اروپا و کانادا زیر سایه سنگین و بلند دونالد ترامپ در تلاش‌اند همکاری خود را عمیق‌تر و گسترده‌تر کنند.
اتحادیه اروپا و کانادا سال‌هاست که دوست و شریک یکدیگر هستند اما تا زمانی که دونالد ترامپ ۲ به قدرت بازنگشت، دو طرف درنیافته بودند که تا چه اندازه به هم گره خورده و جدایی‌ناپذیر شده‌اند.
آگهی
آگهی
دو طرف قرار است در نشست اتحادیه اروپا و کانادا که روز جمعه در مونترال، در استان فرانسوی‌زبان کبک، برگزار می‌شود، شراکت خود را به سطحی بی‌سابقه از عمق و گستردگی برسانند.
اورزولا فن‌درلاین، رئیس کمیسیون اروپا در سخنرانی خود در اندیشکده سی.دی. هاو که سرشار از اشاره‌های کانادایی از امیلی کار تا لئونارد کوهن بود، گفت: «اکنون روشن شده است که کارهای بسیار بیشتری هست که می‌توانیم با هم انجام دهیم.»
و افزود: «کانادا و اتحادیه اروپا دو نظام مکمل هستند.»
انتخاب محل برگزاری نیز معنادار است؛ مونترال با معماری باشکوه و نماهای باروک خود، بارها یکی از اروپایی‌ترین شهرهای آمریکای شمالی توصیف شده است. این مکان همچنین بازتاب‌دهنده جاه‌طلبی اتحادیه برای تبدیل کانادا به نزدیک‌ترین متحد غیراروپایی خود است، عنوانی که به طور سنتی در اختیار ایالات متحده بوده است.
اما انتخاب دوباره ترامپ همه چیز را وارونه کرده است.
تعرفه‌های تنبیهی رئیس‌جمهور آمریکا، تهدیدهای الحاق، گرایش او به روسیه و حملات بی‌امان به نظام چندجانبه، اروپایی‌ها را زخمی و فرسوده کرده و باعث شده است آنها بیش از پیش به هر سیاستی که مهر واشنگتن بر آن خورده باشد، بی‌اعتماد شوند.
در کانادا، شوک ناشی از این تحولات به دلیل وابستگی عمیق این کشور به اقتصاد آمریکا تشدید شده است. جست‌وجو برای متحدان جایگزین اکنون به ضرورتی حیاتی بدل شده است.
تلاش ترامپ برای تبدیل کانادا به «ایالت پنجاه‌ویکم» پیوند همسایگی‌ای را که ریشه در قرن‌ها گذشته داشت و تصور می‌شد از کشاکش حزبی مصون است، در هم شکسته است.
احساس مشترک آسیب‌پذیری در روزهای منتهی به نشست به‌وضوح نمایان بوده است.
فن‌درلاین در سخنرانی خود درباره وضعیت اتحادیه در ماه سپتامبر، نخست‌وزیر کانادا مارک کارنی را دعوت کرد. رئیس کمیسیون زمانی که پیشنهاد داد کانادا به نخستین «عضو وابسته» این اتحادیه تبدیل شود، حضار را شگفت‌زده کرد.
کارنی در استراسبورگ سخنرانی جداگانه‌ای ایراد کرد تا از «اتحاد برای آینده» مبتنی بر شکوفایی و امنیت مشترک دفاع کند.
کارنی پیش از برگزاری نشست گفت این اتحاد باید «آن‌قدر نیرومند باشد که هیچ‌کس نتواند گزینه‌های ما را دیکته کند» و در عین حال «آن‌قدر باز باشد که دیگران بتوانند به آن بپیوندند»؛ پاسخی نه‌چندان پنهان به حداکثرگرایی شعار «اول آمریکا»ی ترامپ.
انتظار می‌رود این نشست همکاری‌ها را در حوزه‌های متعدد، از تجارت و سرمایه‌گذاری گرفته تا زنجیره‌های تامین، هوش مصنوعی، اقلیم، امنیت و قطب شمال گسترش دهد و ادغام کانادا در برنامه‌های اتحادیه اروپا مانند هورایزن و اراسموس را پیش ببرد.
مواد خام حیاتی و گاز طبیعی مایع‌شده (ال‌ان‌جی)، دو صادرات راهبردی که کانادا آماده افزایش آنهاست، نیز در دستور کار نشست جایگاهی بالا دارند.
اتحادیه اروپا به دنبال مواد معدنی است تا وابستگی خود به چین را که پکن به «سلاح‌سازی» آنها متهم شده، قطع کند و همچنین به دنبال تامین‌کنندگان جدید انرژی است تا قیمت‌های خرده‌فروشی را پایین بیاورد.
یکی دیگر از اولویت‌های اصلی، حمایت از اوکراین است. این کشور جنگ‌زده با شکاف مالی ۷۰ میلیارد یورویی در بودجه سال ۲۰۲۷ خود روبه‌رو است، زیرا روسیه جنگ تهاجمی خود را تشدید کرده، سازوکارهای اقتصاد داخلی را ویران می‌کند و مسیرهای دریای سیاه را مسدود می‌کند.
اتحادیه اروپا آمادگی دارد دو سوم این کمبود، یعنی حدود ۴۶ میلیارد یورو را تامین کند و می‌خواهد سایر متحدان، از جمله کانادا، مسئولیت یک‌سوم باقی‌مانده را بر عهده بگیرند. این کمک باید جدید باشد و افزون بر تعهدات پیشین ارائه شود، به این معنا که پیوستن کانادا به وام حمایتی ۹۰ میلیارد یورویی اتحادیه در این محاسبه لحاظ نخواهد شد.
برای نشان دادن اهمیت این نشست، فن‌درلاین در مونترال همراه با آنتونیئو کوستا، رئیس شورای اروپا، کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، و ۹ کمیسر حضور دارد.
ترکیب شرکت‌کنندگان، بعد نهادی این اتحاد جدید را نشان می‌دهد. این طرح ایجاد پیوندهای نزدیک‌تر میان دولت‌ها، پارلمان‌ها و دادگاه‌های دو طرف را در نظر دارد.
بروکسل در حال بررسی برگزاری نشستی میان کل هیات کمیسرهای اتحادیه و کابینه کانادا در بخشی از سال آینده است.
این قالب که برای مناسبت‌های مهم و نادر اختصاص دارد، آخرین بار برای هند به کار رفت، شریک تجاری دیگری که اختلال‌های ایجادشده توسط ترامپ آن را نیز به اروپا نزدیک‌تر کرده است.
یک مقام ارشد اتحادیه اروپا گفت: «ما در آغاز یک سفر قدم می‌گذاریم.» او افزود: «بیایید صادق باشیم، این تا اندازه‌ای قلمروی ناشناخته است.»
نشست از همان ابتدا با لحنی ناخوشایند آغاز شد؛ تنها چند ساعت پیش از پرواز فن‌درلاین به مونترال، کشور زادگاه او آلمان فشار شدیدی وارد کرد تا هرگونه اشاره به «عضویت وابسته» از متن نهایی بیانیه مشترک حذف شود.
در عوض، متن از تعهد به «همکاری هرچه نزدیک‌تر» سخن می‌گوید.
باید یادآور شد که خود آلمان اوایل امسال و در ارتباط با اوکراین برچسب «عضو وابسته» را مطرح کرد. با وجود ارزیابی‌های متفاوت درباره این طرح، برلین هرگز از آن چشم نپوشیده است.
با این حال، فن‌درلاین از این عقب‌گرد دلسرد نشد. او در سخنرانی خود در اندیشکده سی.دی. هاو بر طرحش برای «گشودن مرز جدیدی به‌صورت مشترک» بار دیگر تاکید کرد.
او گفت: «ایده ما ساده است؛ این یک همکاری بدون الحاق است. اما می‌توانیم الحاق را با آرمان و چشم‌انداز مشترک جایگزین کنیم.» او ادامه داد: «می‌توانیم شراکتی بسازیم که بیش از هر چیزی که تا کنون انجام داده‌ایم، به عضویت نزدیک باشد.»