دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا در ویدیویی که ساعت ۲ و ۳۰ دقیقه بامداد به وقت شرق آمریکا در شبکه اجتماعی خود، تروث، منتشر کرد گفت «عملیات نظامی بزرگ» علیه ایران آغاز شده است.
شبکه «انبیسی نیوز» در گزارشی نوشت، تصمیم آقای ترامپ برای حمله به ایران و از میان برداشتن رهبری آن، پس از مذاکرات طولانی میان دو کشور اتخاذ شد؛ مذاکراتی که او را ناامید کرد و به این جمعبندی رساند که راهحل دیپلماتیک در دسترس نیست.
آگهی
آگهی
این شبکه در حالی این ادعا را مطرح کرده که وزیر خارجه عمان بهعنوان میانجی ایران و آمریکا در پایان مذاکرات روز پنجشنبه دو طرف در ژنو از دستیابی به «پیشرفت قابل توجه» خبر داد و گفت که هیاتها برای مشورتهای لازم به پایتختهای خود بازگشتند و نشستهای تخصصی و فنی هفته آینده در شهر وین دنبال میشود.
بنا به ادعای این شبکه، آقای ترامپ چندان مشتاق ورود به جنگ نبوده است. یک مقام امنیت ملی آمریکا در مصاحبهای گفت یکی از دلایل احتیاط او این بود که معتقد بود مشاورانش تصویر روشنی از آینده ایران پس از جنگ به او ارائه نکردهاند.
چرا آقای ترامپ در نهایت تصمیم به حمله به ایران گرفت؟ شبکه «انبیسی نیوز» روز یکشنبه در یک گفتوگوی تلفنی کوتاه این پرسش را با او مطرح کرد.
ترامپ گفت: «آنها حاضر نبودند تحقیقات هستهای خود را متوقف کنند. آنها حاضر نبودند بگویند که سلاح هستهای نخواهند داشت. خیلی ساده است.»
بر اساس ادعای شبکه «انبیسی نیوز»، آخرین فرصت برای جلوگیری از جنگ با ایران روز پنجشنبه در ژنو به پایان رسید، جایی که مقامات دولت ترامپ به همتایان ایرانی خود گفتند نباید اقدامات خاصی را که برای ساخت بمب هستهای لازم است، انجام دهند.
یک مقام ارشد دولت ترامپ که نخواست نامش فاش شود، گفت: هنگامی که هیات آمریکایی موضع خود را مبنی بر اینکه ایران در ۱۰ سال آینده نمیتواند اورانیوم غنیسازی کند، اعلام کرد، طرف ایرانی از این کار طفره رفت.
بنا به این گزارش، عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، به آمریکاییها گفت که ایران «حق مسلم» غنیسازی اورانیوم دارد، و استیو ویتکاف، نماینده آمریکا نیز پاسخ داد که کشورش «حق مسلم» متوقف کردن شما را دارد.
«انبیسی نیوز»، در گزارش خود نوشت، ویتکاف خواستهها و شروط آمریکا را توضیح میدهد، اما عراقچی سر او فریاد میزند.
پس از آن، هیات آمریکایی آنچه را که اتفاق افتاده بود به ترامپ گزارش داد. این مقام ارشد گفت که ترامپ «مبهوت» شده بود.
آقای ترامپ پیشتر گفته بود که کارزار سیاسی خود را بر پایه وعده پرهیز از جنگهای خارجی بنا کرده است، جنگهایی که به گفته او، رؤسای جمهوری پیشین دنبال کردند، بیآنکه دستاورد قابل توجهی برای آمریکاییها داشته باشد.
او در سال ۲۰۱۹ و در دوره نخست ریاستجمهوریاش در شبکههای اجتماعی نوشت: «من با شعار خروج از جنگهای مضحک و بیپایان انتخاب شدم، جایی که ارتش بزرگ ما مانند یک نیروی پلیس عمل میکند، آن هم به نفع مردمی که حتی آمریکا را دوست ندارند.»
با این حال، او متعهد شد که مانع از دستیابی ایران به سلاح هستهای شود، موضعی که هفته گذشته نیز در سخنرانی سالانه خود در کنگره آمریکا تکرار کرد.
پس از نشست نمایندگان آمریکا و ایران در روز پنجشنبه، ترامپ وارد جنگی شد که خود انتخاب کرده بود. نحوه پایان آن میتواند خاورمیانه را برای آینده قابل پیشبینی دگرگون کند. یک نسل پیش، بوش تصمیم گرفت در همین بخش از جهان هزینههای سنگین جانی و مالی بپردازد؛ تصمیمی که به کشته شدن نزدیک به ۴۵۰۰ نیروی نظامی آمریکایی انجامید و او را در سیاست آمریکا به چهرهای فرسوده بدل کرد. اکنون نوبت ترامپ است که ببیند آیا میتواند با بهکارگیری قدرت هراسانگیز ارتش آمریکا، ایران را خلع سلاح کند و در پی صلحی دستنیافتنی باشد یا خیر.
او یکی از تفاوتهای خود را با رؤسای جمهوری پیشین آمریکا این میداند که آنها بر درگیریهای طولانیمدت نظارت داشتند، در حالی که او تمایل خود را به حملات سریع و قاطع نشان داده است. او روز یکشنبه به دیلیمیل گفت که این جنگ ممکن است در ظرف چهار هفته یا کمتر پایان یابد.
پیش از آغاز حملات به ایران، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا ارزیابی کرده بود که اگر علی خامنهای، رهبر سابق ایران کشته شود، احتمال دارد که جای او را چهرههای تندروتری از سپاه پاسداران ایران یا روحانیون تندرو بگیرند.
آقای خامنهای در حالی در نخستین روز این حمله کشته شد که مشخص نیست آیا گروهی مخالف برای جایگزینی او آماده شده است یا خیر. در ماه ژانویه، ترامپ به رویترز گفت که رضا پهلوی «بسیار خوب به نظر میرسد» اما او نمیداند که آیا برای رهبری ایران مناسب است یا خیر.
جان بولتون که مدتی مشاور آقای ترامپ در دوره اول ریاست جمهوری او بود، گفت مشکل این است که ترامپ دو یا سه روز حمله کند، سپس اعلام پیروزی کند و کنار بکشد، که قطعاً برای سرنگونی رژیم کافی نخواهد بود.
او در ادامه گفت: «نبود برنامهریزی راهبردی آیندهنگرانه میتواند در اینجا مشکلساز باشد.»
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
بنا به ادعای این شبکه خبری، حمله به ایران قطعی نشده بود. آقای ترامپ تردیدهای شخصی خودش را داشت. در آستانه جنگ، او برای دستیابی به توافقی که در آن ایران از ساخت سلاحهای هستهای چشمپوشی کند و امتیازات دیگری هم داده شود، فشار آورد. مذاکرهکنندگان آمریکایی گفتهاند که پیشنهاد دادهاند به ایران سوخت هستهای رایگان بدهند، اما ایران گفته است نه.
مذاکرات دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن در ماههای اخیر همزمان با تجمع گسترده نیروهای نظامی آمریکا در آبهای خاورمیانه انجام شد و فشار بر ایران را افزایش داد.
همزمان ترامپ از ابزارهای دیگری نیز برای تحت فشار قرار دادن ایران استفاده کرد. ماه گذشته میلادی، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا به کنگره گفت که آمریکا عمداً بحران اقتصادی در ایران ایجاد کرده است، بحرانی که منجر به اعتراضات گسترده خیابانی اوایل امسال شد و رژیم را متزلزل کرد. بسنت افزود که با ایجاد کمبود دلار در ایران، آمریکا ایران را مجبور به چاپ پول کرد، که تورم را برانگیخت و اعتراضات را شعلهور ساخت.
بنا به گفته یک مقام امنیت ملی آمریکا، ترامپ همچنان درباره حمله به ایران تردیدهایی داشت. قانع نشده بود که طرحهای نظامی نتیجه مورد نظرش را برآورده کند. مقام مذکور گفت هیچکس نمیتوانست به او تضمین دهد این حمله چه پیامدهایی به دنبال خواهد داشت.
او در ۱۹ فوریه به ایران ضربالاجل ۱۰ تا ۱۵ روزه داد تا با یک توافق کنار بیاید و هشدار داد که «اتفاقات بسیار بدی» برای ایران رخ خواهد داد اگر به خواستههایش پاسخ ندهد.
هیچکس در تهران نمیتوانست تصور کند که او بلوف میزند. او قبلاً یکبار به ایران حمله کرده بود، زمانی که در ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ با استفاده از بمبافکنهای بی‑۲ و موشکهای دیگر به تأسیسات هستهای این کشور حمله و ادعا کرد آنها را «کاملاً نابود» کرده است.
یک روز پس از دیدار کوشنر و ویتکاف با مقامات ایرانی، ترامپ در یک سخنرانی در تگزاس گفت: «حال ما باید یک تصمیم بزرگ بگیریم. خودتان میدانید. آسان نیست، آسان نیست.»
آقای ترامپ از تگزاس به خانهاش در فلوریدا، پرواز کرد و همانطور که در چند حمله خارجی دیگر در این دوره انجام داده بود، حمله به ایران را با همراهی مشاوران ارشدش زیر نظر گرفت.
کاخ سفید با انتشار تصویری، ترامپ را نشان میداد که کنار مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، و سوزی وایلس، رئیس دفتر کاخ سفید، پشت میزی نشسته بود. روی دیوار نقشهای از خاورمیانه دیده میشد که استقرار ناوهای آمریکایی را نشان میداد.
عملیات «خشم حماسی» ساعت یک و ۱۵ دقیقه بامداد به وقت شرق آمریکا روز شنبه (۹ و ۴۵ صبح به وقت تهران) آغاز شد. آمریکا بمبافکنهای رادارگریز بی-۲، جنگندهها، موشکها، راکتها و دیگر سامانههای تسلیحاتی که وزارت جنگ این کشور فاش نکرده است را به کار گرفت. آنها نیروی دریایی ایران، سایتهای موشکی، مراکز فرماندهی و کنترل و سامانههای پدافندی را هدف قرار دادند.
زمانبندی حمله به ایران اتفاقی نبود
زمانبندی این حمله اتفاقی نبود. آژانسهای اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل مدتها محل استقرار آقای خامنهای را زیر نظر داشتند و اطلاعات بهدستآمده نشان میداد که او صبح آن روز در دیداری با فرماندهان ارشد حضور خواهد داشت، و همین باعث شد زمان حمله را با آن جلسه هماهنگ کنند.
به گفته منابع آگاه، فرماندهان به جای اجرای عملیات در شب، تصمیم گرفتند آن را در روشنایی روز انجام دهند، به این امید که آقای خامنهای و همپیمانانش کشته شوند.
آقای ترامپ در گفتوگوی خود با شبکه «انبیسی نیوز» گفت که عملیات «زودتر از برنامه پیش رفت و بدیهی است وقتی ۴۸ رهبر را هدف قرار میدهیم، این یک اتفاق بزرگ است.»
حملات آخر هفته، ایران را لرزاند و باعث حملات متقابل این کشور شد. صدای انفجارهایی در تهران در نزدیکی وزارت اطلاعات ایران شنیده شد و صدها هدف مورد اصابت قرار گرفتند.
آژیرهای حمله هوایی در اسرائیل به صدا درآمدند و هشداری مبنی بر حمله موشکی ایران به گوش میرسید.
در پی شلیک موشکها، شرکتهای هواپیمایی بیش از ۱۵۰۰ پرواز برنامهریزی شده خود را برای ورود به خاورمیانه لغو کردند.
ترامپ که اکنون رئیس جمهور دوران جنگ است، در سخنان عمومی خود در آخر هفته، آمریکاییها را برای تلفات بیشتر سربازان این کشور آماده میکند.
او در ویدیویی که بعدازظهر یکشنبه منتشر شد، گفت: «متأسفانه، احتمالاً پیش از پایان، تلفات بیشتری خواهیم داشت. اوضاع همین هست که هست.»