به گزارش واشنگتنپست به نقل از مقامات عرب و غربی، متحدان آمریکا در خلیج فارس نگراناند که دولت ترامپ قادر به مدیریت دیپلماسی لازم برای دستیابی به صلح با ایران نباشد و همین امر منجر به نارضایتی روزافزون رهبران عرب منطقه از عملکرد واشنگتن شده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا در چند هفته اخیر بارها ایران را به ازسرگیری حملات تهدید کرده، اما سپس با اشاره به پیشرفت در مذاکرات از این تهدیدها عقبنشینی کرده است. این درحالی است که حملات موشکی و پهپادی ایران و نیروهای نیابتیاش همچنان ادامه دارد.
آگهی
آگهی
به گفته سه مقام کنونی و یک دیپلمات سابق آمریکایی، دولتهای عربستان سعودی، امارات عربی متحده، قطر، کویت و بحرین اکنون در نارضایتی از دولت آمریکا همنظر هستند و برخی از آنها حتی بحثهایی را درباره فایده ادامه میزبانی از تاسیسات گسترده آمریکایی در خاک خود آغاز کردهاند.
یک مقام کشورهای حاشیه خلیج فارس گفت: «ترامپ این جنگ را آغاز کرد و ما بهای آن را میپردازیم.»
به گفته این مقام، خشم از ایالات متحده اکنون به بالاترین سطح خود از زمان حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در ماه فوریه رسیده است.
کشورهای حاشیه خلیج فارس همچنان برای تامین امنیت خود به واشنگتن بهعنوان یک شریک نزدیک و تامینکننده عمده تسلیحات متکیاند و قطر و بحرین نیز میزبان پایگاههای بزرگ آمریکا هستند. با این حال، نارضایتی موجود باعث شده است برخی کشورها به فکر ترتیبات جدیدی بیفتند. به گفته تحلیلگران، بعید است این تحولات در کوتاهمدت نظم منطقه را بهطور چشمگیری تغییر دهد، اما برخی کشورها بررسی گزینههای دیگر را آغاز کردهاند.
به گفته یک مقام ارشد اروپایی، توافق دفاع متقابلی که هفته گذشته میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان امضا شد، حاوی «پیامی به آمریکا» بود.
به گفته این مقام که بهطور منظم با رهبران کشورهای حاشیه خلیج فارس در تماس است، این پیمان نشان میدهد سه کشور قدرتمند مسلمان سنی «در تلاش برای ایجاد تنوع در شراکتهای امنیتی و دفاعی خود هستند.»
او افزود: «از نگاه آنها، آمریکا بهتنهایی کافی نیست.»
با این حال یک مقام کاخ سفید تاکید کرد که آقای ترامپ «روابط فوقالعادهای با شرکای آمریکا در خلیج فارس دارد» و گفت: «ایالات متحده از پیش از آغاز عملیات خشم حماسی با همه متحدان منطقهای خود بهطور منظم در تماس بود. ایران در نتیجه اقدامات تروریستی خود بیش از هر زمان دیگری منزوی شده است.»
فراس مقصد، مدیر بخش خاورمیانه و شمال آفریقا در «گروه اوراسیا»، گفت: «از همان ابتدا نارضایتی وجود داشت.»
به گفته او، متحدان آمریکا در خلیج فارس احساس میکنند «بیدلیل درگیر» جنگی شدهاند که آقای ترامپ اکنون برای پایان دادن به آن با مشکل روبرو است.
آقای مقصد که ارتباطات گستردهای با رهبران کشورهای حاشیه خلیج فارس دارد، گفت که سیاست دونالد ترامپ در قبال ایران در منطقه اغلب «بیثبات» و «پیشبینیناپذیر» توصیف میشود.
آنا جیکوبز، پژوهشگر «موسسه کشورهای عربی خلیج فارس» گفت که از آغاز جنگ «اعتماد به آمریکا کاهش یافته است.»
به گفته او، متحدان آمریکا معتقدند «رفتار این کشور در منطقه به جای آنکه امنیت آنها را بیشتر کند، آنها را ناامنتر کرده است.»
به گفته یک دیپلمات غربی در منطقه، این تغییرات هنوز به معنای دگرگونی قابلتوجه در نگرش به ایالات متحده نیست.
به گفته او، حتی پیش از جنگ با ایران نیز حضور نیروهای آمریکایی در منطقه با استقبال زیادی روبرو نبود. این دیپلمات گفت: «بیشتر بهعنوان یک شر اجتنابناپذیر به آن نگاه میشد. حالا ضرورت آن هم زیر سوال رفته است.»
تغییر نگرش رهبران عرب به جنگ با ایران
به گزارش واشنگتنپست، نگرش رهبران کشورهای خلیج فارس نسبت به جنگ تغییر کرده است. عمان از همان ابتدا با درگیری مخالفت کرده، اما عربستان سعودی، امارات متحده عربی و بحرین در مقاطعی از آن حمایت کردهاند.
به گفته یک دیپلمات غربی، نیروهای اماراتی در ماههای اخیر حملات «متعددی» را در خاک ایران انجام دادهاند و نیروهای سعودی نیز در واکنش به حملات گروههای مورد حمایت ایران از خاک عراق، به آنها حمله کردهاند.
یک مقام ارشد اروپایی گفت: «نمیخواهم بگویم در آغاز آنها حامی جنگ بودند، اما واقعیت این است که کاملا هم با آن مخالف نبودند.»
به گفته او، محاسبات در ابوظبی و ریاض این بود که پیروزی سریع و قاطع میتواند برای آنها سودمند باشد.
به گفته این مقام، این دیدگاه در آستانه نخستین دور مذاکرات ایران و ایالات متحده در ماه آوریل شروع به تغییر کرد. در آن زمان مشخص شد نهتنها حکومت ایران سقوط نخواهد کرد، بلکه تنگه هرمز را نیز بازگشایی نخواهد کرد.
به گفته بدر سیف، استادیار تاریخ در دانشگاه کویت، در ماههای پس از آن، بیثباتی در مواضع آقای ترامپ کشورهای خلیج فارس را نگران کرده است.
او با اشاره به یادداشت تفاهم ماه ژوئن میان ایران و آمریکا، گفت: «حتی پیش از این رفتوبرگشتهای ترامپ هم راهبرد روشنی وجود نداشت.»
آقای سیف افزود: «آن یادداشت تفاهم یک شوخی بود.»
به گفته او، این توافق به مهمترین نگرانیهای کشورهای خلیج فارس، از جمله زرادخانه موشکهای بالستیک ایران و حمایت تهران از نیروهای نیابتی، نپرداخته بود.
آقای سیف گفت: «آن شروط مورد پسند ما نبود و به همین دلیل هم خیلی زود از بین رفت.»
از سوی دیگر، برخی از نمایندگان جناحهای تندرو در ایران خواهان برخورد مستقیم جمهوری اسلامی با کشورهای عرب خلیج فارس شدهاند.
امیرحسین ثابتی، نماینده مجلس شورای اسلامی شامگاه شنبه گفت: «من معتقد هستم که علاوه بر سران اسرائیل و آمریکا، تکتک کشورهای عربی، از آل خلیفه تا آل نهیان، تا آل سعود، که در حاشیه خلیج فارس هستند و پایگاه نظامی آمریکا را میزبانی کردند، باید در هدف انتقام ما باشند.»
او مدعی شد که نیروهای آمریکایی و اسرائیلی در عملیات حمله به علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی که به کشتهشدن او انجامید، از پایگاههای کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس استفاده کردند و گفت: «[آمریکا و اسرائيل] آمدند با کمک همین کشورها ترور کردند. ما هم حداقل باید همین کار را بکنیم.»
عملا جایگزینی وجود ندارد
به گزارش واشنگتنپست، بهرغم نارضایتیها، کشورهای عرب در حال حاضر جایگزین عملی و فوری برای شراکتهای امنیتی چنددههای خود با آمریکا در اختیار ندارند. به گفته یک مقام کشورهای حاشیه خلیج فارس، با ادامه درگیری، تنها انتخاب آنها تقویت اتحاد با واشنگتن است.
او گفت: «هر کاری هم که بکنیم، نمیتوانیم به ایالات متحده نه بگوییم.»
داگلاس سیلیمن، سفیر آمریکا در کویت و عراق در دوران ریاستجمهوری باراک اوباما و دونالد ترامپ، گفت که در سفر اخیر خود به منطقه، شاهد نارضایتی از واشنگتن بوده است. اما به گفته او، در هفتههای اخیر خشم از تهران نیز به دلیل ادامه حملات به زیرساختها و خودداری از بازگشایی تنگه هرمز رو به افزایش است.
آقای سیلیمن فضای حاکم بر منطقه را «نوعی تناقض عجیب میان خشم از آمریکا به دلیل آغاز جنگ و در عین حال وابستگی به ایالات متحده» برای تجهیزات، مهمات و اطلاعات توصیف کرد.
بیثباتی و افزایش فشار اقتصادی بر کشورهای حاشیه خلیج فارس
به گزارش واشنگتنپست، در صورت ادامه درگیریها، فشار اقتصادی بر کشورهای حاشیه افزایش خواهد یافت. اگرچه در تابستان با توجه به دمای بالای هوا گردشگری و فعالیتها در منطقه کاهش مییابد، اما با فرارسیدن پاییز و کاهش دما، این فعالیتها دوباره از سر گرفته میشود. با این حال، با توجه به درگیریها، برگزاری کنفرانسها، نشستها، جشنوارهها و مسابقات اتومبیلرانی که تقویم منطقه را همهساله از اکتبر تا دسامبر پر میکرد، امسال در هالهای از ابهام قرار گرفته است.
برگزاری دهمین دوره رویداد سالانه «موسسه ابتکار سرمایهگذاری آینده» عربستان سعودی، موسوم به «داووس صحرا» میتواند یکی از نخستین محکها برای مشخص شدن این موضوع باشد که آیا مقامات ارشد و مدیران شرکتهای بزرگ حاضر خواهند بود به منطقه سفر کنند یا خیر.
یک دیپلمات غربی گفت که برگزارکنندگان با توجه به ادامه ناامنی در منطقه «ممکن است کمی موضوع رویداد را تغییر دهند.» او با این حال افزود: «به تعویق انداختن آن پیام اشتباهی ارسال خواهد کرد.»
ایران همچنان پهپادها و موشکهایی به سوی کویت پرتاب میکند، اما به گفته آقای سیف، زندگی در پایتخت این کشور عمدتا به حالت عادی بازگشته است. او با اشاره به حمله عراق به کویت در سال ۱۹۹۰ که به جنگ خلیج فارس منجر شد، گفت: «ما شرایط بدتری را پشت سر گذاشتهایم. اشغال را پشت سر گذاشتیم. از پس این هم برمیآییم.»
محدودیتهای امنیتی شدیدی که در مراحل ابتدایی جنگ برقرار شده بود، تا حد زیادی برداشته شده است. کسبوکارها باز هستند، ترافیک به خیابانهای شهر بازگشته و آقای سیف نیز تدریس حضوری خود را از سر گرفته است. با این حال، به گفته او، این درگیری نباید مدت بیشتری ادامه پیدا کند.
او گفت: «طبیعتا خواهان پایان سریع جنگ هستیم. جنگ خلیج فارس بسیار سرراستتر از وضعیت امروز بود.»