به گزارش نیویورکتایمز به نقل از مقامات پیشین و کنونی آمریکایی، همزمان با مذاکرات ایران و آمریکا برای دستیابی به تفاهمنامه پایان درگیری در بهار امسال، مقامات آمریکایی بر این باور بودند که اسرائیل ممکن است با تلاش برای ترور عباس عراقچی و محمدباقر قالیباف، مذاکرات را نابود کند.
کشتن رهبران ارشد ایران از آغاز جنگ بخشی از راهبرد اسرائیل بود. اما نگرانیهای آمریکا درباره هدف قرار گرفتن عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی در جریان مذاکرات حساس آتشبس که از ماه آوریل آغاز شد، بهشدت افزایش یافت.
آگهی
آگهی
به گفته مقامات آمریکایی، ایالات متحده که بیم داشت تلاش اسرائیل برای ترور این دو نفر مذاکرات را نابود کند، حتی تا آنجا پیش رفت که از کشورهای دیگر منطقه خواست به ایران درباره احتمال هدف قرار گرفتن این دو مقام از سوی اسرائیل هشدار دهند.
مقامات آمریکایی اذعان کردند، با توجه به این که اسرائیل برای سرنگونی حکومت ایران مصمم بود، عباس عراقچی و محمدباقر قالیباف، بهعنوان مقامات ارشد حکومت ایران، میتوانستند در زمان جنگ از نظر اسرائیل اهداف مشروع تلقی شوند. اما پس از آغاز جدی مذاکرات از ماه آوریل، مقامات آمریکایی معتقد بودند هرگونه تلاش برای کشتن رهبران ایران، به مذاکرات پایان خواهد داد و بار دیگر به درگیریها دامن خواهد زد.
جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران روز ۲۸ فوریه با حمله اسرائیل به بیت رهبری آغاز شد. علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی به همراه چند مقام ارشد دیگر رژیم ایران در این حمله که تا حدی بر اساس اطلاعات آمریکا صورت گرفت، کشته شد.
در حالی که حملات آمریکا بیشتر بر نیروی دریایی و موشکهای ایران متمرکز بود، اسرائیل در مرحله نخست جنگ، هدف قرار دادن رهبری را در اولویت قرار داد و قصد داشت تا جای ممکن شمار بیشتری از مقامات بلندپایه جمهوری اسلامی را بکشد.
این راهبرد مقاماتی چون علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و کمال خرازی، وزیر خارجه پیشین و مشاور علی خامنهای، را که احتمال میرفت عملگراتر باشند، هم شامل میشد. این در حالی است که دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا امیدوار بود بتواند با آنها مذاکره کند. به گزارش نیویورکتایمز، هر دو نفر در مذاکرات با آمریکا نقش داشتند.
اختلاف میان اهداف آمریکا و اسرائیل در جنگ
سوءظنهای دولت آقای ترامپ درباره طرح احتمالی اسرائیل برای ترور دو مذاکرهکننده ارشد ایران نشان میدهد که اهداف جنگی آمریکا و اسرائیل، که در آغاز جنگ بسیار به هم نزدیک بود، بهسرعت و بهشکلی بنیادین از یکدیگر فاصله گرفت و در حالی که آمریکا به دنبال دستیابی به توافق صلح بود، اسرائیل از آغاز مذاکرات در ماه آوریل نسبت به چنین توافقی بدبین بود.
آتشبس دو هفتهای اولیه در ماه آوریل حاصل شد و مقامات اسرائیلی با اکراه از آن حمایت کردند. همزمان افکار عمومی در اسرائیل نگران بودند که ایالات متحده زودتر از موعد به جنگ با ایران پایان دهد. جمهوری اسلامی نه تنها سرنگون نشد، بلکه حتی تندروتر شد و سپاه پاسداران نیز به تنهایی کنترل خود بر کشور را تثبیت کرد.
عباس عراقچی و محمدباقر قالیباف چهرههای کلیدی جمهوری اسلامی در مذاکرات با کشورهای منطقه و آمریکا برای دستیابی به آتشبس بودهاند. ایالات متحده و ایران در ماه ژوئن به توافق چارچوبی دست یافتند که هدف آن بازگشایی تنگه هرمز و ترسیم خطوط کلی مذاکرات بعدی درباره برنامه هستهای تهران بود.
مقامات و تحلیلگران اسرائیلی این توافق اولیه را فاجعهبار دانستند، زیرا اهداف اسرائیل از جنگ، از جمله تغییر رژیم در ایران، نابودی نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی و وارد کردن آسیب جدی به برنامه موشکی ایران را محقق نکرده بود. مقامات اسرائیلی همچنین نگران بودند که این توافق میلیاردها دلار در اختیار ایران قرار دهد و به تهران امکان دهد، بیآنکه جاهطلبیهای هستهایاش بهطور معناداری محدود شود، بهسرعت خود را بازسازی کند.
یک مقام آمریکایی در پاسخ به پرسش نیویورکتایمز درباره برنامههای اسرائیل و هشدار به ایران، گفت که مذاکرات میان هیاتهای آمریکایی و ایرانی ادامه دارد و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه و جرد کوشنر، داماد و مشاور آقای ترامپ دیدارهای سازندهای در قطر داشتهاند. این مقام گفت که آقای ترامپ میخواهد روند صلح «مسیر خود را طی کند.»
فهرست اهداف اسرائیل
والاستریت ژورنال در ماه مارس طی گزارشی اعلام کرد که اسرائیل نام عباس عراقچی و محمدباقر قالیباف را در فهرست اهداف خود قرار داده بود، اما به دلیل آغاز مذاکرات آمریکا و ایران، آنها را بهطور موقت از این فهرست خارج کرد.
به گفته یک مقام آمریکایی و یک مقام خاورمیانهای، دولت آقای ترامپ در همان زمان مطلع شد که دستکم آقای قالیباف در فهرست اهداف اسرائیل قرار دارد و از این کشور خواست که از هدف قرار دادن او خودداری کند.
به گفته سه مقام ارشد ایرانی، آقای قالیباف هم در جنگ ۱۲ روزه ژوئن ۲۰۲۵ و هم در جنگ اخیر تا آستانه مرگ پیش رفت؛ از جمله زمانی که اسرائیل نشست محرمانه مقامهای ارشد ایران را در پناهگاهی زیر یک کوه هدف قرار داد. به گفته این مقامها، قالیباف در هر دو حادثه از زیر آوار نجات یافت.
به گزارش نیویورکتایمز، ایران در جریان مذاکرات، اقدامات احتیاطی انجام داده است تا هدف قرار دادن مقاماتی ارشد برای اسرائیل دشوارتر شود.
آقای قالیباف قرار بود در ماه آوریل برای دیدار با جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا به اسلامآباد سفر کند، اما به گفته مقامات، مسئولان امنیتی ایران نگران بودند که اسرائیل با هدف خارج کردن مذاکرات از مسیر، از این فرصت برای ترور محمدباقر قالیباف یا عباس عراقچی استفاده کند.
به گفته این مقامات، ایرانیها از طریق میانجیهای پاکستانی و قطری از ایالات متحده تضمین خواستند که اسرائیل هیچ عملیات مخفیانهای را با هدف قرار دادن هیات ایرانی انجام نخواهد داد.
جنگندههای پاکستانی هواپیماهای حامل هیاتی متشکل از بیش از ۷۰ ایرانی را از مرز ایران تا اسلامآباد و پس از پایان نشست، در مسیر بازگشت همراهی کردند. اما در مسیر بازگشت به تهران، یک تهدید امنیتی اسرائیلی پدیدار شد.
به گفته دو مقام، نیروهای امنیتی ایران به هواپیمای حامل آقای قالیباف در مسیر بازگشت به تهران اطلاع دادند که اطلاعاتی به دست آوردهاند مبنی بر اینکه اسرائیل قصد حمله به این هواپیما را دارد و دو جنگنده اسرائیلی از مرز غربی ایران، در نزدیکی عراق، وارد حریم هوایی کشور شدهاند.
مهدی محمدی، مشاور ارشد آقای قالیباف که او را در سفر به اسلامآباد همراهی میکرد، این روایت را در صفحه خود در شبکههای اجتماعی تایید کرد. به گفته آقای محمدی و آن دو مقام، هواپیما در شهر مشهد، نزدیکترین فرودگاه ایران به مرز پاکستان، فرود اضطراری کرد و هیات ایرانی سپس حدود هشت ساعت را از راه زمینی تا تهران طی کرد.