اعزام ناو هواپیمابر آمریکایی «آبراهام لینکلن» به خلیج فارس به یکی از موضوعات داغ رسانهها همچنین شبکههای اجتماعی تبدیل شده و تصاویر رصد مسیر حرکت این ناو، همچنین تحلیلها و گمانهزنیهای مختلف درباره پیامدهای سیاسی و نظامی این کار، در سرخط خبرهای رسانههای فارسیزبان قرار گرفته است.
دادههای ردیابی کشتی از MarineTraffic نشان میدهد که این ناو روز سهشنبه به آبهای نزدیک شرق اقیانوس هند در شمال جزیره سوماترای اندونزی میرسد.
این ناو در این سفر دریایی، توسط ناوشکنهای موشکانداز «یو اس اس فرانک ای. پترسن جونیور»، «یو اس اس اسپروانس» و «یو اس اس مایکل مورفی» همراهی میشود.
انتظار میرود این ناو، به همراه ناوشکنهایش ظرف پنج روز آینده وارد منطقه تحت مسئولیت فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام شوند. آنهم در حالی که هم اکنون دستکم سه ناوشکن دیگر در منطقه فعالیت میکنند: ناو هواپیمابر «روزولت» در دریای سرخ، ناو هواپیمابر «میتشر» در خلیج عمان و ناو هواپیمابر «مکفال» در خلیج فارس.
حرکت این ناو به سمت خاورمیانه، در بحبوحه سرکوب خونین اعتراضات ایران و هشدارهای مکرر ایالات متحده مبنی بر اقدام نظامی در صورت عدم توقف خشونتها انجام میشود.
با خروج این ناو، ناو هواپیمابر «یو اس اس جورج واشنگتن» که از نوامبر ۲۰۲۴ میلادی در ژاپن مستقر است، به تنها ناو هواپیمابر آمریکایی باقیمانده در غرب اقیانوس آرام تبدیل خواهد شد.
ورود هواپیماهای جنگی آمریکا به اردن
دو روز پیش از این نیز خبر ورود ۱۲ فروند جنگنده اف-۱۵ ایالات متحده آمریکا به اردن منتشر شد.
بر اساس گزارشها، هواپیماهای جنگنده آمریکایی بیشتری در راه هستند و انتظار میرود بهزودی خاورمیانه برسند.
هواپیماهای باری نیز به همراه هواپیماهای سوخترسان هوایی در پایگاه نظامی ایالات متحده در «دیهگو گارسیا» فرود آمدهاند. گفته میشود که این هواپیماها، باتریهای موشکی پاتریوت را برای محافظت از پایگاهها و داراییهای آمریکایی در خلیج فارس تحویل دادهاند.
تحلیلگران نظامی معتقدند که این تلاش برای تقویت نیروی هوایی و دریایی قرار است ظرف پنج تا شش روز به پایان برسد و به ایالات متحده این امکان را میدهد که به جای حملات محدود، عملیات گستردهای را انجام دهد.
اما دلیل این استقرار نظامی گسترده چیست؟ آیا آمریکا در حال آمادهسازیهای نهایی برای حمله به ایران است؟
وزارت دفاع ایالات متحده دلیل این استقرار گسترده را بطور روشن اعلام نکرده است؛ امری که باعث شده گمانهزنیهای متعددی درباره ماموریتهای آتی این نیروها مطرح شود. با این وجود، دو احتمال بیش از دیگران قویتر است.
۱- یک جابجایی از پیش برنامهریزی شده
تصمیم به استقرار ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» در خاورمیانه، در پاسخ به خصومتهای اکتبر ۲۰۲۳ میلادی بین اسرائیل و حماس گرفته شد؛ یعنی زمانی که هنوز جو بایدن رئیس جمهور آمریکا بود.
هدف از این کار نیز ایجاد یک وضعیت بازدارندگی و آمادگی در منطقه پرتنش خاورمیانه بود.
اگرچه در سال ۲۰۲۳ یک جنگ تمام عیار میان ایران و اسرائیل روی نداد اما آغاز جنگ اسرائیل با نیروهای حماس در پی حمله ۷ اکتبر گروههای فلسطینی به جنوب اسرائیل، تهران و تلآویو را تا مرز رویارویی مستقیم پیش برد.
در آن سال همچنین حملات اسرائیل به سوریه (با هدف جلوگیری از انتقال تسلیحات به گروههای نیابتی ایران)، منجر به کشته شدن چند مستشار نظامی ایرانی شد و «جنگ سایه» میان دو کشور بشدت افزایش یافت که ترور هدفمند شماری از فرماندهان سپاه در سوریه، بخشی از آن بود.
بر همین اساس، در سال ۲۰۲۴ لوید آستین، وزیر دفاع وقت ایالات متحده، به ناو «آبراهام لینکلن» دستور جدیدی داد تا حرکت خود به سمت خاورمیانه را «تسریع کند»؛ چراکه نگرانیها از تشدید تنشهای منطقهای میان اسرائیل و متحدان ایران بطور قابل توجهی افزایش یافته بود.
در آن زمان، لوید آستین حتی پس از صحبت با یوآو گالانت، همتای اسرائیلی خود، دستور اعزام زیردریایی موشک کروز هستهای «یو اس اس جورجیا» به منطقه را صادر کرد.
به این ترتیب، دلیل اول استقرار ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» در خاورمیانه، اقدامی بازدارنده و راهی برای حفظ حضور مداوم یک ناو هستهای در خلیج فارس پس از خصومتهای آن سالها بود.
این ناو پیش از این در دریای چین جنوبی فعالیت و در تمرینات با آتش زنده و تجدید قوا در دریا شرکت میکرد. به دلایل امنیتی، هویت زیردریاییهای تهاجمی سریع که اغلب در این عملیاتها فعالیت دارند، فاش نشده است.
یک دلیل دیگر نیز برای این استقرار مطرح شده که رقابت دریایی رو به تشدید آمریکا با چین در این منطقه است. چین نیز سه ناو هواپیمابر با موتور متعارف دارد و در حال تقویت قابلیتهای منطقهای خود است.
۲- احتمال حمله به ایران و حمایت از اسرائیل
دلیل دوم، قصد دونالد ترامپ برای حمله به ایران است.
رئیس جمهور ایالات متحده بارها تاکید کرده که گزینه حمله نظامی علیه ایران هنوز روی میز است. جروزالم پست نیز به نقل از مقامات آمریکایی مینویسد که هدف از این استقرار نظامی گسترده، ایجاد یک نیروی قابل توجه در خاورمیانه است که در صورت تصمیم ترامپ برای حمله به ایران، طیف گستردهای از گزینهها را در اختیار او قرار دهد.
گزارشها همچنین حاکیست که بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل به ایالات متحده اطلاع داده که اسرائیل در صورت پاسخ ایران به حمله آمریکا، آماده دفاع از خود نیست. این موضوع نیز باعث شده است تا ارتش ایالات متحده درصدد تامین نیروی بیشتری در منطقه برآید تا در صورت نیاز، مانند گذشته به کمک اسرائیل برود.
گزارش رسانههای اسرائیلی حاکی از آن است که تلآویو نیز در حال آماده شدن برای حمله است و نتانیاهو با وزرای منتخب و مقامات ارشد دفاعی خود برای بررسی سناریوهای احتمالی و آمادگیهای ملی، جلسه امنیتی برگزار کرده است.
اسرائیل در چهارچوب این آمادهسازیها، سه جنگنده جدید رادارگریز F-35I Adir را در پایگاه هوایی «نواتیم» مستقر کرده و وضعیت دفاعی چندلایه اسرائیل، بیش از پیش تقویت شده است.
ضرورت یک حمله نقطهای
با وجود همه این آماده سازیها، تحلیلگران بر این باورند که بعید است حمله احتمالی ترامپ به ایران، به همان شیوه مستقیمی انجام شود که پیشتر در جریان حملات آمریکا در تابستان گذشته به سایتهای هستهای انجام شد.
زیرا در حملهای که با هدف حمایت از معترضان انجام میشود، باید طیف وسیعی از مراکز فرماندهی و سایر اهداف مرتبط با سپاه پاسداران، نیروهای بسیج و نیروی انتظامی ایران هدف قرار گیرند که عاملان اصلی سرکوب خونین مخالفان بودند.
این مراکز نیز عمدتا در مناطق پرجمعیت واقع شدند و به این ترتیب، خطر قابل توجهی وجود دارد که حملات مستقیم آمریکا منجر به کشته شدن همان غیرنظامیانی شود که ترامپ سعی در حمایت از آنها دارد.
کشتن غیرنظامیان میتواند نتیجه معکوس داشته باشد و آنچه را که ایالات متحده در تلاش برای دستیابی به آن است، بیاعتبار کند.
چنین حملهای به رژیم ایران، هم فرصت یک پیروزی تبلیغاتی و اعتراض بینالمللی میدهد و هم فرصت تقویت موقعیت خود بویژه مقابل شهروندانی اگرچه خواهان اصلاحات هستند اما تمایلی به بمباران دوباره کشورشان توسط ایالات متحده ندارند.
کارل شوستر، تحلیلگر مستقر در هاوایی و کاپیتان سابق نیروی دریایی ایالات متحده در گفتگو با شبکه خبری «سی ان ان» میگوید: «هر کاری ایالات متحده انجام میدهد، باید بسیار دقیق باشد و هیچ تلفاتی از غیر سپاه پاسداران نداشته باشد.»
شوستر گفت هر حملهای که به غیرنظامیان آسیب برساند، «حتی اگر سهوا» انجام شود، خطرتفرقه میان «مخالفانی را که فقط در نفرت از رژیم متحد هستند» به همراه دارد.
او میگوید: «تلفات، ما را به یک قدرت خارجی تبدیل میکند که سعی در سرکوب و تسلط بر ایران دارد، نه یک نفوذ رهاییبخش».