پرتغال ممکن است با توسعه مادهای نوآورانه مبتنی بر گرافن برای جذب امواج رادار، که میتواند پهپادها و هواپیماهای نظامی را تقریبا غیرقابلشناسایی کند، گامی تعیینکننده در رقابت جهانی بر سر فناوری پنهانکاری بردارد.
پرتغال در حال توسعه مادهای مبتنی بر گرافن است که میتواند میزان دیده شدن پهپادها و هواپیماهای نظامی در رادارها را بهطور چشمگیری کاهش دهد؛ نوآوریای که میتواند اروپا را در رقابت بر سر فناوریهای رادارگریز در موقعیت برتری قرار دهد.
آگهی
آگهی
این پروژه را شرکت GTechPlasma (منبع به زبان پرتغالی)، اسپینآف مؤسسه پلاسمای و همجوشی هستهایِ مؤسسه عالی فنی در لیسبون، هدایت میکند؛ شرکتی که سامانهای مبتنی بر پلاسما طراحی کردهاست تا مواد سفارشیِ باکیفیتِ مبتنی بر گرافن تولید کند.
برونو سوآرس گونسالوِس، همبنیانگذار GTechPlasma، در گفتوگو با یورونیوز میگوید: «در حال حاضر تمرکز اصلی ما بر توسعه پوششهایی برای جذب امواج رادار و تابش الکترومغناطیسی است.»
این ماده برای جذب تابش الکترومغناطیسی، از جمله امواج رادار، طراحی شدهاست؛ ویژگیای اساسی برای کاربردهای رادارگریز.
این پژوهشگر مؤسسه عالی فنی با تاکید بر اینکه راهحلهای مشابه در سطح بینالمللی بسیار محدود و بهشدت تحت کنترل هستند، میگوید: «در حال حاضر بدیهیترین کاربردها در حوزه دفاعی است اما این نوع ماده در بسیاری حوزههای دیگر نیز برای ایجاد سپر الکترومغناطیسی و کاهش تابش، ظرفیت دارد. به همین دلیل فکر میکنیم در سطح پوششهای جذبکننده رادار، با مادهای بسیار جذاب روبهرو هستیم.»
برونو سوآرس گونسالوِس میگوید: «در حال حاضر در اروپا هیچ راهحل دیگری وجود ندارد و حتی در جهان، این فناوری تنها در ایالات متحده در دسترس است. اما مادهای که مثلا بدنه اف-۳۵ را میپوشاند، قابل صادرات نیست. بنابراین ما مادهای ساخت پرتغال داریم با پتانسیل کاربردی بسیار بالا.»
گرافن لایهای از اتمهای کربن است با ضخامت تنها یک اتم که در این مورد از پیشمادههایی مانند الکل اتیلیک یا متان و از طریق فناوری پلاسما تولید میشود.
اعضای تیم میگویند با استفاده از فناوری نوآورانه پلاسما میتوانند ماده را در سطح اتمی کنترل کنند؛ قابلیتی که اجازه میدهد ویژگیهای آن را برای کاربردهای مختلف تنظیم کنند.
بهجز جذب امواج رادار، به گفته این پژوهشگر این فناوری میتواند برای ذخیرهسازی هیدروژن یا جداسازی عناصر خاکی کمیاب و اورانیوم نیز بهکار رود.
رئیس مؤسسه پلاسمای و همجوشی هستهای ادامه میدهد: «کاربردهای بسیار دیگری وجود دارد که در آن گرافن و مشتقاتش میتوانند استفاده شوند اما برای این کار باید کل فرایند را در سطح اتمی کنترل کرد و ما دقیقا همین کار را با دستگاه خود که در ایالات متحده، ژاپن و اروپا ثبت اختراع شدهاست انجام میدهیم.»
یکی از مهمترین کاربردها در هوانوردی نظامی است تا هواپیما برای رادار نامرئی شود.
او میگوید: «برآوردهای ما درباره عملکرد این ماده این است که یک اف-۱۶ به سطح مقطع راداری یک پرنده برسد. این یعنی کاهش چشمگیر امضای راداری برای نامرئی کردن هواپیما و بسیار دشوار شدن کشف آن.»
کاهش امضای راداری میتواند در شرایط جنگی برتری راهبردی قابل توجهی ایجاد کند.
برونو سوآرس گونسالوِس در توضیح اهمیت این فناوری به یورونیوز میگوید: «این موضوع مهم است چون هواپیما یا اصلا دیده نمیشود یا خیلی دیر دیده میشود و همین یک مزیت نظامی است؛ اینکه در مأموریتهای نظامی تا حد ممکن دیرتر توسط رادار شناسایی شوید.»
این فناوری در مسیر صنعتیسازی گام برمیدارد و دستگاههای GTechPlasma در حال حاضر در هر دقیقه ۴۰ میلیگرم گرافن باکیفیت تولید میکنند. اما این شرکت قصد دارد ظرفیت خود را افزایش دهد و برای توسعه تولید، هماکنون یک شریک صنعتی دارد.
شرکت Plasmaphene (منبع به زبان پرتغالی) که از برنامه Compete 2030 بودجه دریافت کرده و در شهر ویلا ویسوزا مستقر است، قرار است دستگاه تولید گرافن باکیفیت را بهصورت صنعتی عرضه کند.
این پژوهشگر مؤسسه عالی فنی توضیح میدهد: «هدف ما در سطح کارخانه این است که دستگاههای متعددی داشته باشیم؛ نه فقط بهخاطر افزونگیای که فراهم میکند، بلکه برای امکان تولید همزمان چندین ماده در دستگاههای مختلف. چون در واقع ماشین ما دستگاهی برای تولید مواد گوناگون است و میتوانیم "دستور" را عوض کنیم و به مواد متفاوتی برسیم.»
این شرکت همچنین در نظر دارد همکاریهای خود را با شرکتهای حوزه دفاع گسترش دهد و تاکنون ۲۶۰ گرم از این ماده جذبکننده رادار را در اختیار یک سازنده پرتغالی پهپاد قرار دادهاست.
در حال حاضر این ماده به شکل یک پودر سیاهِ بسیار سبک تولید میشود اما هدف، توسعه راهحلهای آماده مصرف و نزدیکتر به کاربر نهایی است؛ از جمله توسعه پوششها یا رنگهایی که بتوان آنها را مستقیما روی سطوحی مانند پهپادها اعمال کرد.
مسئول GTechPlasma توضیح میدهد: «هدف ما این است که راهحلهایی ارائه کنیم که تا حد امکان به شکل نهاییای باشد که مشتری بتواند آن را بهطور مستقیم بهکار ببرد، بهجای آنکه فقط یک پودر تحویل دهیم و مشتری مجبور شود خودش راه ادغام آن را پیدا کند.»
این نوآوری میتواند پرتغال را در صف مقدم فناوریهای رادارگریز مبتنی بر گرافن قرار دهد؛ فناوریهایی با ظرفیت کاربردی بسیار فراتر از حوزه دفاع.