بیش از ۷۰ طرح بینالمللی در نخستین فوروم تمدن اسلامی ازبکستان راهاندازی شد و نمایندگان خواستار گسترش همکاریهای علمی، آموزش و حفاظت از میراث اسلامی شدند.
آموزش، همکاری علمی و تبادلات فرهنگی در نخستین مجمع بینالمللی تمدن اسلامی بهعنوان ابزارهای گفتوگو معرفی میشوند؛ همزمان پژوهشگران و مقامهای رسمی در ازبکستان گرد هم آمدهاند تا نقش میراث اسلامی را در بحثهای جهانی معاصر بررسی کنند.
بیش از ۴۵۰ پژوهشگر، رهبران مذهبی، دیپلمات و محقق از بیش از ۵۰ کشور در این مجمع پنجروزه که در شهرهای تاشکند، سمرقند و ترمز برگزار میشود شرکت دارند.
این رویداد که به ابتکار مرکز تمدن اسلامی در ازبکستان برگزار شده، بر سهم تمدن اسلامی در علم، آموزش و زندگی فکری و نیز بر شکلهای نوین همکاریهای دانشگاهی بینالمللی تمرکز دارد.
رئیسجمهور ازبکستان، شوکت میرضیایف، در پیامی که در مراسم افتتاحیه قرائت شد گفت جهان در دورهای از دگرگونی عمیق بهسر میبرد که با درگیری، بیاعتمادی، افراطگرایی و اسلامهراسی مشخص میشود.
او تاکید کرد علم، آموزش، فرهنگ و ارزشهای اخلاقی مشترک همچنان از پایههای اساسی صلح، گفتوگو و توسعه پایدار بهشمار میروند.
اولویت آموزش بر تفرقه
بهگفته برگزارکنندگان، یکی از اهداف اصلی این مجمع بهچالشکشیدن برداشتهایی است که اسلام را با خشونت یا افراطگرایی پیوند میدهند؛ با برجسته کردن قرنها پژوهش و دستاوردهای علمی.
رستم جباروف، دبیر علمی مرکز تمدن اسلامی در ازبکستان، به یورونیوز گفت: «هدف اصلی این مجمع آن است که بار دیگر سهم دانشمندان مسلمان در تمدن جهانی را نشان دهد و ثابت کند اسلام همواره به دانش، آموزش و انسانگرایی فرامیخواند.»
او افزود: «پیوند دادن اسلام با خشونت یا افراطگرایی با ماهیت واقعی آن در تضاد است.»
میراث علمیای که هنوز جهان مدرن را شکل میدهد
در این گفتوگوها تاکید ویژهای بر میراث دانشمندان آسیای مرکزی شده است؛ پژوهشگرانی که کارشان تحولی اساسی در ریاضیات، نجوم، پزشکی و فلسفه ایجاد کرد.
بهگفته دکتر سالم بن محمد المالک، مدیرکل سازمان جهان اسلام برای آموزش، علم و فرهنگ (آیسسکو)، این تاثیر تا امروز نیز ادامه دارد.
او گفت: «هوش مصنوعی بدون اصولی که خوارزمی بنیان گذاشت وجود نداشت. علم نجوم بدون الغبیگ و بیرونی به جایگاه کنونی خود نمیرسید. ما باید به دانشمندان اسلامی خود افتخار کنیم.»
در این مجمع همچنین بررسی میشود که هوش مصنوعی چگونه میتواند در حفظ، فهرستنویسی و مطالعه نسخههای خطی کمک کند؛ در کنار ابتکارهای گستردهتر برای گسترش تبادلات دانشگاهی و مشارکتهای پژوهشی بینالمللی.
دانشپژوهی در جهان مدرن
عبدالعاطی الشرقاوی، رئیس هیئت امنای بنیاد علم برای احیای میراث و خدمات دیجیتال در لندن و قاهره، گفت میراث علمی ازبکستان بسیار فراتر از مرزهای این کشور گسترش دارد.
او گفت: «این کشور زمانی علم، ادبیات و خلاقیت عظیمی را به سراسر جهان صادر میکرد.»
بهگفته الشرقاوی، پژوهشگران تاکنون نزدیک به ۱۰۰ هزار نسخه خطی را شناسایی کردهاند که توسط دانشمندان ماوراءالنهر نوشته شده و اکنون در کتابخانههای سراسر جهان نگهداری میشود؛ در حالی که کشفیات تازه همچنان بهدست میآید.
کورشاد زورلو، نایبرئیس حزب عدالت و توسعه ترکیه (حزب آک)، این مجمع را نشانه دیگری از نقش فزاینده ازبکستان در جهان اسلامی و ترکزبان توصیف کرد.
او توضیح داد: «امروز ازبکستان میزبان نهادی بسیار مهم برای جهان ترک و جهان اسلام است. میبینیم که اصلاحات انجامشده در ده سال گذشته با تاسیس این نهاد مهم به ثمر نشسته است.»
زورلو گفت: «ازبکستان با تکیه بر بیش از سه هزار سال تاریخ، اکنون به یکی از مراکز مهم تمدن اسلامی تبدیل شده است. از این منظر، ازبکستان برای ترکیه اهمیت بسیار زیادی دارد.»
برنامه این مجمع تا ۱۰ ژوئیه ادامه دارد و انتظار میرود شرکتکنندگان بیش از ۷۰ طرح مشترک را با مشارکت دانشگاهها، موزهها، موسسات پژوهشی و سازمانهای بینالمللی ارائه کنند.
در دستور کار مجمع همچنین تصویب اعلامیه تاشکند و گفتوگو درباره همکاریهای آینده در زمینه پژوهش، حفظ نسخههای خطی، آموزش و فناوریهای دیجیتال پیشبینی شده است.