در روزهای اخیر برنامههای متعددی از شبکههای مختلف تلویزیون جمهوری اسلامی ایران با موضوع آموزش کار با سلاح برای شهروندان عادی پخش شده است.
مدیران صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران که بطور مستقیم تحت نظر رهبری فعالیت میکند، معتقدند چون کشور در شرایط جنگی بهسر میبرد، رسانه ملی آن نیز باید آرایش جنگی پیدا کند.
آگهی
آگهی
آنها آموزشهای نظامی در برنامهها را نهتنها در راستای کمک به آمادگیها برای رزم بلکه اقدامی تربیتی، فرهنگی و آموزشی برای آموزش مخاطبانشان با مفاهیم جهاد، مقاومت و دفاع میدانند.
در برنامههایی که تاکنون از شبکههای مختلف تلویزیون پخش شده، نحوه کار با انواع اسلحهها از جمله کلاشینکف، تیربار پیکا (PK)، تک تیرانداز «دراگانوف»، وینچستر همچنین «آرپیجی ۷» آموزش داده شده، باز و بسته کردن سلاح و حتی شلیک با آن در استودیو به نمایش گذاشته شد.
در یکی از این برنامهها مجری به پرچم امارات عربی متحده شلیک کرد و در برنامهای دیگر، شلیک به پیشانی دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمريکا و بنیامین نتانیاهو، نخستوزير اسرائیل به نمایش گذاشته شد.
صدا و سیما حتی تصاویری از آموزش نظامی در مساجد شهرهای مختلف از جمله اهواز، کرمان، شیراز و زاهدان نیز پخش شده است.
در این تصاویر ادعا میشود که همه اعضای خانوادهها از زن و مرد و کودک گرفته، بطور داوطلبانه و خودجوش به مساجد آمدهاند تا نحوه کار با اسلحهها را برای مبارزه با آمریکا و اسرائیل بیاموزند.
در برخی برنامههای تلویزیونی، مجریان نیز از زن و مرد «سلاح در دست» ظاهر میشوند.
دفاع صدا و سیما از «جنگی شدن» فضای برنامهها
این برنامهها که در شبکههای مختلف تلویزیونی تکرار شده، انتقادات بسیاری را در پی داشته است. با این وجود محسن برمهانی، معاون صدا و سیما از این اقدام دفاع و اعلام کرده است: «در شرایط جنگی و در کشوری که همزمان با تمام قدرتها و ظلمها در دنیا درگیر مبارزه است، طبیعی است رسانه ملی نیز آرایش جنگی پیدا کند.»
او در گفتگو با خبرگزاری تسنیم، افزود که در شرایط جنگی «آشنایی با سلاح» تنها نماد آمادگی برای رزم نیست، بلکه جنبهای تربیتی، فرهنگی و آموزشی دارد.
برمهانی گفت: «رسانه ملی نمیتواند نسبت به این موضوع بیتفاوت باشد و حضور مجریان با سلاح در برنامهها، یادآوری این آموزهها به مردم است.»
از «اردوهای نظامی ویژه کودکان» تا کیوسکهای آموزش نظامی در سطح شهر
به نظر میرسد آنچه امروز در ایران در قاب تلویزیون دیده میشود، تنها یک نمایش تبلیغاتی نباشد بلکه بخشی از پروژهای بزرگتر برای «عادیسازی نظامیگری» در فضای عمومی و وارد کردن خانوادهها به گفتمان «دفاع ایدئولوژیک» جمهوری اسلامی باشد.
نگرانی اصلی زمانی آغاز میشود که کودکان و نوجوانان نیز وارد این پروژه تبلیغاتی میشوند. وبسایت حقوق بشری «هرانا» از ویژه برنامههای تابستانی «آموزش نظامی کودکان» خبر داده که از سوی برخی پایگاههای تحت نظارت سازمان بسیج برنامهریزی شده است؛ آنهم برای کودکانی که به لحاظ سنی اغلب دانش آموزان مقطع سوم دبستان تا هشتم متوسطه هستند.
قرار است این کودکان، علاوه بر شرکت در دورههای تئوری نظامی و تماشای فیلمهای جنگی، برای طی کردن دورههای عملی نظامی، به میدان تیر منتقل شوند.
خبرگزاری «سیانان» نیز در گزارشی از برپایی کیوسکهایی مملو از اسلحه در سطح شهر تهران مینویسد که به غیرنظامیان چگونگی استفاده از اسلحه از جمله تفنگ تهاجمی AK-47 را آموزش میدهد.
پیش از این نیز تصاویر منتشر شده در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل عیله ایران، از حضور کودکان مسلح در ایستهای بازرسی وابسته به بسیج و سپاه پاسداران حکایت داشتند.
در ماه مارس رحیم نادعلی، معاون بخش فرهنگی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در تهران، در جریان یک برنامه تلویزیونی اعلام کرد که کودکان از سن ۱۲ سال میتوانند به مساجد مراجعه و در برنامه ای که «رزمندگان مدافع وطن» نام دارد ثبت نام کنند تا از آنها برای فعالیتهایی مانند گشتهای اطلاعاتی و عملیاتی استفاده کنند.
استفاده تبلیغاتی از زنان مسلح بخش دیگری از این پروژه رسانهای این روزهای جمهوری اسلامی است. در تصاویر منتشرشده در رسانههای حکومتی و شبکههای اجتماعی، زنانی با چادر و اسلحه در کنار نیروهای بسیج دیده میشوند و در کنار آن بار دیگر برای ادبیاتی مانند «دفاع مقدس» و «مقاومت» تبلیغ میشود.
تحلیلگران رسانه معتقدند جمهوری اسلامی با استفاده از تلویزیون و ساختارهای تبلیغاتی وابسته به سپاه، در حال بازتعریف نقش زنان و کودکان در ساختار امنیتی کشور است؛ فرآیندی که میتواند مرز میان جامعه مدنی و ساختار نظامی را از بین ببرد. پژوهشهای دانشگاهی درباره برنامههای کودک در تلویزیون ایران نیز نشان دادهاند که رسانه رسمی جمهوری اسلامی سالهاست مفاهیم جنسیتی و ایدئولوژیک را بهصورت هدفمند در برنامههای کودکان بازتولید میکند.
در سطح بینالمللی، استفاده از کودکان در فعالیتهای شبهنظامی میتواند ناقض تعهدات ایران ذیل «کنوانسیون حقوق کودک» و پروتکلهای مرتبط با منع بهکارگیری کودکان در منازعات مسلحانه باشد. سازمانهای حقوق بشری نیز بارها نسبت به نظامیسازی کودکان در ایران هشدار دادهاند و برخی کارشناسان این روند را نوعی «عادیسازی کودکسرباز» در پوشش برنامههای فرهنگی و تلویزیونی میدانند.
به این ترتیب به نظر میرسد آنچه از تلویزیون جمهوری اسلامی پخش میشود، تلاشی برای ساختن نسلی است که حضور سلاح در زندگی روزمره را طبیعی بداند. با نمایش زنان و کودکان غیرنظامی با اسلحه، مرز میان آموزش، تبلیغات و بسیج ایدئولوژیک بهتدریج از بین میرود و این روند میتواند پیامدهای عمیقی برای جامعه ایران و نسلهای آینده داشته باشد.
در گزارش «سیانان» تاکید شده است که این اقدامات مورد قبول همه ایرانیان نیست و در کنار حامیان انقلاب، دستکم دو گروه دیگر نیز جامعه ایران را تشکیل میدهند: آنهایی که خواهان صلح هستند، و آنهایی که بشدت خواهان تغییر ایران و تبدیل آن به کشوری هستند تا فرزندانشان آینده بهتری داشته باشند.
با این وجود، این خبرگزاری نیز اذعان دارد که با توجه به تنش فزاینده در فضای جمهوری اسلامی و قرار گرفتن کشور در آستانه جنگی دیگر، همه پیامها به جز پیامهای رسمی تندروها، نادیده گرفته میشوند.