کارشناسان با استفاده از باستان شناسی، انسان شناسی و تحلیل دیانای، چهرههای دوره روم را بازسازی و بر پایه شواهد تاریخی برایشان زندگیهای فرضی روایت کردند.
یک دختر روستایی، یک سرباز و یک برده که نزدیک به دو هزار سال پیش زندگی میکردند، در نمایشگاهی تازه و تماشایی در بوداپست صاحب چهرهها و داستانهای تازه شدهاند.
آگهی
آگهی
در موزه آکوینکوم، جمجمههای متعلق به دوران روم باستان که در شهر باستانی آکوینکوم کشف شدهاند، به چهرههای بازسازیشده و زندهمانند تبدیل شدهاند و به بازدیدکنندگان امکان میدهند نگاهی به چهره کسانی بیندازند که زمانی در مرزهای دوردست امپراتوری زندگی میکردند.
این نمایشگاه با عنوان «زمانی ما هم مثل شما بودیم» با بهرهگیری از باستانشناسی، انسانشناسی، ژنتیک و تخیل تاریخی تلاش میکند میان مخاطبان امروز و کسانی که بقایایشان نزدیک به دو هزار سال دوام آورده پلی دوباره برقرار کند.
این چهرههای بازسازیشده که در کنار جمجمههای اصلیشان قرار گرفتهاند، همراه با نامها، پیشهها و داستانهای احتمالی اما خیالی به نمایش درآمدهاند تا ساکنان باستانی آکوینکوم کمتر شبیه اشیای باستانشناسی و بیشتر شبیه انسانهای واقعی به نظر برسند.
دکتر لورانت واس، باستانشناس و طراح مشترک نمایشگاه، میگوید: «در حفاریها جمجمهها و اسکلتها را پیدا میکنیم، آنها را ثبت میکنیم و تا حدی میتوانیم تشخیص بدهیم متعلق به زن بوده یا مرد و بعد یافتهها در انبار مناسب قرار میگیرند و تمام. این بدنها نه وزن دارند، نه زندگی و نه روح.»
او ادامه میدهد: «در پیوند با این نمایشگاه فکر کردیم اگر با استفاده از یافتههای باستانشناسی، اطلاعات سنگنوشتهها، نتایج مطالعات انسانشناسی و نتایج آرکیوژنتیک این افراد را به بازدیدکنندگان نزدیکتر کنیم چه میشود.»
چطور چهرههای باستانی دوباره زنده شدند؟
کارشناسان با تحلیل شکل و ساختار جمجمهها در کنار شواهد باستانشناسی و پژوهشهای دیانای، جزئیاتی مانند ساختار چهره، تبار احتمالی و حتی ویژگیهایی مانند رنگ مو، پوست و چشم را برآورد کردند.
واقعگرایانهترین بازسازیها را امه شه گابور، هنرمند بازسازی چهره که در استودیویی در بوداکسی، نزدیک بوداپست، کار میکند، انجام داده است.
او با استفاده از نسخههای چاپ سهبعدی جمجمههای اصلی، لایه به لایه چهرهها را بازسازی کرده و پس از مطالعه دقیق استخوانها، عضلات و جزئیات صورت را مدلسازی کرده است.
با وجود آنکه این چهرهها بر پایه شواهد علمی بازسازی شدهاند، هویتها و زندگینامههای نسبتدادهشده به آنها واقعی نیست. طراحان نمایشگاه بر اساس دانستههای پژوهشگران از زندگی در آکوینکوم برایشان نام، شغل و پیشینه احتمالی ساختهاند.
دکتر پتر واموش، باستانشناس و طراح مشترک نمایشگاه، میگوید: «همه اینها داستان است. متاسفانه حتی نام واقعی این افراد را هم نمیدانیم. سعی کردیم در داستانهای خیالی زندگیشان هر آنچه انسانشناسی و مطالعات ژنتیک در اختیارمان گذاشته بود بگنجانیم، اما هر طور نگاه کنیم باز هم داستان است. در واقع نمیتوانیم بگوییم که حتما اینطور زندگی کردهاند یا همه چیز دقیقا اینگونه رخ داده، فقط میتوانیم بگوییم ممکن است زندگیشان چنین بوده باشد.»
پژوهشگران با استفاده از سنتهای تاریخی نامگذاری، سنگنوشتهها و مطالعات انسانشناسی برای هر یک از این افراد سناریوهای باورپذیر طراحی کردهاند.
در کنار بازسازی چهرهها، بازدیدکنندگان میتوانند یک محوطه تدفینی بازسازیشده و یک مومیایی مربوط به دوران روم را هم ببینند.
نمایشگاه «زمانی ما هم مثل شما بودیم» تا ۳۱ اکتبر ۲۰۲۷ در موزه آکوینکوم در بوداپست دایر است.