این ابتکار که با بودجه اتحادیه اروپا اجرا میشود به پاکسازی کف دریا از زباله کمک میکند و حتی میتواند برای شناسایی مینهای پنهان بهکار رود.
فناوریهای پیشرفته، از جمله رباتهای توانمند در بلند کردن اجسام سنگین، در قالب یک طرح آزمایشی با تامین مالی اتحادیه اروپا برای کمک به پاکسازی آبهای پر از زباله اروپا به کار گرفته شده است.
آگهی
آگهی
دانشمندان و شرکتهای پشت پروژه سیکلیر 2.0 و نسخه پیشین آن سیکلیر، ناوگانی از پهپادها را توسعه دادهاند که میتوانند به طور مستقل زبالهی رهاشده در بستر دریا را شناسایی کنند. رباتهایی که با هوش مصنوعی کار میکنند اما تحت نظارت انسان هستند، همچنین میتوانند اقلام روزمرهای مانند بطری، لاستیک و دیگر آوارها را تشخیص دهند و زباله را از سنگها، گیاهان و جانداران دریایی تفکیک کنند.
این ابتکار بخشی از ماموریت اتحادیه اروپا برای «احیای اقیانوس و آبهای ما» است که هدف آن کاهش حدود نیمی از زبالههای دریایی تا سال 2030 است. آزمایشها پیشتر در یک اسکله تفریحی در مارسی فرانسه و همچنین در آلمان انجام شده است.
آزمایشهای بیشتری در ونیز، دوبروونیک و تاراگونا برنامهریزی شده است اما کارشناسان هشدار میدهند این فناوری هنوز نیاز به بهبود دارد.
«انبوهی از زباله» در دریاهای اروپا
بارت دو شوتر، استاد دانشگاه فناوری دلفت در هلند و هماهنگکننده پروژههای سیکلیر و سیکلیر 2.0 میگوید: «انبوهی از زباله در نهایت راهی دریا میشود.»
بیشتر این پسماندها از سطح آب به کف دریا فرو میرود؛ جایی که با چشم غیرمسلح قابل دیدن نیست.
دو شوتر اضافه میکند: «بسیاری از پروژهها زبالههای سطح آب را هدف قرار میدهند اما ما به کف دریا نگاه میکنیم. برداشتن زباله از آنجا مهم است چون میتواند محیط زیست را آلوده کند.»
وقتی پلاستیک به کف دریا میرسد، به تدریج به قطعات کوچکتر و کوچکتر خرد میشود و در نهایت به ریزپلاستیک تبدیل میشود؛ ذراتی که زدودن آنها به ویژه دشوار است و اکنون تقریبا در همه جای زمین یافت میشوند.
رباتهای جمعآوری زباله چگونه کار میکنند؟
در عملیات معمول پاکسازی، غواصان به بستر دریا فرستاده میشوند تا زبالهها را جمعآوری کنند. برای اقلام سنگین، غواصان باید کابلهایی را به تودههای آوار متصل کنند تا بتوان آنها را به سطح کشید و خارج کرد.
با این حال این فرایند بسیار پرهزینه است و میتواند جان غواصان را به خطر بیندازد. سیکلیر 2.0 قصد دارد با اعزام شناورهای سطحی بدونسرنشین به مناطق هدف، این مشکل را حل کند.
سپس پهپادهای شناسایی هوایی به کار گرفته میشوند تا زبالهها را شناسایی و محل آنها را ثبت کنند، پیش از آنکه رباتها برای جمعآوری آوار، یا با گرفتن آن یا با مکش، به زیر آب فرستاده شوند. برای اجسام سنگینتر، یک گیره هوشمند میتواند از یک جرثقیل پایین فرستاده شود.
پژوهشگران همچنین در حال آزمایش سامانههای دیگری از جمله یک بارج خودران هستند که مانند یک «کامیون زباله شناور» عمل میکند. این شناور زبالههایی را که پهپادها جمع کردهاند در خود انبار و آنها را به ساحل منتقل خواهد کرد.
دو شوتر میگوید: «در آزمایشها تاکنون لاستیکهای خودرو، حصارهای فلزی و بخشهایی از کشتیها را بیرون کشیدهایم. با استفاده از جرثقیلی که روی شناور سطحی نصب شده، میتوانیم اجسام بسیار سنگینتر را هم بالا بکشیم.»
بهینهسازی فناوری
با وجود نتایج مثبت آزمایشها، پژوهشگران میگویند این فناوری پیش از پایان پروژه در اواخر سال 2026 هنوز به بهبود نیاز دارد.
ایو شاردار، مدیرعامل شرکت فرانسوی سابسیتک که در هر دو نسخه پروژه سیکلیر (منبع به زبان انگلیسی) شریک است، میگوید: «هنوز دقیقا به جایی که میخواهیم نرسیدهایم اما خیلی هم دور نیستیم. هدف اکنون این است که فناوری را سادهتر و کارآمدتر کنیم.»
پژوهشگران همچنین در حال بررسی امکان استفاده از این رباتها برای شناسایی مینهای عملنکرده باقیمانده از جنگهای گذشته در بستر دریا هستند. تیم امیدوار است تا پایان سال، گروههای پاکسازی آن آماده شوند تا در سراسر اروپا در کنار مقامات محلی کار کنند.