در حالی که حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران وارد چهارمین هفته خود شده، فرید زکریا هشدار میدهد که آینده جنگها دیگر محدود به سلاحهای گرانقیمت نیست؛ پهپادهای ارزان، الگوریتمهای هوشمند و حجم انبوه تسلیحات نقطهزن، معادلات نبرد را به طور بنیادین تغییر دادهاند.
در حالی که حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران وارد چهارمین هفته خود شده است، فرید زکریا با پرداختن به نقش پهپادها و سلاحهای خودران ارزان، هشدار میدهد که معادلات جنگ به طور بنیادین در حال تغییر است.
آگهی
آگهی
این مجری تلویزیونی سرشناس آمریکایی در تازهترین مقاله خود در واشنگتنپست مینویسد: «در هفته نخست عملیاتهای تلافیجویانه تهران، سهم پهپادها حدود ۷۱ درصد از حملات ثبتشده علیه کشورهای خلیج فارس بود.» او اضافه میکند: «تنها در هشت روز، امارات متحده عربی با ۱۴۲۲ پهپاد و ۲۴۶ موشک شناساییشده مواجه شد.» آقای زکریا این ارقام را نشانهای از «طرح آینده جنگ» توصیف میکند.
او به تحلیل مایکل هوروویتز از اندیشکده آمریکایی «شورای روابط خارجی آمریکا» اشاره میکند که «ما اکنون وارد عصر حجم انبوه تسلیحات نقطهزن (انبوه دقیق) در جنگ شدهایم.» به اعتقاد آقای زکریا، اگر مفهوم جنگهای دقیق در گذشته محدود به «چند موشک تاماهاوک یا بمبافکنهای پیشرفته بود»، اما امروز میتواند به «یک پهپاد یکبارمصرف ساختهشده از قطعات موجود در بازار و پرتابشده در حجمهای انبوه» محدود شود. در واقع آنچه پیشتر به ظرفیت صنعتی یک کشور بزرگ نیاز داشت، اکنون «توسط کشورهای کوچک نیز قابل تولید، تطبیق و گسترش است.»
حساب و کتاب جدید نبرد
فرید زکریا همچنین تغییرات اقتصادی جنگ را برجسته میکند: «یک پهپاد مدل شاهد حدود ۳۵ هزار دلار هزینه دارد، در حالی که یک سامانه پدافند پاتریوت چهار میلیون دلار قیمت دارد؛ یعنی با بودجه یک پاتریوت میتوان بیش از ۱۰۰ پهپاد بهکار گرفت.» او نتیجه میگیرد: «این همان حساب و کتاب جدید نبرد است: مهاجم هزاران دلار هزینه میکند، مدافع میلیونها دلار، و حتی دفاع موفق میتواند به خودی خود به شکل یک جنگ فرسایشی تبدیل شود.»
البته آقای زکریا با از قلم انداختن محاسبه هزینههای جانبی و غیرمستقیم و نیز عدمالنفعهای کلانی که کشورهایی همانند ایران برای ساخت پهپادهای به اصطلاح «ارزانقیمت» متحمل شدهاند، تاکید میکند که انقلاب نظامی جدید تنها به پهپادها محدود نمیشود. او مینویسد: «بلکه واقعا درباره یک معماری نظامی جدید است: سیستمهای ارزان و خودکار، هدفگیری با کمک هوش مصنوعی، تصاویر ماهوارهای تجاری، ارتباطات مقاوم، حسگرهای یکپارچه و ابزارهای سایبری، که همه با هم عمل میکنند.» هدف از این معماری «فشردهسازی زمان به معنی یافتن، تصمیمگیری و ضربه زدن، پیش از آن است که دشمن بتواند حرکت کند، پنهان شود یا خود را بازیابی کند.»
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
آقای زکریا به اقدامات اخیر آمریکا نیز اشاره دارد و مینویسد: «ایالات متحده اکنون پهپاد سامانه تهاجمی رزمی بدون سرنشین کمهزینه (با سرواژه لوکاس) را به خدمت گرفته است که در واقع یک پهپاد ارزانقیمت بر اساس مدل شاهد-۱۳۶ ایران است.» او با کنایه نوشت که اکنون به گونهای شده که «پیشرفتهترین ارتش جهان در واقع در حال یادگیری از یک رژیم تحت تحریم مطرود است، فقط بخاطر اینکه منطق جنگ تغییر کرده است.»
مولفه تعداد اکنون ویژگی مستقلی پیدا کرده است، بهویژه وقتی با نرمافزارهای پیشرفته، قابلیت خودگردانی و اتصال لحظهای ترکیب شود. کما اینکه آقای هوروویتز نیز تاکید میکند که حجم انبوه تسلیحات نقطهزن (انبوه دقیق) به زودی به بخشی همیشگی از جنگها تبدیل خواهد شد، درست همانطور که پیشتر مسلسلها و تانکها به تجهیزات استاندارد جنگی بدل شدند.
آزمایشگاه بزرگ عصر جدید جنگها
مجری سرشناس شبکه تلویزیونی سیانان، به نمونه اوکراین بهعنوان «آزمایشگاه بزرگ عصر جدید جنگ» اشاره میکند: «پهپاد اوکراینی استینگ (به معنی نیش) حدود ۲ هزار دلار هزینه دارد، سرعتی تا ۲۸۰ کیلومتر در ساعت دارد و تاکنون بیش از ۳ هزار پهپاد شاهد را سرنگون کرده است.» مخصوصا اینکه «یادگیری نحوه کار با این پهپاد فقط سه یا چهار روز زمان میبرد و تولید آن بیش از ۱۰ هزار واحد در ماه است.»
آقای زکریا که به تازگی نیز کتابی تحت عنوان «عصر انقلابها» به چاپ رسانده است، همچنین به اهمیت دادهها و نرمافزارهای هوش مصنوعی اشاره میکند و مینویسد که «اوکراین دسترسی به دادههای میدان نبرد خود را باز کرده است تا متحدان بتوانند هوش مصنوعی پهپادها را آموزش دهند، که قابلیت شناسایی الگوها و اهداف را افزایش میدهد.» وزیر دفاع اوکراین، میخائیلو فدوروف، گفته است: «کشور ما اکنون مجموعهای منحصر به فرد از دادههای میدان نبرد را در اختیار دارد که در هیچ جای دیگر جهان وجود ندارد، شامل میلیونها تصویر با حاشیهنویسی و دهها هزار پرواز رزمی.»
به فیسبوک یورونیوز فارسی بپیوندید
فرمانده عالیرتبه اوکراین گفته است که مسکو اکنون روزانه ۴۰۴ پهپاد از نوع شاهد تولید میکند و هدفش در نهایت رسیدن به هزار پهپاد در روز است. در مقابل، لاکهید مارتین در سال ۲۰۲۵ حدود ۶۰۰ سامانه رهگیر پاتریوت تولید کرد و امیدوار است تا سال ۲۰۲۷ این عدد را به ۲ هزار برساند.
فرید زکریا مینویسد: «همین مقایسه به خوبی داستان را روشن میکند، به این معنی که مشکل دیگر صرفا در پیچیدگی فناوری نیست، بلکه در مقیاس صنعتی، یکپارچگی نرمافزاری و سرعتی است که درسهای میدان نبرد به تولید انبوه تبدیل میشوند.»
درسی مهمی که ایران به جهان داد
این تحلیلگر هشدار میدهد که این تحولات پیامدهای گستردهای دارند: «با وجود پهپادها، میدان نبرد همهجا حضور دارد و نیروهای انسانی دیگر فرصتی برای استراحت نخواهند داشت. با فاصله گرفتن انسانها از خط مقدم، جنگ ممکن است آسانتر تصور شود اما در عین حال آسانتر نیز به بنبست برسد.»
آقای زکریا در پایان نتیجه میگیرد که «جنگ خلیج فارس در ۱۹۹۱ به جهان آموخت که فناوری پیشرفته میتواند جنگ را به سمت دقت سوق دهد. اما امروز، ایران به جهان درس مهمتری میدهد، اینکه دقت دیگر محدود به فناوریهای گرانقیمت نیست و اکنون میتواند انبوهسازی شود.»
«کشورهایی که پیروز خواهند شد، صرفا آنهایی نیستند که بهترین و پیشرفتهترین سلاحها را دارند، بلکه کسانی هستند که میتوانند تعداد اندکی سلاح گرانقیمت و پیشرفته را با تعداد بسیار زیادی پهپاد ارزان ترکیب کنند.»
او پیشبینی کرد که «با گذر زمان، قضاوت انسانی جای خود را به الگوریتمهای کامپیوتری خواهد داد و این، آینده جنگ است؛ آیندهای که سریعتر از آنچه بیشتر ما تصور میکردیم، در حال نزدیک شدن است.»