روزنامه «گاردین» در گزارشی تازه از افزایش نگرانکننده اعدامها در ایران خبر داده و نوشته است که همزمان با جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل، این روند بهطور قابلتوجهی از توجه افکار عمومی جهانی دور مانده است و اکنون به نظر میرسد حکومت، اطلاعات مربوط به کشته شدن صدها زندانی را پنهان میکند.
گاردین در گزارش خود به سرنوشت بازداشت شدگان اعتراضات در ایران و محکومان به اعدام در شرایط جنگ جاری و بیخبری طی حملات آمریکا و اسرائیل به ایران پرداخته است، که در ادامه میخوانید.
آگهی
آگهی
نزدیک به سه ماه از زمان بازداشت «پیوند نعیمی» ۳۰ ساله میگذرد؛ او در ارتباط با اعتراضات گسترده خیابانی که در ماه ژانویه سراسر ایران را فراگرفت و سپس بهطور خشونتآمیز سرکوب شد، بازداشت شد. از آن زمان، او بیش از یک ماه را در سلول انفرادی گذرانده، در یک اعتراف اجباری تلویزیونی ظاهر شده و دو بار تحت «اعدام نمایشی»، ضربوشتم، بازجویی، شکنجه روانی و گرسنگی قرار گرفته است.
او به مشارکت در کشته شدن نیروهای امنیتی در جریان اعتراضات و همچنین «ابراز شادی» از کشته شدن، علی خامنهای، رهبر پیشین ایران متهم شده است؛ اما خانوادهاش تاکید دارند که او هیچ جرمی مرتکب نشده و هیچ اتهام رسمی علیه او مطرح نشده است. او از دسترسی به وکیل محروم بوده و بستگانش بیم آن دارند که با خطر اعدام روبهرو باشد.
«زهرا حسینی»، یکی از بستگان نزدیک او، میگوید: «وقتی درباره شکنجههایی که تحمل کرده شنیدم، تمام بدنم میلرزید. باورکردنی نیست. خیلی نگرانم.»
به فیسبوک یورونیوز فارسی بپیوندید
سرنوشت نامعلوم نعیمی در حالی مطرح میشود که نگرانیها درباره افزایش موج اعدامها در ایران بالا گرفته و گفته میشود این موضوع تحتالشعاع جنگ میان آمریکا و اسرائیل با ایران قرار گرفته است. بر اساس گزارش سازمان حقوق بشر ایران، تاکنون در سال ۲۰۲۶ دستکم ۱۴۵ نفر بهطور تأییدشده اعدام شدهاند و بیش از ۴۰۰ مورد دیگر نیز گزارش شده اما تأیید نشدهاند.
اوایل همین ماه، سه مرد که در ارتباط با اعتراضات ژانویه بازداشت شده بودند، در ملاء عام به دار آویخته شدند. «صالح محمدی» کشتیگیر ۱۹ ساله، به همراه «مهدی قاسمی» و «سعید داوودی»، به اتهام «محاربه» محکوم شدند. یک روز پیش از آن نیز «کوروش کیوانی»، شهروند دوتابعیتی ایرانی-سوئدی، به اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» اعدام شد.
قطعی اینترنت خطر اعدامهای خاموش را بالا برده است
قطع اینترنت باعث شده تعیین دقیق تعداد اعدامها در سال جاری غیرممکن باشد. بسیاری از احکام اعدام، یا حتی اتهاماتی که میتوانند به صدور چنین احکامی منجر شوند، بهطور رسمی اعلام نمیشوند و تنها به خود زندانیان و خانوادههایشان اطلاع داده میشود.
خانواده دهها هزار نفری که پس از اعتراضات ژانویه همچنان در بازداشت هستند نیز از سوی مقامات هشدار دریافت کردهاند که با هیچکس تماس نگیرند. به گفته عفو بینالملل، دهها نفر از معترضان با خطر اعدام روبهرو هستند.
«محمود امیریمقدم»، مدیر سازمان حقوق بشر ایران، میگوید: «ما نگرانیم که این اعدامها و نقض حقوق بشر در سایه جنگ نادیده گرفته شوند. در حال حاضر همه به قیمت نفت فکر میکنند و به همین دلیل هزینه سیاسی این اعدامها بسیار پایین است.»
در شهر اصفهان، خانواده «شروین باقریان جبلی» از طریق «پخش تلویزیونی» متوجه شدند که او به اعدام محکوم شده است. در این تصاویر، بازجویی به جبلی ۱۸ ساله میگوید که به «محاربه» متهم شده است.
جبلی با صدایی لرزان میپرسد: «محاربه یعنی چه؟ میشود برایم توضیح دهید؟ من نمیدانم چیست، آقا.»
پاسخ میآید: «اعدام.»
یکی از دوستان او به گاردین گفته است که «جبلی سه بار تحت اعدام نمایشی قرار گرفته و طناب دار را دور گردنش انداختهاند تا او را وادار به اعتراف به قتل چهار نیروی بسیج کنند.»
اعدامهای پی در پی فروردین
روز دوشنبه، رسانههای دولتی اعلام کردند که دو زندانی سیاسی، «محمد تقوی» ۵۹ ساله و «اکبر دانشورکار» ۶۰ ساله، به اتهام «بغی» (قیام مسلحانه علیه حکومت) اعدام شدهاند. عفو بینالملل پیشتر اعلام کرده بود که احکام اعدام این دو در اکتبر ۲۰۲۴ پس از محاکمهای بهشدت ناعادلانه و همراه با ادعاهای شکنجه برای گرفتن اعتراف صادر شده است.
همچنین در همین هفته، گفته میشود که «بابک علیپور» ۳۴ ساله و «پویا قبادی» ۳۳ ساله، در زندان قزلحصار در نزدیکی تهران اعدام شدند. آنها پس از ماهها بازجویی و شکنجه، به اتهام «عضویت در سازمان مجاهدین خلق ایران» به اعدام محکوم شده بودند.
گروههای حقوق بشری میگویند رسانههای دولتی از اعدامها بهعنوان ابزاری برای هشدار به جامعه و جلوگیری از مخالفت استفاده میکنند. «منصوره میلز»، پژوهشگر عفو بینالملل در امور ایران، میگوید: «از زمان خیزش زن، زندگی، آزادی در سال ۲۰۲۲، مقامات ایرانی عمدا از مجازات اعدام بهعنوان ابزاری برای ایجاد ترس در جامعه و سرکوب مخالفتها استفاده کردهاند.»
در ۲۳ مارس، معاون اول قوه قضاییه اعلام کرد که پروندههای مرتبط با اعتراضات ژانویه بررسی شده و برخی از آنها به احکام نهایی رسیدهاند که اکنون در حال اجرا هستند. او تاکید کرد که هیچگونه تخفیفی برای محکومان در نظر گرفته نخواهد شد.
بر اساس گزارش گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، در سال ۲۰۲۵ دستکم ۱۶۳۹ اعدام ثبت شده، در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۴ برابر با ۹۷۵ مورد بوده است. با این حال، سازمانهای جامعه مدنی میگویند تعداد واقعی اعدامها در سال گذشته بیش از ۲۰۰۰ مورد بوده است. به گفته سازمان ملل، این اختلاف آماری غیرعادی نیست، زیرا تنها ۷ درصد از اعدامها توسط منابع رسمی اعلام میشوند و بیشتر آنها مربوط به جرائم مواد مخدر یا قتل هستند.
وضعیت اسفبار زندانیان در زندانها
در شمال ایران و نزدیک مرز ترکمنستان، مادر «دانیال نیازی» در ۲۰ فوریه مطلع شد که پسر ۱۸ سالهاش قرار است ظرف ۱۰ روز محاکمه شود. با ادامه قطع اینترنت، هنوز مشخص نیست که این محاکمه برگزار شده یا نه.
بر اساس کیفرخواستی که گاردین مشاهده کرده، دانیال نیازی که از اقلیت کرد است، علاوه بر «محاربه» به اقدام به قتل، ضربوجرح عمدی، اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی، اخلال در نظم عمومی و تبلیغ علیه نظام متهم شده است.
«آوین مصطفیزاده»، سخنگوی خبرگزاری و سازمان حقوق بشری کُردپا، میگوید: «وقتی مادرش او را در زندان دید، صورتش کبود و متورم بود. آنقدر کتک خورده بود که نمیتوانست راه برود و برای رسیدن به محل ملاقات به کمک سایر زندانیان نیاز داشت. به او گفته بودند که مادرش را بازداشت میکنند و جلوی چشمانش به او تجاوز خواهند کرد و برادرش را نیز بازداشت و شکنجه میکنند.»
در جریان جنگ با آمریکا و اسرائیل، گزارشهایی از ازدحام شدید در زندانها، محرومیت زندانیان از غذا، آب، دارو و امکانات بهداشتی، و همچنین ناپدیدسازی قهری و شکنجه منتشر شده است.
بر اساس گزارش عفو بینالملل، در ۳ مارس نیروهای امنیتی در مهاباد از گاز اشکآور علیه زندانیانی استفاده کردند که پس از وقوع انفجارهای نزدیک، خواستار آزادی خود شده بودند. در زندان اوین نیز، زندانیان بند ۲۰۹ که بسیاری از آنها فعالان و مخالفان هستند، به مکانهای نامعلومی منتقل شدهاند و خانوادههایشان هیچ اطلاعاتی یا اطلاعاتی متناقض درباره محل نگهداری آنها دریافت کردهاند.
«رضا یونسی»، استاد دانشگاه اوپسالا در سوئد، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که یکشنبه شب، برادرش در میان ۲۲ زندانی بوده که بهزور از زندان قزلحصار منتقل شدهاند. او نوشت: «خانوادههای این زندانیان هیچ اطلاعی از وضعیت یا محل نگهداری عزیزانشان ندارند.»
پس از پخش اعتراف اجباری نعیمی از تلویزیون و احساس ناتوانی در کمک به او، یکی از بستگانش، حسینی، میگوید: «تنها کاری که میتوانستیم انجام دهیم این بود که صدای او باشیم و مطمئن شویم همه از آنچه در حال وقوع است باخبر میشوند. وقتی کسی در تاریکی مرتکب جرم میشود، احساس راحتی میکند، اما بهمحض اینکه نور را روی او بیندازید، میترسد.»