منطقه گردشگری آسمان تاریک الکوا در جوایز رهبران گردشگری ۲۰۲۶ برگزیده شد، اما با وجود این موفقیت، سرمایهگذاری در این حوزه همچنان برای تثبیت ظرفیتهای آن در اخترگردشگری ناکافی دانسته میشود.
رزرو Dark Sky Alqueva (منبع به زبان پرتغالی) که مرجع پرتغالی در حوزه گردشگری نجومی به شمار میرود، در پنجمین دوره جوایز «رهبران گردشگری ۲۰۲۶» با کسب جایزه در شاخه Tourism Experience مورد تقدیر قرار گرفت. این قدردانی بار دیگر نقش این منطقه را در خلق محصولات نوآورانه گردشگری برجسته میکند.
آگهی
آگهی
Dark Sky Alqueva که در منطقه آلنتژو واقع شده، امروز در سطح بینالمللی در رصد ستارگان، سیارات، شهابها و حتی شفق قطبی جایگاهی ویژه دارد. رشد گردشگری نجومی در این منطقه، همراه با سطح بسیار پایین آلودگی نوری، کیفیت بالای جو و تعهد مداوم به حفظ آسمان شب، از عوامل تعیینکننده در کسب این جایزه بوده است.
شاخه Tourism Experience در جوایز رهبران گردشگری ۲۰۲۶ به پروژههایی اهدا میشود که از نظر نوآوری، پایداری و تاثیرگذاری بر تجربه گردشگران برجسته باشند. این انتخاب بار دیگر بر ظرفیت مناطق داخلی پرتغال برای توسعه طرحهای نوآورانه گردشگری که توان جذب گردشگران از سراسر جهان را دارند، تاکید میکند.
شرایط منحصربهفرد رزرو Dark Sky Alqueva در سالهای اخیر به کسب دهها جایزه منجر شده است. در سال ۲۰۲۵، این منطقه در جوایز World Travel Awards نیز مورد تقدیر قرار گرفت؛ جوایزی بینالمللی که برترینهای صنعت گردشگری و سفر را معرفی میکنند.
Dark Sky Alqueva همچنین نخستین نقطه در جهان بود که گواهی «مقصد گردشگری Starlight» را دریافت کرد. هر مقصدی که این گواهی را داشته باشد، از شرایط استثنایی برای رصد آسمان و توسعه گردشگری نجومی پایدار برخوردار است.
بخش بزرگی از جوایز بهدستآمده نتیجه کار میگل کلارو، عکاس نجومی ارشد این رزرو است که با استفاده از عکاسی، پدیدههای نجومی را ثبت و بازتاب میدهد و به این ترتیب به ارتقای ارزش علمی و فرهنگی آسمان شب الکیوا کمک میکند.
میگل کلارو در گفتوگو با یورونیوز میگوید تقدیرهایی که Dark Sky Alqueva دریافت کرده اهمیت زیادی دارند، زیرا به پویاتر شدن منطقه کمک میکنند و افکار عمومی را نسبت به ضرورت حفظ آسمان شب حساستر میسازند.
میگل کلارو توضیح میدهد: «بسیاری از افرادی که به اینجا میآیند، بهویژه گردشگران خارجی، تا حد زیادی به جوایزی که گرفتهایم توجه میکنند. مثلا نشان Starlight کیفیت را میسنجد؛ فقط یک نظر شخصی نیست، بلکه گواهیای است که این کیفیت را از نظر علمی تایید میکند.»
او اضافه میکند: «عکاسی نجومی کمک میکند مردم درکی هرچند کوچک از آنچه میتوان در Dark Sky دید بهدست بیاورند. این نخستین تماس است. به نظرم همین تصویرهاست که ابتدا میل سفر به این رزرو را در افراد بیدار میکند، چون به عمیقترین لایههای درونی ما رجوع میکند؛ همان بخشی از وجودمان که در دوران کودکی با آن آسمان و فضا را در ذهن خود تصور میکردیم.»
به گفته این عکاس نجومی، عکاسی از فضا کاری بسیار دشوار است که خیلی پیش از فشردن دکمه شاتر آغاز میشود. این کار به توانایی بالای تطبیقپذیری و استفاده از تجهیزات بسیار تخصصی و پیشرفته نیاز دارد؛ تجهیزاتی که امکان کاهش نویز و ثبت دقیقتر پدیدههایی مانند سحابها یا کهکشانها را فراهم میکنند.
او درباره روند ویرایش عکسها میگوید: «همه تصاویر باید پردازش شوند» و تاکید میکند که هر تصویر ثبتشده به نوعی اصلاح خاص نیاز دارد تا نقصها به حداقل برسد و نتیجه نهایی تا حد امکان به خود پدیده نزدیک باشد.
«پرتغال میتوانست در بسیاری از پروژهها پیشگام باشد»
موقعیت جغرافیایی پرتغال، همراه با آبوهوای معتدل و مناطق روستایی آن، این کشور و بهویژه منطقه آلنتژو را به نقطهای مرجع برای توسعه گردشگری نجومی تبدیل کرده است. آلودگی نوری اندک و تعداد بالای شبهای صاف در طول سال امکان رصد بهتر آسمان را فراهم میکند. در دریاچه الکیوا به طور متوسط سالانه ۲۸۶ شب صاف ثبت میشود که شرایط دیداری استثنایی به وجود میآورد.
با وجود مزیتهایی که پرتغال برای توسعه گردشگری نجومی در اختیار دارد، سرمایهگذاری این کشور در این حوزه همیشه در سطح مطلوب نبوده است. میگل کلارو تاکید میکند که برخی کشورهای همسایه پرتغال، با وجود برخورداری از شرایطی کممزیتتر برای این نوع گردشگری، توانستهاند طرحهایی را اجرایی کنند که تیم Dark Sky Alqueva بیش از یک دهه پیش طراحی کرده بود، اما به دلیل کمبود سرمایهگذاری هرگز مجال اجرا نیافت.
این عکاس نجومی میگوید: «اگر حمایت بیشتری داشتیم، پرتغال میتوانست در بسیاری از پروژهها پیشگام باشد. احساس میکنیم سرمایهگذاری در حال افزایش است، اما هنوز به کمک بیشتری نیاز داریم.»
میگل کلارو معتقد است نجوم جای چندانی در نظام آموزشی ندارد و این موضوع خود را در سطح پایین سواد نجومی در میان مردم نشان میدهد. او بر لزوم تقویت آموزش و تولید و انتشار محتوای مرتبط با نجوم تاکید میکند تا مفاهیم این علم برای عموم قابلفهمتر و دسترسپذیرتر شود.
رزروهایی مانند Dark Sky Alqueva آگاهی بهویژه در میان جوانان درباره فضا را افزایش میدهند. در این رصدخانه میتوان پدیدههای نجومی را با چشم غیرمسلح یا با استفاده از تلسکوپ مشاهده کرد؛ پدیدههایی که در غیر این صورت تنها از طریق تصاویر قابل مشاهده بودند.
منطقهای که گواهی Starlight دارد، بیش از ۱۰ هزار کیلومتر مربع در اطراف دریاچه بزرگ الکیوا را شامل میشود و یازده شهرداری پرتغالی را در بر میگیرد: آلاندروال، باررانکوش، استرموش، مورا، مورائو، ردوندو، رگونگوش د مونسرش، پورتل، اوورا، مرطولا و سرپا، به اضافه چندین شهرداری همجوار در اسپانیا.