فروش خودروهای تمام برقی در اروپا رو به افزایش است و تحلیلگران میگویند با بالا رفتن قیمت بنزین تحت تاثیر جنگ در ایران، مردم از خودروهای بنزینی فاصله میگیرند.
کشورهای اروپایی سالهاست از فروش خودروهای برقی حمایت میکنند اما بحران اخیر انرژی که با جنگ در ایران گره خورده، نقش مشوقها را در کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی پررنگتر کرده است.
آگهی
آگهی
فرانسه یکی از تازهترین نمونههاست. سباستین لکورنو، نخستوزیر، ۱۰ آوریل ۲۰۲۶ در یک سخنرانی تلویزیونی اعلام کرد که دومین اقتصاد بزرگ اروپا تقریبا میزان حمایت از برقیسازی را دو برابر میکند و بودجه سالانه را تا سال ۲۰۳۰ از ۵.۵ میلیارد یورو کنونی به ۱۰ میلیارد یورو میرساند. این طرح مشوقهای بیشتری برای خرید خودروی برقی و توسعه زیرساخت شارژ در نظر میگیرد و هدف آن است که تا سال ۲۰۳۰ دو خودروی از هر سه خودروی نو برقی باشند. در این برنامه همچنین یک طرح اجاره اجتماعی برای ۱۰۰ هزار خودروی برقی پیشبینی شده که رانندگان کمدرآمد و کسانی را که برای کار مسافتهای طولانی طی میکنند پوشش میدهد.
فروش خودروهای تمامبرقی همین حالا در سراسر اتحادیه رو به افزایش است؛ سهم این خودروها از بازار اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ به ۱۷.۴ درصد رسید، در حالی که یک سال قبل ۱۳.۶ درصد بود. بنا بر اعلام انجمن خودروسازان اروپا (ACEA)، این سهم در دو ماه نخست ۲۰۲۶ به ۱۸.۸ درصد افزایش یافت.
حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران و پاسخ تهران، بازارهای انرژی را به لرزه انداخته است. کشورهای اروپایی نیز در پی کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی هستند و بسیاری از آنها با تکیه بر گسترش خودروهای برقی میکوشند هم انتشار گازهای گلخانهای را پایین بیاورند و هم انرژیهای تجدیدپذیر را تقویت کنند.
بر اساس تازهترین گزارش ACEA درباره مزایا و مشوقهای مالیاتی برای خودروهای برقی و زیرساخت شارژ، به جز یک کشور، همه اعضای اتحادیه اروپا در مرحله خرید یا مالکیت نوعی معافیت یا تخفیف مالیاتی ارائه میکنند و لتونی تنها استثناست. البته این طرحها تفاوتهای زیادی با هم دارند.
این گزارش که ۲۷ عضو اتحادیه اروپا به همراه ایسلند، نروژ، سوئیس و بریتانیا را پوشش میدهد، همچنین نشان میدهد شش کشور هیچ گونه مشوق خرید ارائه نمیکنند.
کشورهایی که در سال ۲۰۲۶ بیشترین حمایت را از خرید خودروی برقی ارائه میکنند
به گفته ACEA، کشورهای اروپایی چهار نوع اصلی مشوق برای خودروهای برقی در نظر گرفتهاند: یارانههای مستقیم خرید، تخفیفها و معافیتهای مرتبط با مالیات بر خرید، مزایای مالیاتی در دوره مالکیت (از جمله معافیتها) و حمایت از ایجاد زیرساخت شارژ خصوصی.
یک سخنگوی ACEA در گفتوگو با یورونیوز بیزنس گفت: «مشوقهای مالی و مالیاتی برای گسترش استفاده از خودروهای تمامبرقی ضروری است؛ هر وقت دولتها وارد عمل شوند، نتیجه آنی است.»
کشورها یک یا چند مورد از این مشوقها را اعمال میکنند، در حالی که برخی هیچ حمایتی ارائه نمیدهند.
خریداران تا چه حد حمایت میشوند؟
در مورد افراد، سطح درآمد و شرایط اسقاط خودروی قدیمی، میزان مشوقهای خرید را تعیین میکند.
در میان کشورهایی که بالاترین مشوقهای خرید را میدهند، ایتالیا بسته به سطح درآمد و شرایط اسقاط، تا ۱۱ هزار یورو کمک میکند؛ قبرس تا ۹ هزار یورو برای هر خودرو و تا ۲۰ هزار یورو برای گروههای خاص میپردازد. اسلوونی تا ۷۲۰۰ یورو و مالت بین ۶ تا ۸ هزار یورو به اضافه پاداش اسقاط ارائه میکنند.
آلمان تا ۶ هزار یورو یارانه مبتنی بر درآمد میدهد و فرانسه بسته به نوع طرح و سطح درآمد تا ۵۷۰۰ یورو پرداخت میکند. اسپانیا برای خودروهای ساخت اتحادیه اروپا تا ۴۵۰۰ یورو و پرتغال حداکثر ۴ هزار یورو مشوق خرید در نظر گرفتهاند.
مشوقهای مالیاتی برای خریداران خودروی برقی در دو مرحله اعمال میشود: هنگام خرید و در دوره مالکیت. برخی کشورها چندین معافیت همزمان ارائه میکنند که مزیت مالیاتی قابل توجهی به همراه دارد.
قویترین مجموعه مزیتهای مالیاتی برای افراد در نروژ ثبت شده است. این کشور معافیت کامل از مالیات بر ارزشافزوده (تا سقف ۳۰۰ هزار کرون نروژ، معادل ۲۵ هزار و ۸۹۰ یورو) و همچنین معافیت از مالیات بر خرید خودروهای برقی را ارائه میکند، در حالی که سهم بازار خودروهای تمامبرقی در نروژ در کل سال ۲۰۲۵ پیشاپیش به ۹۵.۹ درصد رسیده است.
در میان کشورهای اتحادیه اروپا، بلغارستان، قبرس، پرتغال، یونان و مجارستان هیچ مالیات ثبت اولیهای برای خودروهای تمامبرقی دریافت نمیکنند و این خودروها را به طور کامل از عوارض مرتبط با مالکیت مانند عوارض سالانه یا مالیات جادهای معاف کردهاند. در عین حال ایتالیا خودروی برقی را برای پنج سال از مالیات مالکیت معاف میکند و رومانی برای این خودروها یک مالیات سالانه ثابت اما بسیار پایین میگیرد.
در آلمان، خریداران علاوه بر معافیت ۱۰ ساله از مالیات خودرو، از حمایت برای نصب تجهیزات شارژ خانگی هم برخوردارند. به گفته یک سخنگوی ACEA، در مارس ۲۰۲۶ آلمان قویترین ماه ثبت خودروی تمامبرقی را از زمان پایان یارانههای خرید معروف به «اومولتبونس» در سال ۲۰۲۳ تجربه کرد؛ او افزود مشوق خرید تازهای که ابتدای سال معرفی شد به احتمال زیاد عامل اصلی این جهش بوده است.
لهستان تا ۴۰ هزار زلوتی (۹ هزار و ۴۴۰ یورو) مشوق خرید ارائه میکند و خودروهای برقی را از پرداخت مالیات مصرفی معاف کرده است. یک سخنگوی ACEA گفت برنامه «ناشئهاوتو» در این کشور ظرف چند ماه شمار ثبت خودروهای تمامبرقی را دو برابر کرده است.
در دیگر کشورها ترکیبی از معافیتهای مالیاتی و حمایتهای هدفمند ارائه میشود. برای نمونه، بلژیک برای خودروهای بدون آلایندگی، مالیات ثبت اولیه و مالیات سالانه بسیار پایینی وضع میکند، در حالی که بلغارستان خودروهای برقی را از مالیات معاف کرده اما حمایت دیگری در نظر نگرفته است. اسپانیا علاوه بر کمک به ایجاد زیرساخت شارژ خانگی، کسر ۱۵ درصدی مالیات بر درآمد تا سقف ۳ هزار یورو و کاهش حداکثر ۷۵ درصدی مالیات راه را برای این خودروها فراهم کرده است.
سخنگوی ACEA گفت: «قیمت مناسب سنگ بنای این گذار است؛ بدون آن حتی بهترین زیرساخت و متنوعترین سبد مدلها هم نمیتواند تقاضای انبوه بازار را که برای رسیدن به بیطرفی اقلیمی لازم است، حفظ کند.»
او اضافه کرد: «مشوقها سد ورود را پایین میآورند، اعتماد ایجاد میکنند و دسترسی به جابهجایی پاک را برای طیفهای بیشتری از جامعه ممکن میسازند.»