دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز یکشنبه اعلام کرد نیروی دریایی این کشور روند محاصره تنگه هرمز را آغاز خواهد کرد؛ اقدامی که پس از شکست مذاکرات فشرده با ایران برای پایان دادن به جنگ و در شرایطی که آتشبس دو هفتهای در وضعیت شکنندهای قرار دارد، تنشها را بهطور قابلتوجهی افزایش میدهد.
آقای ترامپ همچنین در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت آمریکا علیه هر کشتی در آبهای بینالمللی که به ایران عوارض پرداخت کرده باشد اقدام خواهد کرد و عملیات پاکسازی مینهایی را که به گفته او ایران در این تنگه کار گذاشته، آغاز میکند. تنگه هرمز یکی از گلوگاههای حیاتی انرژی جهان است که حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی انرژی از آن عبور میکند.
آگهی
آگهی
او گفت: «از همین لحظه، نیروی دریایی ایالات متحده، روند محاصره همه کشتیهایی را که قصد ورود یا خروج از تنگه هرمز دارند، آغاز خواهد کرد.»
آقای ترامپ افزود: «به نیروی دریایی دستور دادهام هر کشتی در آبهای بینالمللی را که به ایران عوارض پرداخت کرده، شناسایی و متوقف کند. هیچکس که عوارض غیرقانونی پرداخت کند، در دریاهای آزاد عبور امن نخواهد داشت.»
او همچنین هشدار داد: «هر ایرانی که به ما یا به کشتیهای غیرنظامی شلیک کند، بهشدت پاسخ داده خواهد شد.»
ترامپ در ادامه به شبکه فاکس نیوز گفت متحدان ناتو، که پیشتر بهدلیل عدم حمایت از جنگ مورد انتقاد او قرار گرفته بودند، اکنون تمایل دارند در عملیات مربوط به تنگه هرمز مشارکت کنند. با این حال، هنوز واکنش رسمی از سوی این متحدان منتشر نشده است.
آقای ترامپ تاکنون بارها اظهارات ضد و نقیضی در خصوص باز کردن تنگه هرمز و همچنین نقش آفرینی کشورهای دیگر در این زمینه مطرح کرده است. از عدم نیاز آمریکا به باز کردن این تنگه گرفته تا عدم نیاز آمریکا به کمک کشورهای دیگر برای باز کردن. در عین حال، رئیس جمهور ایالات متحده در همین مدت بارها تهدید کرده که به هر شکل ممکن هرمز را باز خواهد کرد و از کشورهای متحد آمریکا که در این امر حاضر به کمک به ایالات متحده نشدهاند، سخت حمله کرده است.
تبادل اتهام پس از شکست مذاکرات
آقای ترامپ همچنین گفت انتظار دارد ایران پس از مذاکرات اسلامآباد به میز مذاکره بازگردد و «تمام خواستههای آمریکا را بپذیرد.» او افزود تهدید پیشینش درباره نابودی تمدن ایران، در سوق دادن تهران به مذاکرات موثر بوده است.
در مقابل، هر دو طرف یکدیگر را مسئول شکست مذاکرات برای پایان دادن به شش هفته درگیری دانستند؛ درگیریهایی که هزاران کشته بر جای گذاشته، اقتصاد جهانی را دچار تلاطم کرده و باعث افزایش شدید قیمت نفت شده است.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا که ریاست هیات آمریکایی در مذاکرات اسلامآباد را برعهده داشت، گفت: «خبر بد این است که به توافق نرسیدیم و فکر میکنم این خبر برای ایران بسیار بدتر از آمریکاست.»
در سوی دیگر، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران که همراه با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، هدایت هیات ایرانی را برعهده داشت، آمریکا را به دلیل جلب نکردن اعتماد تهران مقصر دانست.
او گفت: «آمریکا منطق و اصول ایران را درک کرده و اکنون زمان آن است که تصمیم بگیرد آیا میتواند اعتماد ما را جلب کند یا نه.»
این مذاکرات که پس از اعلام آتشبس در هفته گذشته برگزار شد، نخستین دیدار مستقیم ایران و آمریکا در بیش از یک دهه و بالاترین سطح گفتوگوهای رو در رو از زمان انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷ بهشمار میرود.
آقای ونس گفت ایران شروط آمریکا، از جمله خودداری از ساخت سلاح هستهای را نپذیرفته است.
آقای ترامپ نیز تاکید کرد: «تنها یک نکته اهمیت دارد؛ ایران حاضر نیست از جاهطلبیهای هستهای خود دست بکشد.»
در مقابل، خبرگزاری تسنیم گزارش داد «خواستههای بیش از حد» آمریکا مانع دستیابی به توافق شده است. دیگر رسانههای ایرانی نیز اعلام کردند در برخی مسائل توافق حاصل شده، اما تنگه هرمز و برنامه هستهای ایران اصلیترین نقاط اختلاف باقی ماندهاند.
جزئیات تازه از مذاکرات و سناریوی نظامی آمریکا در خلیج فارس
آقای ترامپ در یک گفتوگوی تلویزیونی، فضای مذاکرات اسلامآباد را «مثبت و دوستانه» توصیف کرد، اما تاکید داشت که پافشاری تهران بر حفظ برنامه هستهای، مانع اصلی رسیدن به توافق بوده است. به گفته او، تیم آمریکایی در بسیاری از محورهای موردنظر خود پیشرفت کرده بود، اما اختلاف بر سر پرونده هستهای در نهایت گفتوگوها را متوقف کرد.
او بار دیگر تاکید کرد که مساله هستهای، محور اصلی سیاست واشنگتن در قبال ایران است و بدون حل آن، سایر توافقها ارزش عملی نخواهند داشت.
رئیسجمهور آمریکا همچنین از آغاز یک عملیات گسترده برای پاکسازی مینهای دریایی در تنگه هرمز خبر داد و گفت این اقدام با مشارکت برخی متحدان، از جمله بریتانیا، در حال انجام است. این در حالی است که پیشتر فرمان آغاز محاصره دریایی این گذرگاه استراتژیک را صادر کرده بود.
در همین راستا، او عبور دو ناوشکن پیشرفته آمریکایی از تنگه هرمز را نشانهای از برتری نظامی آمریکا دانست و مدعی شد این شناورها بدون واکنش نیروهای ایرانی از منطقه عبور کردهاند.
آقای ترامپ همچنین با اشاره به توانمندیهای نظامی ایالات متحده هشدار داد که سامانههای پیشرفته این کشور قادرند محل هرگونه شلیک را در مدت کوتاهی شناسایی و منهدم کنند.
فرماندهی مرکزی آمریکا نیز اعلام کرده ماموریت اصلی این نیروها، تامین امنیت کشتیرانی و پاکسازی مسیرهای دریایی از مینها است.
تهدیدهای جدید ترامپ؛ «ایران هیچ برگ برندهای ندارد»
ترامپ در ادامه اظهارات خود، با لحنی تندتر تاکید کرد که فشارهای نظامی و اقتصادی در نهایت ایران را به پذیرش شروط آمریکا وادار خواهد کرد.
او مدعی شد تهدیدهای قبلیاش نقش مهمی در کشاندن ایران به میز مذاکره داشته و افزود: «آنها بازخواهند گشت و هر آنچه میخواهیم به ما خواهند داد.»
رئیسجمهور آمریکا همچنین با طرح سناریوهای نظامی، گفت ایالات متحده قادر است در مدت بسیار کوتاهی زیرساختهای حیاتی ایران را هدف قرار دهد؛ از جمله بخش انرژی، شبکه برق و سایر مراکز کلیدی.
او در عین حال گفت تمایلی به اجرای چنین حملاتی ندارد، اما هشدار داد در صورت انجام، بازسازی این زیرساختها ممکن است سالها طول بکشد.
آقای ترامپ همچنین مدعی شد بخش عمده توان نظامی ایران در جریان جنگ اخیر از بین رفته و اهداف باقیمانده شامل زیرساختهای حیاتی و صنعتی است؛ موضوعی که به گفته او همچنان در محاسبات نظامی واشنگتن قرار دارد.
در همین حال، اسرائیل به حملات خود علیه نیروهای حزبالله در لبنان ادامه داده است. مقامهای اسرائیلی تاکید دارند این درگیریها بخشی از آتشبس میان ایران و آمریکا نیست، در حالی که تهران خواستار توقف آن شده است.
ارتش اسرائیل اعلام کرد مواضع پرتاب موشک حزبالله را هدف قرار داده و دود غلیظی در حومه جنوبی بیروت دیده شده است. همچنین در مناطق مرزی اسرائیل، آژیر خطر بهصدا درآمده است.
بر اساس گزارشها، ایران در مذاکرات خواستار کنترل تنگه هرمز، دریافت غرامت جنگی، برقراری آتشبس در سراسر منطقه و آزادسازی داراییهای بلوکهشده خود شده است. همچنین تهران بهدنبال دریافت عوارض عبور از این تنگه است.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
با وجود اختلافات، دادههای کشتیرانی نشان میدهد روز شنبه سه نفتکش بزرگ حامل نفت از تنگه هرمز عبور کردند؛ نخستین موارد خروج از خلیج فارس پس از اعلام آتشبس.