مارتن استاینبوخ، پژوهشگر بانفوذ هلندی، می‌گوید باید سازندگان هواپیما را وادار کرد همانند خودروسازان به فناوری برقی روی بیاورند.
هلند سریعتر از بیشتر کشورهای اروپایی جهان را به سمت پروازهای برقی سوق می‌دهد.
آگهی
آگهی
یکی از نخستین هواپیماهای مسافربری کاملا برقی جهان را استارت‌آپ هلندی «الیزیان ایرکرفت» می‌سازد. روند توسعه به خوبی پیش می‌رود: دانیل یاکوبسن هم‌بنیانگذار شرکت توضیح می‌دهد: «این هواپیما شش موتور خواهد داشت و ما از نوک‌بالهای تاشونده استفاده می‌کنیم تا در زیرساخت گیتهای فعلی فرودگاهها جا بگیریم، چون بالها بسیار بزرگ هستند.»
کاهش انتشار سوختهای فسیلی فوری‌ترین چالش پیش‌روی جهان است و صنعت هوانوردی سهم بزرگی در آن دارد. یاکوبسن می‌گوید: «با این که بتوانیم در مرحله اول ۹۰ مسافر را در مسافت ۸۰۰ کیلومتری و در ادامه هزار کیلومتری جابه‌جا کنیم، می‌توانیم انتشار نیمی از پروازهای جهان را به صفر برسانیم. این حجم بسیار بزرگی از فعالیت پروازی در جهان است و در مجموع انتشار کل بخش هوافضا را ۲۰ درصد کاهش می‌دهیم.»
آیا اتحادیه اروپا باید از سفرهای هوایی برقی حمایت کند؟ هواپیماهای برقی چه چیزهایی می‌توانند از خودروهای برقی یاد بگیرند؟ مسافران عادی چه زمانی می‌توانند سوار هواپیمای برقی شوند؟
یورونیوز ارث با مارتن استاینبوخ، استاد سرشناس مهندسی مکانیک در دانشگاه صنعتی آیندهوون، گفتگو کرده تا نظر تخصصی او درباره آینده پرواز برقی را بداند.
نمی‌توان کاهش انتشارها را به خود شرکتهای هواپیمایی واگذار کرد
وقتی علاوه بر دی‌اکسیدکربن سایر انواع انتشارها هم در نظر گرفته شود، هوانوردی حدود شش درصد در گرم شدن کره زمین نقش دارد. در کشورهای ثروتمند، به استناد داده‌هایی که گروه کارزاری «Stay Grounded» بررسی کرده، سهم هوانوردی بسیار بیشتر (منبع به زبان انگلیسی) است.
صنعت هوانوردی البته از اثر خود آگاه است و وعده داده انتشارها را کم کند. سازمان بین‌المللی هوانوردی غیرنظامی (ایکائو)، نهاد وابسته به سازمان ملل که مسئول تنظیم مقررات هوانوردی بین‌المللی است، هدف «رشد خنثی از نظر کربن از سال ۲۰۲۰» را تصویب کرده است. با این حال، از سال ۲۰۲۰ تاکنون انتشار دی‌اکسیدکربن ناشی از هوانوردی بین‌المللی افزایش یافته، چون این هدف بیشتر بر جبران انتشار دی‌اکسیدکربن بخش هوانوردی تکیه دارد تا کاهش واقعی انتشار.
سازمان «Climate Action Tracker» این هدف رشد خنثی از نظر کربن بر پایه سال ۲۰۲۰ را «بسیار ناکافی» ارزیابی میکند.
به گفته پروفسور استاینبوخ، کمیسیون اروپا تمرکز خود را بر کمک به «هوانوردی فعلی» گذاشته تا «تا حد ممکن پایدار شود». اما او معتقد است به جای کمک به هواپیماهای کنونی برای کاهش انتشار، کمیسیون باید از چرخش به سمت هواپیماهای با انتشار صفر یعنی هواپیماهای برقی حمایت کند. او می‌گوید: «هنوز توجه کافی برای یک انقلاب در برقی‌کردن حریم هوایی وجود ندارد، بنابراین اکنون بیشتر با یک تحول تدریجی روبه‌رو هستیم نه یک انقلاب.»
آیا هواپیماهای برقی می‌توانند به اندازه خودروهای برقی رایج شوند؟
خودروهای برقی در سراسر اروپا سریعتر از آنچه بسیاری پیشبینی می‌کردند جا افتاده‌اند. بر اساس داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی، فروش آنها از ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ هر سال افزایش یافته و در سال ۲۰۲۵ یک‌چهارم خودروهای فروخته‌شده در جهان برقی بوده است. در نتیجه اکنون حدود پنج درصد ناوگان خودرویی جهان برقی است و در سال ۲۰۲۵ روزانه ۱٫۲ میلیون بشکه نفت را از مصرف خارج کرده است.
این تغییر یک شبه رخ نداد، بلکه نتیجه فشار سیاستهای دولتی بر خودروسازان بود. پروفسور استاینبوخ می‌گوید: «در روند برقی‌کردن خودروهای سواری دیده‌ام که سختگیر بودن در تعیین تاریخهایی که خودروسازان باید تعداد کافی مدل برقی عرضه کنند واقعا موثر بود.»
او بر این باور است که اگر الزامات مشابهی برای سازندگان هواپیما تعیین شود، می‌توان شاهد تغییرات واقعی بود. استاینبوخ تاکید میکند: «به قانونگذاری نیاز داریم که بگوید بخشی از ناوگان در این یا آن سال باید برقی شود و این روند را با قوانین پیش ببرد.»
کمیسیون اروپا همچنین باید روند صدور گواهینامه برای طرحهای جدید هواپیما را تسریع کند. به گفته او ایمنی باید «اولین، دومین و سومین» اولویت باشد، اما «اگر کمیسیون اروپا کمی تلاش بیشتر کند و این فرایندها را تسریع کند و به استارت‌آپها و شرکتهای در حال رشد فضا بدهد تا هم زیرساخت پروازهای برقی را توسعه دهند و هم بخش تولید و شرکتهای نوپای سازنده هواپیما را گسترش دهند، بسیار کمک خواهد کرد.»
پروازهای برقی چه زمانی در دسترس همه ما خواهند بود؟
وقتی می‌بینیم مالکان شرکتهای هواپیمایی ارزانقیمت به میلیاردرهای بانفوذ تبدیل شده‌اند، تصور این که هوانوردی جایگاه مسلط خود در بازار را از دست بدهد دشوار است.
اما پروفسور استاینبوخ می‌گوید دلایل زیادی برای خوشبینی درباره رواج پروازهای برقی در آینده نه چندان دور وجود دارد و یک عامل کلیدی در مرکز همه آنهاست.
او توضیح می‌دهد: «این یک رویا نیست، کاملا واقعی است و مهمترین بخش توسعه، باتریها هستند. باتریها عنصر کلیدی‌اند. در سراسر جهان میلیاردها یورو و دلار برای توسعه آنها هزینه می‌شود؛ چرا؟ چون همه می‌دانند باتریها جام مقدس گذار هم در حوزه جابه‌جایی و هم در حوزه انرژی هستند.»
باتریها تا این حد مهمند چون هواپیماهای برقی را تغذیه می‌کنند و مدت کارکرد آنهاست که برد پرواز را تعیین میکند. استاینبوخ می‌گوید: «اگر باتریهای حالت جامد با ظرفیتی دو برابر، یعنی تا ۵۰۰ وات ساعت بر هر کیلوگرم، وارد بازار شوند، پرواز برقی توجه افراد بسیار بیشتری را جلب خواهد کرد و این نقطه به زودی فرا می‌رسد.»
اما این «به زودی» دقیقا چه زمانی است؟ او می‌گوید: «فکر می‌کنم حدود سال ۲۰۳۲، یعنی در شش سال آینده، بتوانیم نخستین هواپیماهای باری و مسافری با برد ۵۰۰ کیلومتر و گنجایش پنج سرنشین را ببینیم؛ مقیاسی بسیار کوچک، اما آغازی برای کاربردهای تخصصی.» به گفته او سه سال بعد، در ۲۰۳۵، «می‌توانیم شاهد پرواز هواپیماهای ۹ نفره و شاید ۲۰ نفره با برد ۵۰۰ کیلومتر باشیم و هواپیماهای ۸۰ یا ۹۰ نفره بیشتر به سالهای نزدیک ۲۰۴۰ و حتی بعد از آن موکول خواهند شد.»