ایران با موشک به پایگاه آمریکا در اقیانوس هند در ۴ هزار کیلومتری حمله میکند. رالف تیل کارشناس نظامی به یورونیوز میگوید این حمله میتوانست برلین باشد. خطر موشکی برای آلمان تا چه حد واقعی است؟
حمله موشکی گسترده ایران به پایگاه نظامی مشترک بریتانیا و آمریکا در دیگو گارسیا در ۲۱ مارس اکنون نشان داده است که آلمان و اروپا واقعا در معرض خطر هستند. رالف تیله، کارشناس مسائل نظامی، در گفت وگو با یورونیوز هشدار میدهد: «این حمله موشکی (...) به همان خوبی میتوانست به سوی برلین یا پاریس شلیک شود.»
آگهی
آگهی
به گزارش تلویزیون دولتی ایران، این کشور دو فروند موشک بالستیک به سوی این پایگاه نظامی در اقیانوس هند شلیک کرده است. بنا بر گزارش وال استریت ژورنال، یکی از این موشکها توسط یک ناو جنگی آمریکا سرنگون شده و دیگری در میانه پرواز از کار افتاده است.
برد موشکهای ایران که مقامهای این کشور تا کنون رسما تایید کرده بودند ۲۰۰۰ کیلومتر اعلام شده بود؛ بردی که در رده موشکهای بالستیک میانبرد متوسط (۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ کیلومتر) قرار میگیرد. اما اکنون روشن شده است که ایران ظاهرا به زرادخانهای موشکی با بردی بسیار بیشتر از برآوردهای قبلی دست یافته است.
پایگاه نظامی دیگو گارسیا که به طور مشترک در اختیار بریتانیا و آمریکا است تا کنون دستنیافتنی به شمار میرفت. این مجمعالجزایر از سال ۱۸۱۰ تحت حاکمیت بریتانیا قرار دارد و حدود ۴۰۰۰ کیلومتر جنوب شرقی سواحل ایران واقع شده است. تیله در گفت وگو با یورونیوز میگوید چنین فاصلهای «دستکم تا جنوب آلمان» را پوشش میدهد.
پایگاه نظامی آمریکا در رامشتاین نیز میتوانست هدف قرار گیرد
به گفته تیله، این که مثلا پایگاه هوایی آمریکا در رامشتاین نزدیک کایزرسلاوترن هدف حمله موشکی ایران قرار نگرفت، صرفا یک تصادف بود.
پایگاه هوایی رامشتاین در ایالت راینلاند فالتس مهمترین پایگاه نظامی آمریکا در اروپا به شمار میرود. در این مجموعه همچنین فرماندهی نیروی هوایی ناتو مستقر است و هرگونه حمله به آن عملا همه کشورهای عضو این پیمان دفاعی را در بر میگیرد.
خطر دیگر این است که ایران تنها اهداف نظامی را در تیررس خود قرار نداده است. در تازهترین تهدید، ارتش ایران آشکارا اعلام کرده است که مخالفان خود را در سراسر جهان تعقیب خواهد کرد. سرتیپ ابوالفضل شکارچی، سخنگوی نیروهای مسلح ایران، در تلویزیون دولتی این کشور وعده داد که دامنه جنگ ایران را گسترش دهد. به گزارش شبکه خصوصی ایران اینترنشنال، او گفته است از این پس مراکز تفریحی و گردشگری در سراسر جهان نیز دیگر امن نخواهند بود.
تیله تایید میکند که ایران «یک دولت تروریستی است که دههها است به مردم حمله میکند». به گفته او، اهداف این کشور سفارتخانهها، دیسکوها و مراکز گردشگری بودهاند.
گام بعدی: سلاح هستهای؟
تیله میگوید شلیک موشکها به سمت دیگو گارسیا نوعی «آزمایش» بود. هرچند در مورد دیگو گارسیا از تسلیحات متعارف استفاده شد، اما ایران اکنون نشان داده است که میتواند در همین برد موشکهای حامل کلاهکهای هستهای نیز پرتاب کند.
این خطر واقعی است، زیرا به برآورد سازمانهای اطلاعاتی غربی، از نظر فنی موشکهای بالستیک ایران توان حمل کلاهک هستهای را دارند.
سایت ایران واچ (منبع به زبان آلمانی) نیز تایید میکند که بسیاری از موشکهای ایرانی قادر به حمل کلاهک هستهای هستند. زرادخانه موشکی ایران از بزرگترینها در خاورمیانه است. ژنرال کنت مکنزی از فرماندهی مرکزی آمریکا در سال ۲۰۲۲ اعلام کرد که ایران «بیش از ۳۰۰۰» موشک بالستیک در اختیار دارد.
برنامه موشکی ایران بیش از ۴۰ سال قدمت دارد. این برنامه در دهه ۱۳۶۰ خورشیدی و در واکنش به جنگ ایران و عراق آغاز شد و در دهههای بعدی تحت هدایت سپاه پاسداران برای بازدارندگی در برابر آمریکا و اسرائیل گسترش یافت.
کدام موشکهای ایرانی میتوانند به اروپا برسند؟
به گزارش تحلیلی «پروژه تهدیدهای بحرانی» هنوز روشن نیست ایران دقیقا از کدام سامانه برای حمله به دیگو گارسیا استفاده کرده است. بر اساس این تحلیل، ممکن است این حمله با نسخهای تغییر یافته از یکی از موشکهای موجود یا با یک سلاح ناشناخته انجام شده باشد.
نمونه زیر روشن میکند که چه نوع تغییراتی ممکن است روی موشکهای شلیک شده به سمت دیگو گارسیا اعمال شده باشد:
از جمله موشکهایی که ایران در اختیار دارد، خرمشهر۴ است؛ موشکی بالستیک از نوع میانبرد با برد ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ کیلومتر و توان حمل سرجنگی ۴۵۰ تا ۶۰۰ کیلوگرمی. این موشک در سپتامبر ۲۰۱۷ در تهران و در مراسمی به مناسبت سیوهفتمین سالگرد آغاز جنگ ایران و عراق رونمایی شد. به نوشته وبسایت تخصصی آرمی تکنولوژی، طول این موشک ۱۳ متر و وزن آن حدود ۲۰ تن است.
نسخهای تغییر یافته از این موشک در سال ۲۰۱۹ در رژهای در تهران به نمایش گذاشته شد. در این نسخه از کلاهک بازگشتی کوچکتر و سبکتر نسبت به مدل قبلی استفاده شده بود و گمان میرود برد آن از ۲۰۰۰ کیلومتر به ۳۰۰۰ کیلومتر افزایش یافته باشد.
فاصله تهران تا برلین حدود ۳۲۰۰ کیلومتر است و زمان پرواز موشک در این مسیر حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه برآورد میشود. به گفته کارشناسان نظامی، این ارقام نشان میدهد که تقریبا سراسر اروپا در برد موشکهای ایران قرار دارد.
سناریویی که آلمان برای آن آماده نیست
تیله میگوید آلمان و اروپا به هیچوجه برای چنین سناریوی حملهای آماده نیستند. به گفته او، آلمان و اروپا سامانههای پدافند هوایی بسیار کمی در اختیار دارند و همین تعداد اندک را نیز تا حد زیادی به اوکراین فرستادهاند.
دولت آلمان گزارش داده است: «از آغاز جنگ تهاجمی روسیه علیه اوکراین در ۲۴ فوریه ۲۰۲۲، آلمان تجهیزاتی از موجودیهای ارتش این کشور با ارزشی معادل ۵.۲ میلیارد یورو به اوکراین واگذار کرده است».
ارتش آلمان در ابتدا ۱۲ سامانه پدافند موشکی پاتریوت در اختیار داشت. تنها در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ دو سامانه به لهستان و سه سامانه به اوکراین واگذار شد. خرید سامانههای بیشتر برای دوره ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۹ برنامهریزی شده بود، اما جنگ در ایران وضعیت را تغییر داده است. به نوشته روزنامه هندلزبلات با استناد به محافل نظامی، آمریکا و اسرائیل تنها در ابتدای این جنگ دستکم ۸۰۰ موشک پاتریوت شلیک کردهاند. اکنون خود آمریکا به این موشکهای پدافند هوایی نیاز دارد و ذخایر موجود در اروپا کاهش یافته است. این در حالی است که پاتریوتها ستون فقرات سامانه دفاع هوایی غرب را تشکیل میدهند.
تیله راه حل را سامانه «Arrow Weapon System for Germany» با نام اختصاری «AWS» میداند. سامانه AWS-G یک سامانه ساخت اسرائیل است که با همکاری آمریکا توسعه یافته است. این سامانه میتواند موشکهای بالستیک را در ارتفاعی بیش از ۱۰۰ کیلومتر و در فاصلهای تا ۲۴۰۰ کیلومتر، خارج از جو زمین رهگیری و منهدم کند. مزیت آن، زمان واکنش بسیار کوتاه، ارتفاع درگیری بالا و ایجاد لایههای متعدد دفاعی است.
یکی از این سامانهها از دسامبر ۲۰۲۵ در حومه برلین به بهرهبرداری رسیده است و دو سامانه دیگر نیز سفارش داده شده است. با این حال تیله هشدار میدهد نباید تصور کنیم اکنون در امان هستیم. او میگوید: «ما هرگز نخواهیم توانست حریم هوایی خود را به اندازه اسرائیل پوشش دهیم.» به گفته او، اسرائیل از نظر مساحت بسیار کوچکتر از آلمان است.
به گفته تیله، اکنون فرایندی بلندمدت برای امنتر کردن حریم هوایی ما آغاز شده است و آلمان و اروپا باید توان دفاعی خود را ارتقا دهند. او با این حال معتقد است با خرید سامانههای ارو ۳، آلمان در مسیر درستی قرار گرفته است.