همزمان با تلاش میانجی‌های قطری برای دستیابی به توافقی میان تهران و واشنگتن، مقام‌های ایران از آمادگی برای واکنش نظامی به حملات احتمالی جدید گفتند و به اروپا هشدار دادند. نفتکش دیگری در تنگه هرمز با مین برخورد کرد و گزارش‌هایی تایید نشده از گفت و گوی مستقیم ایران و آمریکا منتشر شد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در واکنش به اظهارات فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، هشدار داد که در صورت حمله مجدد به ایران، تهران دیگر محدودیت‌های پیشین را رعایت نخواهد کرد.
آگهی
آگهی
عراقچی در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، با اشاره به حمایت قبلی مرتس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، به اظهارات صدراعظم آلمان درباره «کار کثیف» اروپا اشاره کرد و نوشت: «دیگر خط قرمزی وجود نخواهد داشت.»
در موضعی جداگانه، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، نیز به کشورهای اروپایی هشدار داد که به گفته او، باید هزینه حمایت از جنگ را بپردازند.
تسنیم به نقل از رضایی نوشت: «همین دیروز، اروپا به کثیف‌کاری‌های رژیم صهیونیستی افتخار می‌کرد، اما امروز از میلیاردها دلاری که جنگ با ایران برایش هزینه تراشیده، به فغان آمده است.
وقتی برای جنایات جنگی هورا می‌کشیدید، فکرش را هم نمی‌کردید که تبعاتش دامن شما را هم بگیرد؟ جنگ و ترور تاوان دارد؛ حالا نوبت شماست که تاوان پس بدهید.»
این خبرگزاری به نقل از محمد اکرمی‌نیا، سخنگوی ارتش ایران ادعا کرد که طرح جامع واکنش نظامی جمهوری اسلامی ایران به حملات احتمالی تکمیل شده است. این مقام نظامی به جزئیات عملیاتی طرح یا شرایط احتمالی اجرای آن اشاره ای نکرده و گفته است که فهرست اهداف ایران «گسترده‌تر شده و تمامی مراکز، تأسیسات و مقرهای سیاسی دشمنان و حامیان منطقه‌ای‌شان را در بر خواهد گرفت.»
گزارش‌ها از احتمال حملات تازه آمریکا
خبرگزاری دولتی تاس روسیه روز شنبه ۳۱ اکتبر به نقل از شبکه آمریکایی MS NOW گزارش داد که دولت آمریکا به چند کشور حاشیه خلیج فارس گفته است برای احتمال یک «دور کوتاه و شدید از حملات» علیه ایران از چهارم نوامبر آماده باشند.
به نوشته تاس، این گزارش بر اطلاعات منابعی استوار است که نامشان فاش نشده است. مقام‌های منطقه‌ای نیز، بنا بر همین گزارش، نگران واکنش تلافی‌جویانه ایران در صورت ازسرگیری حملات هستند و احتمال داده‌اند برخی کشورهای منطقه با استفاده از پایگاه‌های مستقر در خاک خود برای حمله به ایران مخالفت کنند.
این گزارش به‌خودی‌خود به معنای اتخاذ تصمیم نهایی برای حمله نیست و تا زمان انتشار این خبر، تأیید مستقلی درباره صدور دستور قطعی حملات جدید در دست نیست.
تاریخ چهارم نوامبر، یک روز پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا، در این گزارش به‌عنوان زمان احتمالی حملات مطرح شده است. هنوز معلوم نیست که آیا برغم آمادگی احتمالی نظامی، تصمیم قطعی از رئیس‌جمهوری آمریکا برای ازسرگیری حملات گرفته شده است یا نه. دونالد ترامپ اخیرا و در یکی از آخرین اظهارات خود درباره ایران گفت که مذاکراتی در جریان است و این تهران است که بیشتر از واشنگتن به دنبال توافق است.
تلاش قطری‌ها برای توافق ایران و آمریکا
در عرصه دیپلماتیک، میانجی‌های قطری روز جمعه در تهران بودند تا تلاش‌ها برای دستیابی به توافقی میان ایران و آمریکا را پیش ببرند. به گزارش اکسیوس به نقل از منابع دیپلماتیک این گفت‌وگوها با هدف دستیابی به توافقی درباره ازسرگیری مذاکرات مستقیم میان آمریکا و ایران روز شنبه در دوحه ادامه می‌یابد.
به گزارش رویترز، قطر پیش‌تر پیش‌نویس تازه‌ای برای پایان دادن به جنگ به ایران ارائه کرده بود، اما یک مقام ارشد ایرانی این پیشنهادها را غیرقابل قبول توصیف کرده و گفته است تهران موضع خود را درباره پرونده هسته‌ای تغییر نخواهد داد.
اختلاف اصلی دو طرف بر سر ترتیب اقدامات و شرایط توافق است. واشنگتن خواهان رسیدگی به موضوع هسته‌ای ایران از ابتدای مذاکرات است، در حالی که تهران بر رفع محاصره بنادر ایران و کاهش تحریم‌ها پیش از پذیرش تعهدات تازه تاکید دارد.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، نیز با تکرار این که جنگ با ایران به‌زودی پایان خواهد یافت، همچنان بر ضرورت جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای تأکید می‌کند.
درباره نامه جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، به محسن رضایی نیز روایت‌ها متفاوت است. ترامپ هدف این نامه را تسهیل ارسال کمک‌های پزشکی به ایران دانسته، در حالی که برخی گزارش‌ها آن را بخشی از تلاش برای ازسرگیری مذاکرات توصیف کرده‌اند. به گزارش سی‌بی‌اس نیوز ایران هنوز به این نامه پاسخ نداده است.
ذخایر اورانیوم و بازگشایی تنگه هرمز در پیش‌نویس توافق
به گزارش شبکه العربیه در نسخه اولیه چارچوب پیشنهادی برای مذاکرات ایران و آمریکا، تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم با غنای بالا، بازگشایی تنگه هرمز و اجرای مرحله‌ای تعهدات متقابل دو کشور پیش‌بینی شده است.
بر اساس این پیش‌نویس، انتقال ذخایر اورانیوم ایران به کشور ثالث مورد توافق یا کاهش سطح غنی‌سازی آنها از جمله گزینه‌هایی است که باید درباره آن تصمیم‌گیری شود. اجرای این اقدامات به توافق طرفین بر سر ترتیبات فنی و سازوکارهای نظارتی و راستی‌آزمایی بستگی خواهد داشت. این چارچوب همچنین بازگشایی تنگه هرمز به روی کشتیرانی بین‌المللی را ظرف هفت روز پس از دستیابی به تفاهم اولیه مطرح می‌کند.
به نوشته العربیه، پیشنهاد یادشده بر اجرای تدریجی و متقابل تعهدات تأکید دارد؛ به این معنا که اقدامات ایران در حوزه هسته‌ای و امنیت دریایی با گام‌های متناسب آمریکا برای کاهش تحریم‌ها، محدودیت‌های اقتصادی و محاصره همراه شود. ایجاد سازوکاری مستقل برای نظارت بر اجرای تعهدات و بررسی نقش احتمالی چین به‌عنوان ضامن توافق نیز در این پیش‌نویس مطرح شده است. جزئیات مربوط به نحوه برخورد با تأخیر یا عدم پایبندی هر یک از طرفین نیز باید مورد توافق قرار گیرد.
همزمان، میانجی‌ها در تلاش‌اند ایران را به پذیرش مذاکرات مستقیم با آمریکا ترغیب کنند. بنا بر گزارش العربیه، دوحه به‌عنوان محل احتمالی این گفت‌وگوها، در کنار گزینه استانبول، مطرح شده است. نگرانی‌های امنیتی گزارش‌شده ایران درباره محل مذاکرات و توافق بر سر سطح هیئت‌های نمایندگی و تضمین‌های امنیتی، از عواملی است که می‌تواند در انتخاب محل و برگزاری نشست نقش داشته باشد.
پاکستان و خوش‌بینی محتاطانه به میانجی‌گری
در همین حال، احمد شریف چودری، سخنگو و مدیرکل روابط عمومی نیروهای مسلح پاکستان، از وجود نشانه‌های مثبت در تلاش‌های میانجی‌گرانه اسلام‌آباد خبر داد، اما تأکید کرد که ارزیابی این کشور همچنان محتاطانه است.
چودری در نخستین مصاحبه خود پس از سفر یک هیئت بلندپایه پاکستانی به تهران گفت اگر هیچ نشانه امیدوارکننده‌ای وجود نداشت، عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، دلیلی برای دو بار سفر به ایران در ماه جاری نداشت. او در عین حال هشدار داد که برخی طرف‌ها ممکن است برای مختل کردن روند دیپلماتیک تلاش کنند، بی‌آنکه نامی از آنها ببرد.
اظهارات مقام پاکستانی در شرایطی مطرح می‌شود که میانجی‌ها می‌کوشند اختلاف‌های تهران و واشنگتن را به چارچوبی عملی برای توافق تبدیل کنند. با این حال، پیش‌نویس گزارش‌شده از سوی العربیه هنوز به معنای توافق نهایی دو طرف نیست و اجرای مفاد آن به پذیرش متقابل و توافق بر سر جزئیات سیاسی و فنی بستگی دارد.
تنگه هرمز؛ ادعای ایران درباره چهارمین نفتکش
نیروی دریایی سپاه پاسداران اعلام کرده است که چهارمین نفتکش در تنگه هرمز پس از برخورد با مین دریایی دچار انفجار و آتش‌سوزی شده است.
به گزارش رسانه‌های ایران این نفتکش بیش از دو میلیون بشکه نفت خام حمل می‌کرده و به‌رغم هشدارهای ایران، از مسیری عبور کرده که تهران آن را غیرمجاز می‌داند.
این ادعا هنوز به‌طور مستقل تأیید نشده است. خبرگزاری رویترز نیز روز جمعه گزارش داد که سپاه مدعی برخورد چهار نفتکش با مین در تنگه هرمز شده، اما نتوانسته است این ادعاها را به طور مستقل راستی‌آزمایی کند.
در رویدادی جداگانه، مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) از برخورد یک پرتابه ناشناس با یک نفتکش در نزدیکی تنگه هرمز خبر داد. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، این حادثه به آتش‌سوزی انجامید، اما خدمه در سلامت بودند و گزارشی از پیامدهای زیست‌محیطی اعلام نشد. در زمان انتشار گزارش‌ها مشخص نبود که این کشتی همان نفتکش مورد اشاره ایران بوده است یا خیر.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، پیش‌تر اعلام کرده بود که مسیرهای اصلی کشتیرانی در تنگه هرمز از مین‌های دریایی پاک‌سازی شده‌اند و برای عبور کشتی‌های تجاری امن هستند. سپاه پاسداران ایران این ادعای آمریکا را زیر سوال می‌برد.
واشنگتن بر تضمین‌های هسته‌ای و آزادی کشتیرانی تاکید دارد و تهران خواهان رفع فشارهای اقتصادی و پایان محاصره بنادر خود است. در وضعیت کنونی، آنچه بی تردید بر تحولات منطقه و بحران در تنگه هرمز تاثیر خواهد گذاشت تلاش‌های دیپلماتیکی است که جریان دارد و نیز تصمیم احتمالی ترامپ در مواجهه با تهران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا.