یورگن کریستنسن، قهرمان مسابقات سورتمهسواری با سگ و ۶۲ ساله، میگوید این نخستین باری است که به یاد میاورد در ژانویه هیچ برفی نبوده است.
یورگن کریستنسن در روستایی در شمال گرینلند بزرگ شد و صمیمیترین دوستانش سگهای سورتمهکش ناپدریاش بودند. بیشتر همکلاسیهایش اینویتهای مومشکی بودند اما او فرق میکرد. وقتی در مدرسه به خاطر موهای روشنش که ارث پدر دانمارکیاش در سرزمین اصلی بود و او هرگز او را ندیده بود مورد آزار قرار میگرفت، سگها به او پناه میآوردند.
آگهی
آگهی
اولین بار در ۹ سالگی تنها با همان سگها روی یخ برای ماهیگیری بیرون رفت. همانجا بود که هم آغاز یک دلبستگی مادامالعمر شکل گرفت و هم شروع مسیر حرفهای کریستنسن به عنوان قهرمان پنجباره سورتمهسواری با سگ در گرینلند.
کریستنسن ۶۲ ساله میگوید: «من فقط یک بچه کوچک بودم اما سالها بعد شروع کردم به فکر کردن درباره این که چرا اینقدر سگها را دوست دارم.»
او میگوید: «سگها تکیهگاه بزرگی برایم بودند. وقتی غمگین بودم روحم را بالا میکشیدند.»
بیش از هزار سال است که سگها سورتمههای شکارچیان فوک و ماهیگیران اینویت را در سراسر قطب شمال میکشند. اما زمستان امسال در شهر ایلولیسات، حدود ۳۰۰ کیلومتر شمال مدار قطب شمال، این کار ممکن نیست.
سورتمه کریستنسن به جای سر خوردن روی برف و یخ، روی خاک و سنگ بالا و پایین میشود. او با اشاره به تپهها میگوید این اولین باری است که یادش میآید در ماه ژانویه نه برفی بوده و نه یخی در خلیج.
افزایش دما در گرینلند به بالا آمدن سطح دریاها در جهان دامن میزند
افزایش دما در ایلولیسات باعث آب شدن خاک منجمد دائمی، نشست کردن ساختمانها و ترک خوردن لولهها شده و پیامدهایی دارد که به بقیه جهان هم سرایت میکند.
یخچال طبیعی نزدیک، سرمک کویالک، از سریعترین و فعالترین یخچالهای جهان است و به گفته سازمان فرهنگی ملل متحد یونسکو بیش از هر یخچال دیگری خارج از جنوبگان کوههای یخی روانه دریا میکند.
با گرمتر شدن اقلیم، این یخچال بیش از هر زمان دیگر عقبنشینی کرده و تودههای یخ را با سرعت بیشتری جدا میکند و به گفته ناسا به طور قابل توجهی به بالا آمدن سطح دریاها از اروپا تا جزایر اقیانوس آرام کمک میکند.
یخهای در حال آب شدن میتواند ذخایر دستنخورده مواد معدنی راهبردی را آشکار کند. بسیاری از مردم گرینلند معتقدند همین موضوع باعث شد دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، با مطرح کردن درخواست مالکیت این جزیره و پیشنهادهای قبلیاش مبنی بر این که آمریکا میتواند آن را با زور بگیرد، جزیرهشان را به کانونی داغ در ژئوپلیتیک تبدیل کند.
«بخشهای بزرگی از فرهنگمان را داریم از دست میدهیم»
کریستنسن میگوید در دهه ۱۹۸۰ دمای زمستانی در ایلولیسات معمولا حدود منفی ۲۵ درجه سانتیگراد بود.
اما حالا بسیاری از روزها دما بالای صفر است و گاهی میتواند تا ۱۰ درجه هم گرم شود.
به گفته کریستنسن، حالا مجبور است برای سگها در طول سفر برف همراه خود ببرد تا از آن آب بنوشند چون در مسیر دیگر برفی پیدا نمیشود.
کریستنسن که حالا شرکت خودش را دارد و سرزمین قطبیاش را به گردشگران نشان میدهد میگوید گرچه مردم گرینلند همیشه خود را وفق دادهاند و حتی در آینده میتوانند سورتمههای سگکش با چرخ بسازند، از دست رفتن یخها آنها را عمیقا تحت تاثیر قرار داده است.
او با فشردن لبها و چشمانی اشکآلود میگوید: «اگر سورتمهسواری با سگ را از دست بدهیم، بخشهای بزرگی از فرهنگمان را هم از دست میدهیم. این من را میترساند.»
یخ دریایی در حال ناپدید شدن است
کریستنسن میگوید شکارچیان باید بتوانند در زمستان سگهایشان را تا دوردست روی یخ دریا ببرند. ورقههای یخ مثل «پلهای بزرگ» عمل میکند و گرینلندیها را به مناطق شکار و نیز به دیگر جوامع اینویت در سراسر قطب شمال در کانادا، آمریکا و روسیه وصل میکند.
کریستنسن میگوید: «وقتی یخ دریا میآمد احساس میکردیم تمام ساحل کاملا به روی ما باز است و خودمان میتوانستیم تصمیم بگیریم کجا برویم.»
اما امسال ژانویه هیچ یخی وجود نداشت.
او میگوید: «راندن سورتمه با سگ روی یخ مثل این است که کاملا بیمرز باشی، انگار روی طولانیترین و عریضترین بزرگراه جهان حرکت میکنی. نداشتن این امکان یک فقدان بسیار بزرگ است.»
سارا اولسویگ، رئیس شورای دایره قطبی اینویت که نماینده مردم اینویت در کشورهای مختلف قطب شمال است، میگوید چند سال پیش دولت گرینلند پس از آن که یخ دریا به اندازه کافی برای شکار سفت یخ نبست مجبور شد به بسیاری از خانوادهها در شمال جزیره کمک مالی بدهد.
مورگان انگاجو یوسفسن رویکیر، شریک تجاری کریستنسن، میگوید گرمتر شدن هوا زندگی ماهیگیرانی را هم که سورتمههای سگکش را با قایق عوض کردهاند خطرناکتر کرده چون به جای برف بیشتر باران میبارد.
وقتی برف میبارد و فشرده میشود، هوا بین دانههای آن گیر میافتد و به یخ رنگ سفید درخشانش را میدهد. اما وقتی باران یخ میزند، یخی که شکل میگیرد هوای کمی دارد و بیشتر شبیه شیشه است.
رویکیر میگوید: «یک ماهیگیر میتواند یخ سفید را ببیند و سعی کند از آن دوری کند، اما یخی که از باران تشکیل میشود رنگ دریا را به خود میگیرد و همین خطرناک است چون میتواند قایقت را غرق کند یا تو را به بیرون پرت کند.»
اولسویگ میگوید تغییرات اقلیمی «به شکلی عمیق بر ما اثر میگذارد» و این اثر در قطب شمال تشدید شده، جایی که دما سه تا چهار برابر میانگین جهانی سریعتر در حال بالا رفتن است.
یخچالها در حال آب شدن است
کارل سندگرین ۴۶ ساله، رئیس مرکز ایسفیورد یخی ایلولیسات که به ثبت و مستندسازی این یخچال و کوههای یخی آن اختصاص دارد، میگوید در طول زندگی او یخچال سرمک کویالک حدود ۴۰ کیلومتر عقبنشینی کرده است.
او در حالی که از پنجره به تپههایی نگاه میکند که معمولا باید پوشیده از برف باشد، توضیح میدهد چگونه سنگ کوهها با آب شدن یخ آشکار شده و در درون فیورد، درهای که قبلا پوشیده از یخ بود حالا «هیچ چیز در آن نیست».
سندگرین میگوید آلودگی هم روند آب شدن یخ را تندتر کرده و توضیح میدهد که سرمک کویالک از بالا به پایین آب میشود، برخلاف یخچالهای جنوبگان که عمدتا همزمان با بالا رفتن دمای دریا از پایین به بالا ذوب میشوند.
این روند به دو عامل دیگر هم دامن میزند: کربن سیاه، یعنی دودهای که از موتور کشتیها بیرون میآید، و ذرات ناشی از فورانهای آتشفشانی. این مواد سطح برف و یخ را با لایهای تیره میپوشانند، بازتاب نور خورشید را کم میکنند، در عوض گرمای بیشتری جذب میکنند و سرعت ذوب شدن را بالا میبرند. میزان کربن سیاه در دهههای اخیر با افزایش رفتوآمد کشتیها در قطب شمال بیشتر شده و در ایسلند نزدیک گرینلند هم هر از گاهی فورانهای آتشفشانی رخ میدهد.
بسیاری از مردم گرینلند به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفتهاند که معتقدند یخهای در حال ذوب دلیل اصلی این است که ترامپ، رهبری که تغییرات اقلیمی را «بزرگترین حقه تاریخ» خوانده، میخواهد مالک این جزیره شود.
سندگرین میگوید: «برنامه او به دست آوردن مواد معدنی است.»
سندگرین میگوید از وقتی ترامپ دوباره به قدرت رسیده، شمار دانشمندان اقلیم از آمریکا که به ایلولیسات میآیند کمتر شده است. او میگوید رئیس جمهور آمریکا لازم است به حرف دانشمندان گوش کند؛ همانهایی که در حال ثبت پیامدهای گرم شدن زمین هستند.
آموزش تغییرات اقلیمی به کودکان
کریستنسن میگوید سعی میکند برای گردشگرانی که آنها را با سورتمههای سگکش یا به دیدن کوههای یخ میبرد پیامدهای گرم شدن زمین را توضیح دهد و برایشان بگوید یخچالهای گرینلند به اندازه جنگل آمازون در برزیل اهمیت دارند.
به گفته کریستنسن، نشستهای بینالمللی مانند گفتوگوهای آبوهوایی سازمان ملل در ماه نوامبر در شهر بلم، دروازه آمازون، نقش خود را دارند اما به همان اندازه مهم است که در کنار درسهایی مثل ریاضی، «به بچههای سراسر جهان» درباره اهمیت یخ و اقیانوسها آموزش داده شود.
کریستنسن میگوید: «اگر از کودکان شروع نکنیم، واقعا نمیتوانیم کاری برای کمک به طبیعت انجام دهیم. فقط میتوانیم آن را نابود کنیم.»