاخص اکنون کمتر از ۱۰ درصد پایین تر از آن اوج ها معامله می شوند که بر مقاومت نسبی آنها تاکنون تاکید دارد.
این دوگانگی تند میان ارزش گذاری های رکوردشکن سهام و واقعیت یک اقتصاد جهانی در حال کند شدن، در حالی که قیمت نفت به بالاترین سطح چهار سال اخیر رسیده، نشان دهنده تغییر قابل توجهی در دینامیک بازارهاست. اما چه عاملی پشت این روند است؟
سلطه سیلیکون و موج هوش مصنوعی
محرک اصلی عملکرد رکوردشکن بازارهای آسیایی و آمریکا، شتاب پایدار انقلاب هوش مصنوعی است.
برای نمونه در کره جنوبی و تایوان، تولیدکنندگان نیمه هادی و تراشه های حافظه که به ستون فقرات اقتصاد دیجیتال نوین تبدیل شده اند، بر شاخص های سهام این کشورها مسلط هستند.
آلن مکینتاش، مدیر ارشد سرمایه گذاری در شرکت کویلتر چویوت یوروپ، در گفت وگو با یورونیوز گفت این تمرکز بر چند شرکت خاص با ارزش بالا تاثیر چشمگیری بر عملکرد شاخص های منطقه ای دارد.
مکینتاش گفت: «افزایش شدید شاخص های کره جنوبی و به ویژه تایوان عمدتا از سوی قیمت سهام شرکت های اس کی هاینیکس و سامسونگ هدایت شده که در مجموع ۴۴ درصد بازار سهام کره جنوبی را تشکیل می دهند، در حالی که در تایوان نیز شرکت تی اس ام سی به تنهایی ۴۵ درصد بازار را در اختیار دارد.»
این غول های سخت افزاری زیرساخت اصلی توسعه هوش مصنوعی را تامین می کنند؛ بخشی که به نظر می رسد تقاضا در آن تا حد زیادی از بحران کنونی انرژی جداست.
حتی در حالی که مسدود شدن عملی تنگه هرمز چالش های لجستیکی ایجاد کرده و هزینه های تولید را بالا برده است، تقاضا برای حافظه های با پهنای باند بالا و سایر سخت افزارهای حیاتی همچنان در حال افزایش است.
همین روند در آمریکا نیز دیده می شود؛ جایی که غول های فناوری و دیگر شرکت های بسیار بزرگ از جمله آمازون و آلفابت، شرکت مادر گوگل، با استفاده از ذخایر عظیم سرمایه ای خود به حفظ رشد و افزایش هزینه ها در حوزه هوش مصنوعی ادامه داده اند و با وجود فشارهای تورمی بر مصرف کنندگان، به بالا رفتن شاخص های اصلی بورس کمک کرده اند.
به طور کلی، سودهای سه ماهه نخست سال بسیار فراتر از انتظار بود. برای شرکت های حاضر در شاخص اس&پی ۵۰۰ رشد سود ۱۳ درصدی پیش بینی شده بود اما آنها از رشد ۲۸ درصدی خبر دادند و در این میان، بخش فناوری پیشتاز رشد بود و بیشترین شگفتی مثبت را رقم زد.
راس مولد، مدیر سرمایه گذاری در ای جی بل، در گفت وگو با یورونیوز گفت: «پژوهش ها نشان می دهد بخش فناوری پیشتاز است و بر اساس اجماع پیش بینی ها انتظار می رود سود این بخش امسال ۳۸ درصد و در سال ۲۰۲۷ حدود ۲۵ درصد رشد کند؛ رشدی که مدیون هوش مصنوعی است.»
پدیده شورت اسکیوز و خوش بینی تزلزل ناپذیر
فارغ از سودآوری شرکت ها و رشد ناشی از هوش مصنوعی، پویایی های فنی بازار نیز ممکن است به ادامه این رشد دامن زده باشد؛ به ویژه پس از آنکه سرمایه گذاران احتمالا در واکنش اولیه به پیامدهای اقتصادی جنگ ایران، سهام را بیش از حد فروختند.
مولد به یورونیوز گفت بخشی از بازگشت بازار بر اساس الگوی شناخته شده ای در رفتار سرمایه گذاران شکل گرفته است. او به پژوهشی از گلدمن ساکس اشاره کرد که نشان می دهد شرکت های معاملاتی الگوریتمی و صندوق های پوشش ریسک در میانه مارس موقعیت های فروش استقراضی گرفته بودند اما جهش بعدی بازار آنها را غافلگیر کرد. مولد افزود: «در نتیجه، آنها ناچار شدند برای بستن این موقعیت ها دوباره سهام بخرند و همین امر یک شورت اسکیوز چند میلیارد دلاری ایجاد کرد.»
همزمان، به نظر می رسد سرمایه گذاران همچنان به امید یک پیشرفت دیپلماتیک میان آمریکا و ایران دل بسته اند.
مکینتاش گفت: «در بازارها هنوز این باور وجود دارد که محاصره تنگه هرمز به زودی پایان می یابد، زیرا به نظر می رسد پایان سریع این وضعیت به سود هر دو طرف است.»
سرمایه گذاران همچنین روی این حساب می کنند که سود شرکت ها در بخش های پررشد بتواند اثر منفی تنش های ژئوپلیتیک را جبران کند و اگر چنین نشود، بانک های مرکزی مداخله ای معنادار انجام دهند و شرایط اقتصادی را به سرعت تثبیت کنند.
مولد اضافه کرد: «اگر اوضاع سخت شود، سرمایه گذاران عادت کرده اند که بانک های مرکزی با کاهش نرخ بهره، بسته های نجات یا سیاست های پولی غیرمتعارف وارد عمل شوند و اوضاع را سر و سامان دهند.»
تا زمانی که هزینه های بالاتر انرژی به کاهش آشکار هزینه کرد مصرف کنندگان منجر نشود، به نظر می رسد شتاب بخش هوش مصنوعی آن قدر قوی باشد که شاخص های جهانی را در نزدیکی سطوح رکوردی نگه دارد.
داده های سود سه ماهه نخست نشان می دهد این خوش بینی دست کم در حال حاضر بر واقعیت های مالی استوار است.