فرانسه نقشه جهان خود را عوض میکند؛ دستگاه دیپلماسی این کشور طرح مرکاتور را کنار میگذارد و به نقشهای دقیقتر از اندازه واقعی قارهها، بهویژه آفریقا، رو میآورد.
آفریقایی کوچکشده، گرینلند و شمال روسیه که انگار تا بینهایت امتداد پیدا کردهاند: این تصویر به زودی از نقشههای دیپلماسی فرانسه محو میشود.
آگهی
آگهی
ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، روز جمعه اعلام کرد دستگاه او استفاده از تصویرنگاری موسوم به مرکاتور را کنار میگذارد؛ روشی که مناطق قطبی را به طور مصنوعی بزرگ و اندازه مناطق استوایی را در نگاه اول کوچک نشان میدهد. فرانسه از این پس به جای آن از تصویرنگاری اکرت ۴ استفاده خواهد کرد که نسبتهای واقعی قارهها را وفادارانهتر بازنمایی میکند.
بنابراین فرانسه روی نقشه در مقایسه با کشورهایی که نزدیک خط استوا قرار دارند کوچکتر دیده خواهد شد؛ همان طور که ایالات متحده یا روسیه نیز چنین خواهند بود.
«هیچ نقشهای هرگز کاملا خنثی نیست»
وزیر فرانسوی در سخنرانی خود در سوربن، در رویداد عمومی «کارخانه دیپلماسی»، گفت که «زمان آن رسیده» برای «اصلاح» برداشتهایی از جهان که حاصل نقشهنگاری به ارث رسیده از دریانوردان غربی قرن شانزدهم است.
وزیر فرانسوی در سخنرانی دیگری در سوربن به مناسبت رویداد عمومی «کارخانه دیپلماسی» گفت که «زمان آن رسیده» تا «اصلاح» کند برداشتهای جهان را که از نقشهنگاری به جا مانده از دریانوردان غربی قرن شانزدهم تغذیه میشود.
رئیس دستگاه دیپلماسی فرانسه گفت: «هیچ نقشهای هرگز کاملا خنثی نیست. نقشهنگاری مرکاتور را در نظر بگیرید؛ همان که هر یک از ما از کودکی میشناسیم. مساحتهایی که روی آن میبینیم با مساحتهای واقعی مطابقت ندارند: (...) ایالات متحده، روسیه و چین در قیاس با آفریقا، آمریکای لاتین یا آسیای جنوب شرقی اهمیت بصری نامتناسبی پیدا میکنند.»
ژان نوئل بارو همچنین مثال گرینلند را زد؛ سرزمینی که تقریبا هماندازه جمهوری دموکراتیک کنگو یا الجزایر است، در حالی که «تقریبا به همان اندازه گسترده» که تمام قاره آفریقاست به نظر میرسد.
او تاکید کرد: «عوض کردن نقشه طبعا جهان را تغییر نمیدهد. اما اصلاح تصویری که آن را تحریف میکند، خود گامی در جهت حقیقت است.»
پیروزی نقشهای برای آفریقا در سازمان ملل
این اعلام در پاریس در حالی انجام شد که در نیویورک نیز نقشه جهان در حال تغییر است. چند ساعت بعد، مجمع عمومی سازمان ملل متحد رسما تصویرنگاری مرکاتور را کنار گذاشت و به نفع تصویرنگاریای رای داد که بر پایه مدل «اکوال ارث» استوار است؛ مدلی که در سال ۲۰۱۸ طراحی شده و نسبتهای واقعی قارهها را دقیقتر نشان میدهد.
این قطعنامه غیرالزامآور که عنوان آن «اصلاح نقشه» (منبع به زبان فرانسوی) است و توگو آن را پیشنهاد کرده، حمایت ۱۶۴ کشور عضو را به دست آورد. اتحادیه آفریقا پیشتر در ماه مارس گذشته «اکوال ارث» را پذیرفته بود و این متن اکنون کشورها را تشویق میکند راه او را دنبال کنند.
تنها ایالات متحده به این قطعنامه رای منفی داد و آن را یک «طرح ایدئولوژیک رادیکال» توصیف کرد؛ بهویژه به خاطر بندی از قطعنامه که در آن تصریح شده است «اصلاح تحریفهای نقشهای مربوط به اندازه قارهها اقدامی در جهت عدالت شناختی و جبران حافظهای است».
شش کشور – استونی، گرجستان، لیتوانی، مولداوی، صربستان و اوکراین – رای ممتنع دادند.
سازمان ملل توضیح میدهد که این قطعنامه تصویرنگاری مرکاتور را ممنوع نمیکند، «همان طور که نقشه واحدی را هم تحمیل نمیکند». این قطعنامه «دولتها، مراکز آموزشی، سازمانهای بینالمللی و شرکتهای فناوری را تشویق میکند از تصویرنگاری «اکوال ارث» (منبع به زبان فرانسوی)، یا دیگر نقشههای موسوم به «معادل» استفاده کنند که نسبتهای واقعی مساحتها را حفظ میکنند.
فرانسه نيز به اين روند پيوسته، اما تصميم گرفته تصويرنگاری اکرت ۴ را که در سال ۱۹۰۶ ابداع شده است به کار بگيرد. اين تصويرنگاری به مدل «اکوال ارث» توصیهشده از سوی سازمان ملل نزدیک است، هرچند کاملا با آن یکسان نیست. هر دو در مقايسه با تصويرنگاری مرکاتور اندازه قارهها را واقعبينانهتر نشان میدهند، اما شکلهایی که به قارهها میدهند اندکی با يکديگر تفاوت دارد.
با این همه، همان طور که سازمان ملل یادآوری میکند، نقشهنگاری مرکاتور از میان نخواهد رفت. پلتفرمهای دیجیتال مانند گوگل مپز نيز در حال حاضر نسخهای از همين تصويرنگاری را به کار میگیرند (منبع به زبان فرانسوی).
در مدارس فرانسه، بیشتر نقشههای جهان هنوز بر پایه مرکاتور است. گریگوری، دبیر ممتاز تاریخ و جغرافیا در رن، به یورونیوز گفت: «میتوان در برخی کتابهای درسی اکرت يا پيترز* پيدا کرد، اما اين موارد بسيار نادر است».
حال باید دید آیا نقشههایی که در مدارس استفاده میشود نیز از حرکت تازه وزارت خارجه فرانسه پیروی خواهد کرد یا نه.
* تصويرنگاری معادل دیگری که امکان میدهد مساحت واقعی قارهها بهتر نشان داده شود – یورونیوز.