اکسیوس در گزارشی مدعی شده که در اواسط جنگ، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا از طریق مقامهای اقلیم کردستان عراق، با احمد وحیدی، فرمانده جدید سپاه پاسداران پیامهایی را رد و بدل کرده است.
مقامهای دولت دونالد ترامپ در ماه مه و در میانه تلاشها برای رسیدن به توافقی با ایران، به این نتیجه رسیده بودند که مشخص نیست مذاکرهکنندگان ایرانی تا چه اندازه اختیار تصمیمگیری دارند و آیا مواضع آنها مورد تایید فرماندهان سپاه پاسداران است یا نه. به گزارش اکسیوس، همین تردید باعث شد واشنگتن مسیری جداگانه برای تماس مستقیم با رهبری سپاه ایجاد کند و از نچیروان بارزانی، رئیس اقلیم کردستان عراق، برای انتقال پیام استفاده کند.
آگهی
آگهی
اکسیوس میگوید این اطلاعات را از سه منبع که مستقیما در جریان ماجرا بودهاند به دست آورده و جزئیات این تماسها پیش از این منتشر نشده بود.
آمریکا و ایران در آن مقطع در نهایت به یک یادداشت تفاهم رسیدند، اما این توافق مدت زیادی دوام نیاورد و بهسرعت فروپاشید.
تردید واشنگتن درباره اختیار مذاکرهکنندگان ایرانی
جنگ با ایران ساختار قدرت در جمهوری اسلامی را نیز تغییر داده بود. کشته شدن علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، و شماری از مقامهای ارشد سیاسی و سپس ۴۰ روز درگیری، به گفته اکسیوس نفوذ سپاه پاسداران را بر تصمیمگیریهای امنیتی و سیاست خارجی افزایش داد.
ابهام درباره وضعیت جسمانی مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، در هفتههای نخست جنگ و غیبت او از انظار عمومی نیز باعث شده بود فرماندهان سپاه نقش پررنگتری پیدا کنند.
پس از آتشبس هشتم آوریل و نشست اسلامآباد که چند روز بعد برگزار شد، ایران و آمریکا مذاکراتی را برای پایان دادن به جنگ آغاز کردند.
اوایل ماه مه، کاخ سفید تصور میکرد دو طرف به توافق نزدیک شدهاند، اما ایران بیش از ۱۰ روز پاسخ خود را به تعویق انداخت. در همین زمان، مذاکرهکنندگان آمریکایی به این جمعبندی نزدیک شدند که محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، و عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، احتمالا اختیار نهایی برای توافق را ندارند و تصمیمهای آنها ممکن است از سوی سپاه رد شود.
تماس تولسی گبرد با نچیروان بارزانی
در حدود روز دهم مه، تولسی گبرد، مدیر وقت اطلاعات ملی آمریکا، با نچیروان بارزانی تماس گرفت.
دو منبع مطلع از این تماس به اکسیوس گفتهاند تولسی گبرد به نچیروان بارزانی گفت دولت آمریکا تصور میکند او میتواند به آنها برای برقراری ارتباط با احمد وحیدی، فرمانده سپاه پاسداران، کمک کند.
نچیروان بارزانی در دوران جنگ ایران و عراق مدتی در ایران زندگی کرده و در دانشگاه تهران تحصیل کرده است. او فارسی را روان صحبت میکند و به گفته یکی از منابع اکسیوس، با شماری از مقامهای ارشد جمهوری اسلامی و فرماندهان سپاه روابط شخصی دارد.
برت مکگرک، که در دولت چهار رئیسجمهوری آمریکا به عنوان مشاور خاورمیانه فعالیت کرده، درباره بارزانی گفته است: «نچیروان بارزانی فردی عملگرا و حلکننده مشکلات است. در سراسر منطقه برای او احترام قائلاند. تقریبا همه را هم در تهران میشناسد و هم در واشنگتن. وقتی در شرایط دشوار قرار میگیرید، به چنین کسی زنگ میزنید.»
به گفته یکی از منابع، تولسی گبرد به نچیروان بارزانی گفته بود این تماس با تایید دونالد ترامپ و جیدی ونس، معاون او انجام میشود.
کاخ سفید میخواست بداند احمد وحیدی و فرماندهان سپاه از مواضعی که قالیباف و عراقچی در مذاکرات مطرح میکنند حمایت میکنند یا خواستهها و پیشنهادهای دیگری دارند. به گفته منابع اکسیوس، میانجیها در آن زمان راه مستقیمی برای تماس با وحیدی و روشن کردن این موضوع نداشتند.
تماس محرمانه بارزانی با فرمانده سپاه
بنا به گزارش اکسیوس نچیروان بارزانی درخواست تولسی گبرد را پذیرفت و از طریق ارتباطات خود با سپاه پیغام داد که پیامی از دولت ترامپ دارد، اما تاکید کرد که میخواهد مستقیما با احمد وحیدی صحبت کند.
طرف ایرانی با این درخواست موافقت کرد.
روز ۱۴ مه، یکی از مقامهای سپاه با یک تلفن رمزگذاریشده به دفتر بارزانی در اربیل رفت تا امکان برقراری تماس امن فراهم شود.
نچیروان بارزانی در این تماس از وحیدی پرسید آیا مواضع او با مذاکرهکنندگان ایرانی هماهنگ است یا نه.
به گفته یک منبع که مستقیما در جریان این گفتگو بوده، وحیدی پاسخ داد: «من کاملا از آنها حمایت میکنم و این موضع سپاه هم هست. ترجیح ما این است که این بحران از طریق مذاکره حل شود.»
سه منبع، از جمله یک مقام کاخ سفید، به اکسیوس گفتهاند نچیروان بارزانی بلافاصله پس از این تماس با تولسی گبرد صحبت کرد و پاسخ طرف ایرانی را به او منتقل کرد. تولسی گبرد نیز کاخ سفید را در جریان قرار داد.
پیشنهاد مذاکرات محرمانه در اربیل
پس از دریافت این پاسخ، دولت ترامپ پیشنهاد دیگری را از همان مسیر مطرح کرد: برگزاری مذاکرات محرمانه میان مقامهای ارشد ایران و آمریکا در اربیل.
نچیروان بارزانی بار دیگر با طرف ایرانی تماس گرفت و پیشنهاد واشنگتن را منتقل کرد.
به گفته یکی از منابع، ایران این پیشنهاد را بهطور کامل رد نکرد، اما درباره امنیت هیات مذاکرهکننده نگران بود. مقامهای ایرانی معتقد بودند دستگاه اطلاعاتی اسرائیل در اقلیم کردستان عراق عوامل زیادی دارد و احتمال میدادند اعضای هیات ایرانی در اربیل یا در مسیر رفتوبرگشت هدف ترور قرار بگیرند.
در نهایت، این نشست محرمانه هیچگاه برگزار نشد.
ادامه پیامرسانی پاکستان و قطر بدون پیشرفت جدی
پاکستان و قطر همچنان میان ایران و آمریکا پیام ردوبدل میکنند، اما به گفته منابع منطقهای که در جریان مذاکرات هستند، این تماسها تاکنون پیشرفت مهمی به همراه نداشته است.
برخی از این منابع معتقدند مقامهای پاکستانی تصویری خوشبینانهتر از وضعیت واقعی مذاکرات ارائه میکنند تا شاید با ایجاد این تصور که روند دیپلماتیک در حال پیشرفت است، بتوانند بنبست فعلی را بشکنند.
اکسیوس همچنین به نقل از یک منبع مطلع گزارش داده که نچیروان بارزانی اخیرا بار دیگر به کاخ سفید پیام داده و برای کمک به ازسرگیری مذاکرات ایران و آمریکا اعلام آمادگی کرده است.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
با این حال، برت مکگرک میگوید مسئله اصلی انتخاب میانجی نیست. به گفته او، مشکل اصلی سیاست ایران در قبال تنگه هرمز است؛ سیاستی که به اعتقاد او «بعید است به این زودی تغییر کند».