دانشمندان آزمایش خون جدیدی طراحی کردهاند که میتواند نشانههای بیماری آلزایمر را در سنین بسیار پایینتر شناسایی کند.
بر اساس یک مطالعه جدید (منبع به زبان انگلیسی)، به زودی یک آزمایش خون ساده ممکن است سالها پیش از بروز علائم، به شناسایی افرادی کمک کند که در معرض خطر بالاتر ابتلا به بیماری آلزایمر هستند.
آگهی
آگهی
پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا در سانفرانسیسکو (UCSF) در ایالات متحده دریافتند که برخی پروتئینهای مرتبط با آلزایمر در خون با تفاوتهای کوچک در توانایی فکر کردن و حافظه در بزرگسالان میانسالی که دچار زوال عقل نبودند، ارتباط دارد.
بیماری آلزایمر شایعترین شکل زوال عقل است؛ وضعیتی که بر اثر مجموعهای از بیماریها و آسیبهایی که مغز را درگیر میکند، به وجود میآید.
اگرچه داروهایی برای کاهش علائم وجود دارد، اما در حال حاضر درمانی برای زوال عقل در دسترس نیست.
به گفته تیم پژوهشی، این نخستین بار است که نشانگرهای خونی از این نوع با تفاوتهای ظریف شناختی در این گروه ارتباط نشان میدهند.
کریستین یاف، نویسنده ارشد این مطالعه و نایب رئیس بخش روانپزشکی و علوم رفتاری دانشگاه UCSF، گفت: «برای برخی از افرادی که متوجه میشوند این نشانگرها را دارند، انجام آزمایش میتواند فرصتی ایجاد کند تا وارد مداخلاتی شوند که شاید آغاز آلزایمر را به تعویق بیندازد.»
تیم پژوهش، نمونههای خون ۱۳۵۰ بزرگسال ۵۳ تا ۶۹ ساله را برای دو پروتئین آمیلوید و تاو که پیشتر به عنوان شاخصهای اصلی آلزایمر شناخته شدهاند، بررسی کرد.
۶ درصد شرکتکنندگان سطح بالایی از هر دو پروتئین را داشتند. هرچند این افراد دچار زوال عقل نبودند، اما در واکنش به اطلاعات در حال تغییر، مانند چراغهای راهنمایی یا گفتوگوها، کندتر بودند و در انجام کارهایی که به برنامهریزی، سازماندهی و در مسیر ماندن نیاز دارد، مانند تنظیم برنامه زمانی یا مدیریت امور مالی، با دشواری بیشتری روبهرو شدند.
وقتی پژوهشگران پنج سال بعد دوباره این افراد را مورد آزمایش قرار دادند، کسانی که سطح بالاتری از پروتئینهای مرتبط با آلزایمر داشتند، بیشتر احتمال داشت که افت سریعتری در حافظه کلامی و سرعت پردازش از خود نشان دهند.
به گفته پژوهشگران، آزمایشهای خون میتواند به تشخیص سریعتر و کمهزینهتر بیماران کمک کند.
در حال حاضر برای تشخیص زوال عقل از تصویربرداری ام آر آی استفاده میشود، اما این روش گران است و همیشه هم به طور گسترده در دسترس نیست.
گروههای حامی بیماران میگویند گرفتن یک تشخیص قطعی کار سادهای نیست و اغلب تشخیص زمانی انجام میشود که خیلی دیر شده و علائم در مرحله پیشرفته است؛ به این معنا که آسیب جدی در مغز از پیش آغاز شده است.
این یافتهها امیدها را افزایش میدهد که آزمایش خون در نهایت بتواند به پزشکان کمک کند خطر آلزایمر را زودتر و سادهتر از روشهای کنونی شناسایی کنند.
با این حال، پزشکان ضمن استقبال از این روش به عنوان یک ابزار پژوهشی بالقوه، میگویند هنوز برای استفاده به عنوان ابزار غربالگری مناسب نیست.
تارا اسپایرز جونز، استاد نورودژنریشن در دانشگاه ادینبورو و مسئول بخش در موسسه پژوهش زوال عقل بریتانیا، گفت: «عیب این نوع آزمایش این است که ممکن است چنین تعبیر شود که “من این پروتئینها را در مغزم دارم، پس آلزایمر دارم”، در حالی که اصلا منظور ما اینجا چنین چیزی نیست.»
او توضیح داد: «بنابراین این آزمایش به ما نشانهای از آنچه در حال رخ دادن است میدهد، اما فقط بخش کوچکی از تصویر کلی است. این به خودی خود تشخیص محسوب نمیشود.»
این آزمایشها در حال حاضر در آمریکا برای افرادی که از پیش علائم دارند تایید شدهاند، اما فقط برای شناسایی بیماری آلزایمر طراحی شدهاند، نه دیگر انواع زوال عقل.
پژوهشگران میگویند تشخیص زودهنگام همچنان میتواند ارزشمند باشد، به ویژه زیرا برخی عوامل خطر زوال عقل قابل تغییر است. این عوامل شامل بیتحرکی جسمی، سیگار کشیدن، افسردگی، سلامت ضعیف قلب و سطح پایین فعالیت شناختی است.
به گفته یاف، با رسیدگی به عوامل خطر قابل تغییر، میتوان تا ۴۰ درصد موارد زوال عقل را به تاخیر انداخت یا از آنها پیشگیری کرد.
سازمان جهانی بهداشت گزارش داده است که در سال ۲۰۲۱، ۵۷ میلیون نفر در سراسر جهان به زوال عقل مبتلا بودند و هر سال نزدیک به ۱۰ میلیون مورد جدید به این رقم اضافه میشود.
برای آگاهی بیشتر از این گزارش، ویدئو را در پخشکننده رسانهای بالا تماشا کنید.