دانشمندان در حال نقشهبرداری از یکی از آخرین زیستبومهای بکر جهان هستند تا به ما کمک کنند «بفهمیم در جاهای دیگر چه از دست دادهایم».
لاکپشتهای در حال تخمگذاری، صخرههای مرجانی پر از ماهی و موجودات مرموز اعماق دریا، اینها چیزهایی است که دانشمندان در یکی از آخرین زیستبومهای تا حد زیادی دستنخورده جهان پیدا کردهاند.
دو آبسنگ حلقوی مرجانی دورافتاده در اقیانوس آرام در حال مطالعه هستند تا از تلاشهای حفاظتی محلی و جهانی پشتیبانی کنند.
بیکار و بوکاک در سال ۲۰۲۵ میلادی به نخستین پناهگاههای ملی دریایی جزایر مارشال تبدیل شدند. از آن زمان، دانشمندان برای ایجاد یک خط مبنای جامع بومشناختی برای این پهنه ۴۸ هزار کیلومتر مربعی، از آسمان تا خشکی و دریا، کار کردهاند.
یافتههای آنها بسیار فراتر از این آبسنگهای دورافتاده اهمیت دارد؛ آبسنگهایی که به ترتیب حدود ۱۱۶ و ۳۸۵ کیلومتر با نزدیکترین آبسنگ حلقوی مسکونی فاصله دارند.
آلن فریدلاندر، دکتر بومشناسی دریایی در دانشگاه هاوایی، گفت: «اینها در میان بهترین نظامهای مرجع بومشناختیای هستند که داریم تا بهتر بفهمیم در جاهای دیگر چه از دست دادهایم و بینشهای بنیادی لازم برای تلاشهای موثر حفاظت و احیا را فراهم کنیم.»
او به عنوان دانشمند ارشد، در یک سفر مشترک به بیکار و بوکاک با پروژه جهانی حفاظت و اکتشاف «پرایستین سیز (Pristine Seas)» که توسط انریک سالا، کاوشگر نشنال جئوگرافیک، برای کمک به حفاظت از مناطق حیاتی اقیانوسی بنیانگذاری شده، خدمت کرده است.
آنچه آنها یافتند «برخی از دستنخوردهترین زیستبومهای باقیمانده در این منطقه، و شاید در جهان بود.
«گنجینههایی برای تمام سیاره»: جهان چه میتواند از زیستبومهای دورافتاده بیاموزد
پایش گسترده بیکار و بوکاک در سال ۲۰۲۳ میلادی، مبنای ایجاد این منطقه حفاظتشده بود.
فریدلاندر توضیح میدهد که پژوهشگران از چارچوب ملی جزایر مارشال برای حفاظت مبتنی بر جامعه محلی پیروی کردند؛ چارچوبی که در پی آن است که منابع طبیعی را «در حالی که زندگی در جزایر برای نسلهای آینده شکوفا میشود» حفاظت کند. او یک مطالعه (منبع به زبان انگلیسی) تازه درباره زیستبومهای این آبسنگها را رهبری کرده است.
او گفت: «بیکار و بوکاک نه فقط گنجینههایی برای جزایر مارشال، بلکه برای تمام سیاره هستند؛ هدیهای از سوی جامعه آبسنگ حلقوی اوتریک که به طور سنتی و با دقت این زیستبومهای شکننده را برای دههها محافظت کرده است.»
اگرچه این آبسنگها به تازگی تحت حفاظت ملی قرار گرفتهاند، مدتها است که از طریق مدیریت مبتنی بر جامعه محلی مراقبت میشوند و بزرگان عالیرتبه مناطق «مو» یا «تابو» تعیین کردهاند. در این مناطق، فعالیت انسانی محدود شده است و به طبیعت اجازه داده میشود استراحت کند و دوباره جان بگیرد؛ رویکردی که در چارچوب ملی گنجانده شده است.
نتیجه این کار، زیستبومی است که نگاهی بینظیر به چگونگی کارکرد زندگی با حداقل تاثیر انسانی ارائه میدهد.
فریدلاندر گفت: «باید برای دوراندیشی دولت جزایر مارشال در حفاظت از این نقاط داغ جهانی تنوع زیستی که فعالیت انسانی در آنها دور است و زیستگاهها از حیات لبریز است، آنها را ستود. با افزایش تهدید فعالیتهای انسانی علیه تنوع زیستی، مناطقی که از تاثیرات شدید انسانی خالی هستند به عنوان پناهگاههای حیاتی عمل میکنند.»
به گفته پژوهشگران، مناطق بزرگ حفاظتشده دریایی مانند اینها، معیارهای مهمی در سطح جهان برای درک این هستند که زیستبومهای اقیانوسهای گرمسیری چگونه ساختار یافتهاند و در عصر شکلگرفته توسط فعالیت انسانی چگونه ممکن است دستخوش تغییر شوند.
آبسنگهای دورافتاده لبریز از حیات، در حالی که حیات وحش در جاهای دیگر رو به کاهش است
بیکار و بوکاک تضادی نادر با بیشتر نقاط جهان ارائه میدهند. طبق گزارش «سیاره زنده» سال ۲۰۲۶ میلادی سازمان دابلیودابلیواف (WWF)، جمعیت حیات وحش تحت پایش از سال ۱۹۷۰ به طور متوسط ۷۳ درصد در سطح جهان کاهش یافته است و جمعیتهای دریایی ۵۹ درصد پایین آمدهاند.
تنش حرارتی در حد سفیدشدگی، میان ژانویه ۲۰۲۳ و مه ۲۰۵، ۸۴ درصد از صخرههای مرجانی جهان را درگیر کرده است و تنها حدود ۳.۵ درصد از اقیانوس به طور کامل یا در سطح بالا حفاظتشده به شمار میرود.
دانشمندان پرایستین سیز با استفاده از تجهیزات غواصی اسکوبا، ویدئوی زیرآبی، دوربینهای اعماق دریا و یک زیردریایی، زیستبومهای اقیانوسی آرام را که در مقابل، نسبتا دستنخورده ماندهاند، بررسی کردند.
در هر دو آبسنگ، آنها ۱۵ گونه پرنده دریایی زادآور یا احتمالا زادآور و بیش از ۲۶۰ گونه ماهی صخرهای یافتند، همچنین شکارچیان آبهای آزاد از جمله کوسهها، جکها و واهوها. دوربینها و یک زیردریایی همچنین «جوامع اعماق دریا که به طرز شگفتانگیزی متنوع و تا حد زیادی ناشناختهاند» را آشکار کردند و به گفته پژوهشگران، دو مورد از ماهیهای ثبتشده ممکن است برای علم تازه باشند.
لاکپشتهای ماده سبز دریایی در حال تخمگذاری نیز در بیکار مشاهده شدند.
تفاوتهای بومشناختی میان دو صخره ثبت شد، هرچند پژوهشگران میگویند دلایل آن هنوز روشن نیست. صخرههای بوکاک تحت سلطه مرجانها است و زیتوده ماهیان آن حدود دو برابر بیکار است، در حالی که جلبکها بیش از نیمی از برخی شیبهای عمیقتر بیکار را پوشاندهاند.
به گفته پژوهشگران، این پروژه همچنین اهمیت ارزیابی زیستبومها به صورت کامل را برای حفظ یکپارچگی آنها و پیگیری تغییرات ناشی از اقلیم در آینده برجسته میکند و آنها میافزایند که مطالعات آینده باید انتقال مواد مغذی و پیوندهای بومشناختی میان زیستگاهها را بررسی کند.
این مطالعه هشدار میدهد که حتی با حکمرانی مسئولانه محلی، دورافتادهترین سامانههای صخرهای گرمسیری نیز از تاثیرات جهانی تغییرات اقلیمی ناشی از انسان در امان نیستند. آنها بیش از پیش تحت تاثیر سفیدشدگی مرجانها، گرمشدن اقیانوس، بالا آمدن سطح دریا و تغییرات در میزان تولید مواد غذایی در اقیانوسهای آزاد قرار میگیرند.