«مریخنورد کنجکاوی» ناسا مجموعهای شگفتانگیز از مولکولهای آلی را در مریخ شناسایی کرده است؛ از جمله ترکیباتی که در فرایندهای شکلگیری حیات نقش دارند. برخی از این مولکولها که احتمالا میلیاردها سال قدمت دارند در سنگهای باستانی غنی از رس کشف شدهاند.
در میان این یافتهها مولکولی دیده شده که شباهتی به اجزای سازنده دیانای دارد؛ کشفی که پرسشهای تازهای درباره گذشته مریخ مطرح میکند. هرچند این نتایج هنوز به معنای کشف حیات نیست اما نشان میدهد مریخ در گذشته شاید بیش از آنچه فکر میکردیم، ظرفیت شکلگیری حیات را داشته است.
آگهی
آگهی
این یافتهها حاصل یک آزمایش شیمیایی است که برای نخستینبار مستقیما روی سیارهای غیر از زمین انجام شده است. نتایج این تحقیقات نشان میدهد سطح مریخ توانایی حفظ مولکولهایی را دارد که میتوانند نشانههایی بالقوه از حیات باستانی باشند. با این حال این آزمایش نمیتواند مشخص کند که این ترکیبات آلی از حیات گذشته در مریخ سرچشمه گرفتهاند یا نتیجه فرایندهای طبیعی زمینشناسی هستند یا از طریق برخورد شهابسنگها به این سیاره رسیدهاند.
دانشمندان میگویند برای تایید قطعی وجود حیات در گذشته مریخ، لازم است نمونههایی از سنگهای این سیاره به زمین منتقل و با جزئیات بیشتری بررسی شوند.
تحقیقات جدید وجود ترکیباتی در مریخ که در فرایندهای شکلگیری حیات نقش دارند پرده برمیدارد
این پژوهش به سرپرستی ایمی ویلیامز، استاد علوم زمینشناسی در دانشگاه فلوریدا و عضو تیمهای علمی مریخنورد «کنجکاو» و مریخنورد «پرسویرنس» انجام شده است. کاوشگر «کنجکاوی» در سال ۲۰۱۲ به مریخ رسید تا بررسی کند آیا این سیاره در گذشته شرایط لازم برای شکلگیری حیات میکروبی را داشته است. کاوشگر «پرسویرنس» نیز که در سال ۲۰۲۱ بر روی این سیاره فرود آمد و بهطور ویژه به دنبال نشانههای مستقیم از حیات باستانی در این سیاره سرخ است.
ویلیامز میگوید: «ما معتقدیم با مواد آلی روبهرو هستیم که حدود ۳.۵ میلیارد سال در مریخ حفظ شدهاند. وجود چنین شواهدی بسیار ارزشمند است چون به ما کمک میکند قابلیت زیستپذیری یک محیط را ارزیابی کنیم. و اگر بخواهیم در جستوجوی نشانههای حیات در قالب کربن آلی حفظشده باشد، این یافته نشان میدهد چنین چیزی امکانپذیر است.»
نتایج این تحقیق در ۲۱ آوریل در نشریه علمی «نیچر کامیونیکیشنز» منتشر شده است.
یکی از یافتههای مهم، کشف مولکولی شبیه دیانای است
بیش از ۲۰ ترکیب شیمیایی مختلف در این پژوهش شناسایی شده است. در میان آنها مولکولی حاوی نیتروژن دیده شد که ساختاری مشابه ترکیبات دخیل در ساخت دیانای دارد؛ چیزی که پیش از این هرگز در مریخ مشاهده نشده بود. همچنین مولکولی به نام «بنزوتیوفن» شناسایی شد که ترکیبی بزرگ و حاوی گوگرد با ساختاری حلقهای است که معمولا از طریق شهابسنگها به سیارات منتقل میشود.
ویلیامز در اینباره میگوید: «موادی که با شهابسنگها به مریخ رسیدهاند، همان موادی هستند که به زمین هم آمدهاند و احتمالا در فراهم شدن مواد اولیه حیات روی سیاره ما نقش داشتهاند.»
دهانه «گیل» و کانیهای رسی به حفظ این مواد کمک کردهاند
کاوشگر «کنجکاوی» در اوت ۲۰۱۲ در دهانه «گیل» در مریخ فرود آمد؛ جایی که دانشمندان میگویند زمانی یک دریاچه در آنجا وجود داشته است.
این تحقیق در سال ۲۰۲۰ در منطقهای به نام «گلن توریدون» انجام شد؛ جایی که سنگهای آن از نوع رسی هستند و در گذشته در حضور آب شکل گرفتهاند. این سنگها میتوانند مواد آلی را در خود نگه دارند، به همین دلیل برای چنین بررسیهایی بسیار مناسباند.
ابزار «تحلیل نمونه در مریخ» با استفاده از ماده شیمیایی «تیامایاچ» ترکیبات را بررسی میکند
بررسی این دادهها با استفاده از ابزاری به نام «تحلیل نمونه در مریخ» انجام شد؛ دستگاهی که نمونههای خاک و سنگ مریخ را بررسی میکند. جنیفر ایگنبرود، دانشمند ناسا و یکی از نویسندگان این پژوهش در هدایت این ابزار نقش دارد. این دستگاه تاکنون نقش مهمی در شناخت ترکیبات شیمیایی جو و امکان وجود شرایط مناسب برای حیات در مریخ داشته است.
در این پژوهش دانشمندان از مادهای شیمیایی به نام «تیامایاچ» استفاده کردند تا مولکولهای بزرگ آلی را به قطعات کوچکتر تجزیه کنند؛ قطعاتی که سپس توسط کاوشگر «کنجکاو» بررسی شدند. از آنجا که این کاوشگر تنها مقدار محدودی از این ماده را در اختیار دارد دانشمندان ناچار بودند با دقت زیاد محل نمونهبرداری و نحوه انجام آزمایش را انتخاب کنند.
موفقیت این روش حالا روی برنامههای آینده هم تاثیر گذاشته است. قرار است در ماموریتهایی مثل کاوشگر «روزالیند فرانکلین» در مریخ و ماموریت «دراگونفلای» به «تیتان» از آزمایشهای مشابه برای جستوجوی مواد آلی استفاده شود.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
ویلیامز میگوید: «اکنون میدانیم که ترکیبات آلی پیچیده و بزرگی در لایههای کمعمق زیرسطحی مریخ حفظ شدهاند. این موضوع امید زیادی ایجاد میکند که بتوان مواد آلی پیچیدهای یافت که شاید نشانههایی روشن از وجود حیات باشند.»