در پی گزارشهای رسمی از خسارتهای گسترده به زیرساختهای درمانی، بهداشتی و پژوهشی ایران در جریان حملات مشترک اخیر آمریکا و اسرائیل، گروهی از پژوهشگران بینالمللی در نامهای در مجله معتبر پزشکی لانست، نسبت به پیامدهای منطقهای این حملات هشدار دادند.
این پژوهشگران تاکید کردند که آسیب واردشده به انستیتو پاستور ایران تنها یک خسارت ملی نیست، بلکه میتواند تهدیدی جدی برای امنیت سلامت عمومی در سطح منطقه ایجاد کند.
آگهی
آگهی
این نامه به قلم پژوهشگران ایرانی و بینالمللی از مراکز دانشگاهی بلژیک و نیوزیلند، با تمرکز بر وضعیت بحرانی انستیتو پاستور ایران منتشر شده است.
نویسندگان شامل محمودرضا پورکریم، محمد برزگر، فیلیپ لمی، سیمون دلیکور و مارک فان رانست، با اشاره به حملات هوایی اواخر مارس ۲۰۲۶ به انستیتو پاستور ایران، اعلام کردند که این موسسه «آسیب قابل توجهی» دیده و بر اساس تایید سازمان بهداشت جهانی، دیگر عملیاتی نیست و در حال حاضر توان ارائه خدمات سلامت را ندارد.
خسارت ۳ هزار میلیارد تومانی و زمانبر بودن تجهیز دوباره
همزمان، مقامهای وزارت بهداشت ایران نیز جزئیات تازهای از میزان خسارتها ارائه کردهاند. علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت ایران روز سهشنبه ۱۳ مه (۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵) اعلام کرد که در جریان جنگ اخیر «دستکم ۲۴۵ مرکز بهداشتی و درمانی» آسیب دیدهاند.
آقای رئیسی گفت: «بخشهایی از مجموعه انستیتو پاستور آسیب دیده، اما اجازه ندادیم روند خدمات متوقف شود. برخی آزمایشگاهها و بخشها به مکانهای دیگر منتقل شدهاند و همکاران ما همچنان در حال ارائه خدمات هستند. البته بخشی از تجهیزات و دستگاهها آسیب دیدهاند و تامین دوباره آنها زمانبر است. همچنین خطوط تولید واکسن نیازمند بازسازی و زمان کافی هستند.»
همچنین محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت ایران نیز پیشتر در تاریخ یکم اردیبهشت با اشاره به ابعاد خسارتها گفته بود که هزینه بازسازی برخی مراکز بسیار سنگین است و برای نمونه «انستیتو پاستور حداقل ۳ هزار میلیارد تومان آسیب دیده است»؛ رقمی که شامل خسارت به ساختمانها، تجهیزات آزمایشگاهی و زیرساختهای تحقیقاتی عنوان شده است.
هشدار پژوهشگران درباره تبعات فراملی در خصوص بیماریهای فصلی و منطقهای
این پژوهشگران در نامه خود بر جایگاه تاریخی انستیتو پاستور ایران تاکید کرده و نوشتهاند که این موسسه طی بیش از یک قرن فعالیت، یکی از ارکان اصلی نظام سلامت کشور و منطقه بوده است. به گفته آنان، این مرکز «در حوزههای تولید و توسعه واکسن، خدمات مرجع ملی آزمایشگاهی، تشخیص بیماریهای عفونی و پایش ژنومی عوامل بیماریزا نقش کلیدی ایفا کرده و در مقابله با بیماریهایی چون کووید-۱۹، وبا، هاری، سرخک، سل، ایدز و هپاتیتهای ویروسی» از مراکز محوری منطقه محسوب میشود.
نویسندگان صراحتا هشدار دادند که «از دست رفتن این موسسه صرفا نمادین نیست؛ بلکه تهدیدی واقعی، فوری و خطرناک برای سلامت عمومی است.»
این پژوهشگران در سال ۲۰۱۸ نیز در همین مجله پزشکی، نسبت به اثر تحریمهای آمریکا بر برنامه ریشهکنی هپاتیت ویروسی ایران هشدار داده بودند. به گفته آنان، این برنامه به واکسنهای تولید داخل و داروهای وارداتی حیاتی وابسته بوده و در دوره همهگیری کرونا نیز تحریمها دسترسی ایران به امکانات پایش ژنومی و منابع ضروری برای آمادگی و پاسخدهی انستیتو پاستور را محدود کرده بود.
در این نامه به نقل از همکاران ایرانی این گروه آمده است که اگرچه در جریان حملات اخیر هیچیک از کارکنان این مرکز آسیب جسمی ندیدهاند، اما «آزمایشگاههای مرجع حیاتی از جمله مراکز مرتبط با پایش ژنومی، هاری، ایدز، هپاتیتهای ویروسی و بیماریهای منتقله از ناقلین بهطور کامل از بین رفتهاند.»
نویسندگان هشدار دادهاند که «بدون این زیرساختهای کلیدی، شیوع بیماریهای فصلی و منطقهای ممکن است دیگر پاسخ سریع و مؤثر بهداشت عمومی دریافت نکنند.»
در پایان نامه، این پژوهشگران از جامعه جهانی سلامت خواستند تمامی ظرفیت خود را برای حفاظت از زیرساختهای درمانی و بازسازی کامل توانمندیهای آزمایشگاهی، تشخیصی، نظارتی و تولید واکسن انستیتو پاستور ایران به کار گیرند.
به باور نویسندگان، آسیب به انستیتو پاستور ایران تنها یک مسئله داخلی برای ایران نیست، بلکه «میتواند امنیت سلامت منطقه را نیز با مخاطره» روبهرو سازد.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
شبکه جهانی موسسات پاستور نیز پیشتر به طور جداگانه در خصوص تبعات ملی و منطقهای آسیب به انستیتو پاستور ایران هشدار داده بود.
ماریو موریرا، رئیس شبکه پاستور، در بیانیهای به تاریخ ۱۰ آوریل ۲۰۲۶ اعلام کرد: «گزارشهای مربوط به آسیب به انستیتو پاستور ایران عمیا نگرانکننده است. این موسسه نقشی مهم در حمایت از سلامت جمعیت ایران و منطقه ایفا میکند و اختلال در این ظرفیتها میتواند تشخیص، پایش و پاسخ به تهدیدات جاری و نوظهور را تحت تأثیر قرار دهد و پیامدهایی فراتر از مرزهای ملی داشته باشد.»
برای مطالعه متن اصلی نامه پژوهشگران بینالمللی که در تاریخ هشتم مه در مجله لانست منتشر شده است میتوانید به این صفحه مراجعه کنید.